Yunanistan’ın Antiemperyalist Şairi Yannis Ritsos

0

 

…uykusuz ıssız gecelerde öldürenlerin öğrettikleri

onca taşın taşlanmanın altında

yalnız bir sözcük:

Özgürlük, Özgürlük, Özgürlük !

Yannis Ritsos, gözü kanlı faşizmin, acımasız diktatörlerin gölgesinde, özgürlük ve adalet kavramının savunucusu, barış ve aydınlık özlemiyle dolu döneminin aydın şair ve fikir adamı.

 

1 Mayıs 1909 yılında Yunanistan’da dünyaya geldi. Hayatını ve zihnini barış ve adalete adadı. II.Dünya Savaşı yıllarında İtalyanlara, Almanlara ve İngilizlere karşı direndi ve halkın yanında yer aldı. Bu direnişi ve yazdıkları yüzünden Ege adalarına sürgüne gönderildi. Fakat aydınlar ve onu seven halkı bu sürgüne karşı çıkınca Atina’ya geri döndü. Nihilizme karşı çıktı. Bu konuda 1934 yılında Traktör adlı kitabını çıkardı. 1936 yılında Epitaphitos yazıtlarını yazdı. Yazıtlar birbirini takip eden üzün dizeler şeklinde idi. Bu teknik Yunan şiirinin geleneksel biçimidi de yansıtıyordu. Bu yazıt halkı direnişe  çağırdığı ve faşist düzene karşı çıktığı gerekçesi ile.  Ephaistos, Metaksas hükumeti yönetime geldiğinde Akropolis’te  yakılarak yok edildi.

 

Başarılı yazarın bir çok şiiri 80 ayrı dile çevrilmiş, şair ulusal bir statü kazanmış, birçok uluslararası ödül kazanmıştır. Ayışığı Sonatı adlı kitabıyla 1956 yılında Ulusal Şiir Ödülü’nü, 1976’da Etna-Taormina Şiir Ödülünü ve pek çok uluslararası ödülü kazandı.  Ancak aldığı en önemli ödül, “Bu ödül benim için Nobel ödülünden çok daha önemlidir.” dediği ve 1977’de layık görüldüğü SSCB tarafından Nobel Barış Ödülü’ne alternatif olarak geliştirilen, Sovyet hükümeti tarafından dünya çapında barış çalışmalarına katkıda bulunduklarına kanaat getirilenlere verilen, Uluslararası Lenin Barış Ödülü’dür. Bir çok milletin okuduğu Yannis 11 Kasım 1990 yılında hayatını kaybetti.

 

Yannis dönemdaşı olan Nazım Hikmet’e karşı son derece sevgi doluydu. Nazım Hikmet’in yolları insan sevgisi, antiemperyalist düşünce ve faşizme karşı duruştan ileri gelmiştir. Yannis, Nazım Hikmet’e şu dizeleri yazmıştır:

Nâzim Hikmet’e

Nâzım kardeşim

mavi gözlü Nâzım

mavi yüreğin

ve daha da mavi düşlerinle

sen ki karanlığa derin derin

baktığın zaman

en ufak bir kin duymadan

karanlığı bile mavileştirirsin

 

Nâzım

sen ki bir kadeh şarap

ve güzel bir kadının diziyle

üzerinde sevdanın halk bayrağı

dalgalanan bir deniz köşesiyle

ufukları ağartır

bir pencere açarsın

her şeyin yok olduğu yerde

ve tepelerden taşlar yuvarlanır keyifle

kayıklara kadar

ve sokak fenerinin altında

bir köpek düşlere dalar

Nâzım

senin küçük sokak çalgıcılarını gördüm

Galata Köprüsü üstünde

senden birkaç dize saklıydı

keman kutularının içinde

söylemeye izinli olduklarından başka birkaç dize

bulutlara bakarak bekliyorlardı

onları söyleyebilecekleri günü

(bazan bir keman Nâzım

sıkılmış bir yumruk gibidir

ve sıkılmış yumruğun içinde

bir kanat gizlidir)

Nâzım

grevci dok işçilerini gördüm

vinçler direkler şiirler arasında

çuvallar sandıklar güller arasında

ve büyük geminin yanında

bekleyen iki mavi ışık

demir almak üzereydi gemi

(Kim bilir hangi yolculuğa?)

kavgaydı bu

sevdaydı bu

ve sen Nâzım kaptanıydın

sınırlardan öteye yönelen bu yolculuğun

Nâzım

biri çıkıyordu geminin merdiveninden

kafeste kanaryalarıyla

pabuçlarının bağları çözük

“günaydın” demesi gerekirken

“kırmızı” diyen biri

bir kadın ağlıyordu kapıda

balıkçı geçti kimsenin gözüne ilişmeden

saatinin içinde

tozlu camın altında

küçük bir balık bağırıyordu

sen duydun onu ben duydum

ve istedim ki

en karanlık sözcüğü vereyim de

apak olsun yeniden

direttim

bugünkü gibi

her zamanki gibi

hepimiz gibi

işte böyle, Nâzım

Ama sen Nâzım

hangi zindandan

gecenin hangi köşesinden

hangi ölümden olursa olsun

gülümsüyorsun

dünyanın gülümseyişini koruyan

o masmavi gülümseyişinle

Nâzım kardeşim

yoldaşımız bizim

Merhaba Nâzım

Nâzım

sen bizi öyle çok sevdin

biz seni öyle çok sevdik ki

küçük adınla çağırır herkes seni

herkes sen der sana

Fransa da Rusya da Yunanistan da

Aragon da Nâzım

Neruda da Nâzım

ben de Nâzım

özgürlük ki adlarından biridir senin

o senin en güzel adın

Merhaba Nâzım

Çeviri: Cevat Çapan

 

Merve Nazlı
En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)
Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here