Yakup Kadri Karaosmanoğlu Hayatı ve Eserleri

0

TÜRK KALEMLERİNDEN BİR DEV: Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU

A)-YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU’NUN HAYATI
27 Mart 1889’da Kahire’de, Abdulkadir Bey ve İkbal Hanım’ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Eğitimine 6 yaşındayken annesi ile birlikte gittiği Manisa şehrinde başladı. 1903’te İzmir İdadisi ’ne girdi. Ömer Seyfettin, Şahabeddin Süleyman ve Baha Tevfik ile burada tanıştı. Babasının ölümünden sonra 1905’te annesiyle birlikte Mısır’a gitti. Eğitimini İskenderiye’de bir Fransız okulunda tamamladı. 2’nci Meşrutiyet’in ilanından kısa bir süre önce İstanbul’da geldi. 1908’de başladığı İstanbul Hukuk Mektebi’ni bitirmedi. 1909’da Şehabettin Süleyman aracılığıyla Fecr-i Âti topluluğuna katıldı. Ve böylece yazın dünyasındaki yerini almak adına ilk adımını attı.

Dönemindeki birçok dergide yazıları yayınlanmıştır.1916 yılında hastalığının nüksetmesi üzerine tedavi olmak suretiyle İsviçre’ ye gitmek zorunda kalmıştır. Ancak tedavisi sırasında da yazdığı yazılarıyla Kurtuluş Savaşı’nı desteklemiştir. 1921 de Tetkik-i Mezalim komisyonunda görevlendirilmek üzere Ankara’ ya çağırıldı. Anadolu’nun birçok şehrini adım adım dolaştı. 1923’te Mardin, 1931’de Manisa milletvekili oldu.
Artık kendi ailesini kurmanın vakti gelmişti. Burhan Asaf Belge’nin kızkardaşi Leman Hanım’la evlendi. 1932’de Vedat Nedim Tör, Şevket Süreyya Aydemir, Burhan Asaf Belge ve İsmail Hüsrev Tökin ile birlikte “Kadro” dergisini kurdu. 1934’te dergi kapatıldı. Tiran elçiliğine atandı. 1935’te Prag, 1939’da La Hay, 1942’de Bern, 1949’da Tahran ve 1951’de yine Bern elçiliklerine getirildi. 27 Mayıs 1960’tan sonra Kurucu Meclis üyeliğine seçildi. Siyasal hayatının son görevi 1961-1965 arasındaki Manisa milletvekilliği oldu. Ulus gazetesinin başyazarlığını yaptı. Anadolu Ajansı’nın Yönetim Kurulu Başkanı’ydı. Ölümünden sonra Beşiktaş’ta Yahya Efendi Mezarlığı’nda toprağa verildi.

B)- EDEBİ KİŞİLİĞİ
Eserlerinde Türk toplumunun zaman içerisinde yani; Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar yaşadığı sosyal değişim ve krizleri başarıyla yansıtmıştır. Eserleriyle sadece dönemleri yansıtmakla kalmaz, 1910’dan 1974’e kadar üslup özellikleri bakımından Türkçenin geçirdiği bütün evreleri de yansıtır.
Yakup Kadri’nin Fransız edebiyatı etkisinde başlayan yazarlığı 1920’lerden sonra özgün bir sese kavuşarak siyasi ve sosyolojik konulara, tarihe, dönem çatışmalarına ve birey psikolojisini irdelemeye yönelmiştir. Sanatçı, fikir bakımından oldukça yüklü olan roman ve hikâyelerini tek düze tarih anlatımından kurtarmak adına araya birkaç satır aşk konuları da sıkıştırır. Elbette bu aşk hikâyeleri onun eserlerinde anlatmak istediği fikirleri ve öne sürdüğü düşünceleri hiçbir zaman gölgelemez.

C)- ESERLERİ
 Roman: Yaban, Kiralık Konak, Sodom ve Gomore, Hüküm Gecesi, Ankara, Nur Baba, Panorama I-II, Bir Sürgün, Hep O Şarkı
 Öykü: Bir Serencam, Rahmet, Milli Savaş Hikâyeleri
 Mensur Şiir: Erenlerin Bağından, Okun Ucundan
 Oyun: Nirvana
 Anı: Zoraki Diplomat (elçilik anıları), Anamın Kitabı (çocukluk anıları), Vatan Yolunda(Kurtuluş Savaşı anıları), Politikada 45 Yıl (siyasi anıları), Gençlik ve Edebiyat Hatıraları
 Monografi: Ahmet Haşim, Atatürk
 Makale: İzmir’den Bursa’ya (Halide Edip, Falih Rıfkı Atay ve Mehmet Asım Us ile birlikte), Kadınlık ve Kadınlarımız, Seçme Yazılar, Ergenekon (iki cilt), Alp Dağları’ndan ve Miss Chaifrin’in Albümünden

D)- ANADOLU AJANSI
Mustafa Kemal’in teşvikiyle 6 Nisan 1920 tarihinde kurulmuş bir basın örgütüdür. Kurulma amacı is halkın sesini tarafsız ve özgür bir şekilde basın aracılığıyla yansıtmaktır. Devletin bütçe olanaklarından yararlanan bir kuruluştur. Anadolu Ajansı, Kurtuluş Savaşı döneminde halkın ihtiyaç duyduğu yerli ve yabancı gelişmelerin haberlerini tarafsızca halka yansıtma görevini üstlenmiştir ve bu görevini bütün kısıtlı imkânlara rağmen başarıyla gerçekleştirmiştir. Anadolu Ajansı’ nda Türk Edebiyatı ve Türk Basın Tarihi için de pek önem taşıyan güçlü kalemler vardı; Yunus Nadi Abalıoğlu, Ruşen Eşref Ünaydın, Falih Rıfkı Atay gibi kalemler, Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi… Zaten yukarıda da belirtildiği üzere Yakup Kadri; Anadolu Ajansı’nın yönetim kurulu başkanıydı.

E)- En Çok Bilinen Üç Eseri

1. YABAN

Savaş gazisi Ahmet Celal, İstanbul’un işgali üzerine emir eri Mehmet Ali’nin Porsuk Çayı kenarındaki köyüne gider. Ahmet Celal, tek kolunu savaşta kaybetmiştir. Ahaliyi aydınlatmaya çalışır; fakat halk Sa­lih Ağa’ya inanır, Ahmet Celal’i “yaban” olarak niteler. Yunanlılar bir gün köyü kuşatır. Köylü mücadele etme yerine kaçmayı tercih eder. Ahmet Celal, köylü Emine’yle kaçarken Emine yaralanır. Ahmet Celal Emine’nin eline anı defterini sıkıştırır ve ortadan kaybolur. Sakarya Savaşı’ndan sonra bölgeye gelenler bu anı kitabını bulur.

2. KİRALIK KONAK

Naim Efendi; kızı Sakine Hanım, damadı Servet Bey, torunları Seniha ve Cemil’le bir konakta yaşamaktadır. Damadı Servet Bey, Batılı yaşam biçimini taklide çalışır ve çocuklarını bu bakışla yetiştirir. Hakkı Celis, Seniha’yı karşılıksız seven olumlu bir kişiliktir. Seniha ise para düşkünü Faik ile birlikte olur. Hamile kaldığını öğrenince Avrupa’ya gider. Dönüşünde düşkün kadın örneği olmuştur. Servet Bey aileyi bir apartman dairesine taşır. Naim Efendi konakta tek kalır; Hakkı Celis, şehit olur.

3. SODOM VE GOMORE

İncil’e göre Sodom ve Gomore (Ürdün), ahlaksızlıkları yüzünden Tanrı tarafından yok edilen iki günahkâr şehirdir. Sami Bey’in kızı Leyla, kuzeni Necdet’le nişanlanır. Sami Bey ve ailesi, İstanbul’un işgali sonrasında maddi ve manevi değerlerini kaybeder. Sami Bey ve çevresi işgalcilerle işbirliği yapar, mandacılığı savunur. Leyla da ahlaki yozlaşmayı temsil eder. Necdet bu iki duruma karşıdır. İstiklal Savaşı kazanılır; Leyla, Necdet’e dönmek ister ama Necdet, kabul etmez.

Bu yazıda sizlere dilimin döndüğünce kalemimin yettiğince Türk Edebiyatı’nın dev kalemlerinden biri ve aynı zamanda tarafsız basının temsilcisi olan Anadolu Ajansı’nın kurucularından olan Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU’nu tanıtmaya çalıştım. Umarım yazım sizlere bir şeyler katar.

Havva Nur Akı
En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)
Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here