Uykunun Önemi

1
Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim.

Uykunun Önemi

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız. 

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız.

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız. 

Bebeklerin büyümek için, hayvanların daha iyi avlanmak için, insanların hayatlarının verimli geçmesi için uyku her zaman vardır. Uyku için genel bir tanım yapacak olursak eğer; tüm memelilerde, kuşlarda ve balıklarda doğal bir dinlenme biçimi olarak adlandırabiliriz. Tüm bu canlılar gün içerisinde yaptıkları diğer temel ihtiyaçları ve işlevleri gerçekleştirebilmek için uykuya ihtiyaç duyarlar. Peki ya uyumazsak? Vücudumuza yeterli uykuyu sağlamazsak eğer; gün içinde unutkanlık, asabiyet, dikkat dağınıklı ve bitkinlik gibi sorunlara davetiye çıkarmış oluruz. Peki ya fazla uyursak? Vücudun gereğinden fazla uyku alması depresyon gibi rahatsızlıkların belirtisi olabilir. İkisi de varsa eğer, o zaman ciddi bir uyku problemi yaşıyorsunuz demektir. Uyku bozuklukları ise; insanlarda kronik hale gelir ve beraberinde daha büyük rahatsızlıklara yol açar. Bir insan ömrü boyunca ne kadar uyuyor biliyor musunuz?

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız.  İnsan ömrünün 1/3’ünü uykuda geçirir. Düzenli ve verimli uyku ise; vücudun dinlenmesini, bir sonra ki gün için güç depolamasını ve gün içinde aldığınız tüm bilginin işlenmesini sağlar. Bir gün 24 saattir ve bu 24 saatin içinde mutlaka uykunun yeri bellidir. Diğer bir tanımı ise; kişinin kolayca uyandırılabileceği, değiştirilmiş bilinçlik halidir. Uykuyu inceleyen bir bilim dalı yok mu? Elbette var. Uykuyu ve uykuda ki davranışları inceleyen ve EEG kullanarak onların beyin dalgalarını kaydedip inceleyen bilim insanları vardır. Amaçları ise uyku sırasında gerçekleşen olaylara dair kanıt toplamak. Peki ne için bu kadar gereklidir bu uyku? Uyku sırasında hafızanın yeniden yapılandırılması ve psikolojik yenilenme işlemi gerçekleşir. Yani dinlenmek, dinç olmak, güç toplamak, bilgilerin kalıcı olmasını sağlamak ve bunun gibi birçok ihtiyaç için uyku çok önemlidir. Uyku sağlık açısından da bir hayli önemli. Nasıl ki beslenmenize dikkat edip spor yapıyorsunuz, eğer verimli bir uyku uyumazsanız inanın bana bunların hiçbir anlamı kalmıyor. Peki ya uykunun önemini 10 maddede açıklasam?

∇ Uykusuzluk Kilo Aldırır

Kadın ya da erkek, çocuk ya da yaşlı hiç ayrım yapmayan ve vücudumuza acımasızca yerleşen kilolar herkesin korkulu rüyasıdır hiç kuşkusuz. Peki ya verimli uyku uyumamanın kilo aldırdığını söyleseydim? Uykusuzluğun biz insanlara verdiği etkilerden birisi de kilo almak. Uykunun kilo aldırdığını sanıyordum! dediğinizi duyar gibi oldum. Çok fazla uykudan bahsetmiyoruz, verimli bir uykudan bahsediyoruz. Uyku süresini kısa tutan insanların, verimli uyku uyuyan insanlara göre daha kilolu olduğu gözlemlenmiştir. Obezite için en önemli risk faktörlerinden biri olan uykusuzluk, hormonlara ve spor yapma motivasyonuna da bağlıdır. Yapılan bir incelemeye göre; uyku süresi kısa olan çocukların %89 ve yetişkinlerin %55 oranda obezite riski taşıdığı saptanmıştır.

Daha Az Kalori İçin; Verimli Uyku

Yapılan testlere ve araştırmalara göre uykusuzluk çeken insanların daha iştahlı olduğu ve daha sık acıktığı görülmüştür. Bu da gelsin kilolar demek oluyor. Uykusuzluk grelin ve leptin gibi iştah hormonlarının düzenini bozuyor ve iştahın açılmasına sebep oluyor.

Üretkenlik ve Konsantrasyon İçin Verimli Uyku

Günlük hayatınızda dikkat dağınıklığı mı yaşıyorsunuz? Bir işe başlayıp, bitirmekte zorlanıyor musunuz? Sanırım sebebini bulduk! Düzenli ve verimli uyku uyumuyorsanız eğer, günlük hayatınızda bundan payını alır. Beyin fonksiyonlarını etkileyen uyku günlük hayatınızda algılama, konsantrasyon, üretkenlik ve iş, ev performansınızı etkiler.

Unutmayın iyi bir uyku hafıza gücünü arttırır ve güçlü bir hafıza size gün içinde birçok şey kazandırır. Kısa uykunun sarhoşluk kadar kötü etkileyeceği de aşikar. Bu yüzden verimli uyku!

∇ Verimli Uyku Atletik Performansı Arttırır 

Günlük hayatta sporun önemi herkesin mağlumudur zaten. Peki uykusuzluğun spora olan etkisinden haberiniz var mıydı? Devamlı spor yapanlar bilir, verimli uyku atletik başarıyı ve spor süresini belirleyen önemli bir etkendir. Düzenli uyku, reaksiyon süresi, zihinsel kuvveti arttırarak yaptığınız sporu verimli hale getirir. 2800 kadının incelendiği bir araştırma da düzensiz uykunun ya da uykusuzluğun; yavaş yürüme, düşük kavrama gücü ve düşük spor performansı ile doğrudan etkili olduğu kanıtlanmıştır.

Uykusuzluk Kalp Hastalığı ve Felç Riskini Arttırıyor

Uykusuzluk ve kalp hastalığı arasında bir bağlantı olduğunu biliyor muydunuz? Uyku süresi ve kalitesi insan vücudunu büyük oranda etkiliyor. Birçok risk faktörü barındıran uykusuzluk, kalp hastalığı dahil olmak üzere diğer kronik hastalıklara da davetiye çıkarıyor. Yapılan araştırmalara göre kısa süreli uyku uyuyan insanların, 7-8 saat uyuyanlara göre kalp hastalığı riskinin daha fazla olduğu saptanmıştır.

Glikoz Metabolizması ve Şeker Hastalığı Riski

Günümüzde bir hayli yaygın olan şeker hastalığı her insanın büyük korkularından biri haline geldi. Uyku kısıtlaması kan şekerini etkiliyor ve insülin hassasiyetini azaltıyor. Günde 6 saatten az uyuyan insanlarda şeker hastalığı riskinin yüksek olduğu görüldü.

Günümüzün En Yaygın Rahatsızlığı Depresyon

Düşük uyku kalitesi, fazla uyuma, kısa süreli uyku gibi birçok etmen; zihinsel sağlık problemlerine, başta depresyon olmak üzere yol açıyor. Depresyon ve uyku bozukluğu sık sık birlikte görülen rahatsızlıklardan biri. Yapılan araştırmalara göre depresyon hastalarının %90’ı uyku kalitesinden şikayetçi. Bununla da kalmayıp, depresyon ve depresyon beraberinde intihar kapıyı tıklıyor. (Tabi ki bu bir çözüm değil ve ender olarak görülse de birbiri ile bağlantılı. Uykusuzluğun depresyon evrelerini etkilediği de görülmektedir.

Bağışıklık Sistemi Üzerinde ki Etkileri

Bizleri hastalıklardan koruyan ve ayakta kalmamızı sağlayan en önemli etmenlerden birisi olan bağışıklık sistemi ile uyku arasında bir bağ olduğunu biliyor muydunuz? Uyku kaybının bağışıklık sistemi fonksiyonlarını bozduğu görülmüştür. Devamlı hasta olan bir insansanız aklınızın bir köşesinde uyku kalitenizin iyi olduğundan emin olun.

∇ Uykusuzluk Enflamasyon Riskini Arttırıyor

Eksik uyku, uykusuzluk vücut içinde ki enflamasyonu büyük oranda etkiliyor. Verimsiz uyku, eksik uyku enflamasyon ve hücre hasarını arttırıyor. Eflamasyon; inflamasyon, yangı veya iltihaplanma, canlı dokunun her türlü canlı, cansız yabancı etkene veya içsel/dışsal doku hasarına verdiği sellüler (hücresel), humoral (sıvısal) ve vasküler (damarsal) bir seri vital yanıttır.

∇ Kişiliği ve Sosyal Etkileşimi Etkiliyor

Yapılan araştırmalar sonucunda uykusuzluğun sosyal etkileşim ve iletişim yeteneğimizi etkilediği biliniyor. Uykunuzu alamadığınız sabahlarda kaç kişiye günaydın diyor ya da sakin bir şekilde konuşabiliyorsunuz? Şuan içinizden bunu onayladığınızı duyar gibiyim. Ne kadar az uyku o kadar çok asabiyet, ne kadar verimli uyku o kadar çok etkileşim şeklinde düşünebilirsiniz. Yeterli uyku uyumayan bireylerde sinir ve mutluluk ifadelerini algılamada güçlük çekme durumu gözlemlenmiştir. Verimli uyku uyumak, işaretleri algılama ve duygusal verileri anlama yeteneğini etkiler.


ο Çok Fazlı Uyku ο

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız. 

Şimdi de uyku ile ilgili kavramlardan bahsetmek isterim, örneğin Çok Fazlı Uyku. Peki nedir bu Çok Fazlı Uyku?

Bilinen diğer isimleri ile Da Vinci Uykusu ya da süper insan uykusu olan Çok Fazlı Uyku, günlük uyku süresini 2 ile 5 saate düşürmeyi hedefleyen bir uyku modelidir. Uygulaması için ise; uykunun gün içinde 20-25 dakikalık çok kısa parçalara bölünmesi sonucunda kurulan düzen diyebiliriz. Kısaca ÇFU’ya uyum süreci fiziksel olarak çok zorlu bir aşamadır. 1-2 haftalık bir geçiş dönemi (Bununla birlikte azim) gerektirir. Farklı kişilerin tecrübelerine göre; biliş ya da uyanıklık seviyesinde düşüklük olmadığı ve bu birkaç saatlik uykunun birey için yeterli olduğu iddia ediliyor. Bir çok insanın hoşuna gitmiyor gibi görünen zorlu bir program gerektirmektedir. Genel olarak ÇFU üzerinde çok az sayıda düzenli bilimsel araştırma yapılmaktadır. Çoğu iddia ise bağımsız deneyimcilerin tecrübelerine dayanmaktadır.

Düzenli bir tek fazlı uyku çoklu aşamalar sonucu oluşur. Bazıları ise doğal oluşumunda gerekli olmayan süreler içerir. ÇFU savunucularının iddialarına göre; bir kez uyum sağlamayı öğrendikten sonra, sadece kısa süreli uykularla rahat ve yeterli miktarda uyku alınabilir. Bu arada denizde uzun zamanlar geçiren bot yarışçıları ve benzeri mesleklerle uğraşan insanlarda uyuma tehlikesinden kurtulmak için ÇFU benzeri teknikler kullanırlar. Aynı şekilde astronotlarda buna benzer stratejiler uygular. En çok nerede kullanılır diye sorarsanız; NASA ve ABD ordusunda, deniz kuvvetlerinde ÇFU büyük anlamda önem taşır. Şimdi de bir diğer kavram olan Güç Uykusu ile ilgili konuşalım.


ο Güç Uykusu ο

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız. 

Güç uykusu denilince, bunun normal uykudan ne farkı var sorusu geliyor hemen akıllara. Normal uykudan biraz farklı olan güç uykusunu, oyun çağına gelen çocuklarınızın öğlen uykusu gibi düşünebilirsiniz. Diğer isimleri ile öğle şekerlemesi veya İslami adı ile Keylule, SWS olarak ta bilinen yavaş dalga uykusudur. Derin uyku başlamadan önce sona eren kısa uykuya verilen bilimsel addır güç uykusu. Bir süre İslamiyette de yer almış olan güç uykusu, mecazi olarak şekerleme olarak ta adlandırılmıştır. Güç uykusu, vücudun zindeliğinin yenilenmesi amacını güden kısa bir uykudur. Bundan dolayı Cornell Üniversitesi sosyal psikologlarından biri olan James Maas tarafından “Power Nap” yani “Güç Uykusu” adı verilmiştir.

Asıl amacı zamana karşı uyku verimliliğini arttırmak olan güç uykusunu; kişi yeterince uyuyamadığı, uykudan verim alamadığı zamanlarda olağan uykusunu desteklemek için kullanır. Kısa sürelerde gerçekleştirilen güç uykusu, uzun süren uykuya girmemek için kısa tutulur. 1. ve 2. uyku evreleri arasında gerçekleşir fakat buna rağmen uyku döngüsü tamamlanamayabilir. Böyle durumlarda ise uyku sersemliği ortaya çıkar. Bu durum ortaya çıktığında ise; kişi kendisini bitkin ve kırılgan hisseder. Eğer bu durum ortaya çıkmaz ise, güç uykusu vücut zindeliğini arttırır. Bilimsel deneylere göre güç uykusunun en fazla 30 dakika olması gerekiyor. Bu uyku doğru şekilde alındığında vücut zindeliği ve gün içinde ki hareketlilik artıyor. İnsan vücuduna yararları ise; 30 dakikadan az bir güç uykusunun bedenin uyku düzeyini, başarısını ve öğrenme genliğini arttırdığı biliniyor. Bununla birlikte hafıza, anlık öğrenim ve hatırlama oranını da arttırıyor. Biraz da kış uykusundan bahsedelim.


ο Kış Uykusu ο

Ayılar ve kirpiler kış uykusuna yatan hayvanlardan bazılarıdır.

Hepimizin bildiği ve daha doğrusu cazip bulduğu kış uykusu; soğuk ve kurak mevsimlerde bu duruma karşı koyabilmek amacı ile canlı varlıkların yapısında görülen olaylar olarak tanımlanır. Kış uykusu sürecinde hayvanlarda gözlemlenen olaylar ise; vücut sıcaklığının normalin altına düşmesi ve kalbin atım sayısının azalmasıdır. Tabi ki tüm canlılar kış uykusuna ihtiyaç duymaz. Fakat kış aylarında ya da iklim koşullarının elverişsiz olduğu zamanlarda birçok canlıda görülen kış uykusu, omurgalı ya da omurgasız ayrımı yapmaz.

Ve bazı kuş türleri de sürü halinde sıcak ülkelere göç eder. Fakat otlarla, tohumlarla ve böceklerle beslenen, kanatları olmayan hayvanlar kış uykusuna yatarlar. Bir de yaz uykusu olduğunu biliyor muydunuz?

ο Yaz Uykusu ο

 

Diğer adı ile estivasyon kış uykusuna benzer. Sıcak veya kurak iklim bölgelerinde yaşam süren (bazı) hayvanların, yazın yaşadıkları zorlukları atlatmak için yaz günlerini uyku veya uyuşukluk arasında bir dinlenme halinde geçirmesine yaz uykusu denir. Örneğin; salyangozlar yaz uykusuna yatan hayvanlardır.

 


Yazımızın sonuna gelmiş bulunuyoruz. Sağlıklı ve verimli bir hayat için uyku düzeninize dikkat etmelisiniz. Sağlıkla ve sevgiyle kalın!

Uyku kavramı her yaştan insan için, insan hayatında çok büyük bir yer kaplamaktadır. Uyumadığınızı düşünsenize. Ya da birlikte düşünelim. Gözlerinizin altı kıpkırmızı (Vampir gibi ya da madde bağımlısı) ve korkunç görünüyor, vücudunuz kendini dinlendirmek için size yalvarıyor. Günlük hayatınızdan alacağınızın verimin tümü uykuya bağlı bence. İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biridir uyku. Yemek yemek, kendinizi korumak, diğer ihtiyaçlar ve uyku. Ne kadar verimli uyursanız o kadar verimli yaşarsınız. Her yaşa ve bünyeye göre değişen uyku ihtiyacı farklıdır. Bunu öğrenmek içinse önce kendimizi ve uykuyu tanımalıyız. 

Share

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here