Uçak Gemisi Nedir ?

0

Uçak Gemisi Nedir?

En basit şekilde uçak gemisi, özel donanımlara sahip bir uçuş güvertesi ile uçakların kalkış ve inişi için bir pistin bulunduğu gemilere verilen addır. Uçak gemilerinin geçmişi hemen hemen uçakların icat edildiği zamanla yakındır. Wright Kardeşler’in 1903 tarihli uçuşunun üzerinden 10 yıl sonra Birleşik Devletler, Birleşik Krallık ve Almanya, kruvazör bağlantılı platformlardan deneme uçuşları başlattılar. Deneme uçuşları, büyük ölçüde başarılı oldu ve çeşitli deniz kuvvetleri mevcut savaş gemilerini bu amaçla uyarlamaya başladı. Yenilenen ve opsiyonları genişletilen uçak gemileri, dünyanın her tarafına kısa menzilli uçakların taşınmasına imkan verdi.

Uçak Gemisi Tarihi

Uçak gemisi, uçakların havalanabildiği  ve inebildiği donanma gemileridir. Kasım 1910 yılında bir Amerikan sivil pilotu Eugene Ely, uçtuğu bir uçakla, özel olarak dizayn edilmiş bir platforma sahip olan Abd kruvazörüne iniş yaptı. 18 Ocak 1911’de San Francisco Körfez’in de Ely, Pennsylvania isimli savaş gemisinin, çeyrek yüzeyi üzerine kurulmuş bir platform üzerine indi.Pistin bittiği yerde kum torbaları ve biraz önünde bir halat vardı. İnişi başarı ile yapan Ely, aynı gemiden kalkmayı da başardı.

Uçak kalkış ve inişin başarılı olmasından sonra, İngiliz donanması uçakları taşımayı denedi. Birinci Dünya Savaşı sırasında uçuş güvertesinde ilk uçak taşıma işlemini gerçekleştirdi. HMS Argus isimli ticaret gemisi dönüştürülüp üzerinde hem uçak taşındı hem de iniş-kalkış gerçekleştirildi. Savaş, Argus devreye sokulmadan önce sona erdi, ancak ABD ve Japon donanmaları İngiliz örneğini benimsedi ve hızla uygulamaya koymak için çalışmalara başladı. İlk ABD’li taşıyıcı, Langley isimli bir gemiden dönüştürülmüş USS isimli gemiydi ve Mart 1922’de filoya katıldı. Aralık 1922’de hizmete giren USS, omurgadan bu şekilde tasarlanan ilk taşıyıcıydı.

Uçak gemileri, Birinci Dünya Savaşı’nda büyük bir rol oynamadı, ancak İkinci Dünya Savaşı’nda hava savaşlarının merkezi idi. Örneğin, Japonlar tamamı uçak gemilerinden kalkan uçaklarla 1941 yılında Pearl Harbor baskınını gerçekleştirdiler.

Savaştan sonra inşa edilen taşıyıcılar daha büyüktü ve zırhlı uçuş güverteleri vardı. Jet uçaklarının ağırlığı, yavaşlaması, yüksek iniş hızı ve daha yüksek yakıt tüketimi nedeniyle ciddi sorunlar çıkardı. Üç İngiliz mühendis, bu sorunların çözümüne bazı çareler üretti: buharlı bir itici, açılı ve eğik uçuş güvertesi ve ayna iniş sinyal sistemi.

24 Eylül 1960’da, ilk nükleer güç taşıyan Enterprise, ABD tarafından hizmete alındı.

 

Uçak Gemisi Günümüzde

Günümüze gelindiğinde tasarım değişiklikleri ile denizaltıların tespiti için büyük miktarlarda elektronik sistemler ve amfibi saldırı gerçekleştirmek için helikopter taşıyıcı gibi değişiklikler üretildi. Bir diğer gelişme ise uçaksavarların yerini füze sistemlerinin alması oldu. Birçok fonksiyona sahip uçak gemileri, çok amaçlı taşıyıcılar olarak sınıflandırılır.

Temelde uçak gemisi, denizlerde ve faaliyet gösterdiği ortamda çok sayıda olumsuzluk ile karşılaşabilecek gemilerdir. Kısa iniş-kalkış mesafeleri ve güverte üzerinde esen hızlı ve kuvvetli  rüzgarlar gemi üzerindeki olumsuz şartlardan birkaç tanesidir. Kalkışta, iticiler uçakların daha çabuk hızlanıp kalkmasına yardımcı olur. İnişte ise uçaklar, güvertedeki enine teller ile birbirine bağlanmış ve üzerinde kanca ile donatılmış çelik tutucu teller uçakların daha kısa süre de durmaları için yardımcı olmaktadır.

Uçak gemisinin kontrol merkezi, uçuş güvertesinin üst tarafına yerleştirilmiştir. Uçak inişleri, radyo ve radar ile güvertedeki görsel sinyaller tarafından yönlendirilir.

Günümüzde süper uçak gemileri, okyanus ötesi askeri operasyonların neredeyse tümünde önemli bir görev yapmaktadır. Uçak gemileri kendisi ağır silahlı olarak yararlı olmasa da, taşıdığı hava gücü zafer ve yenilgi arasında fark yaratabilmektedir.

Uluslararası Deniz Yasası uyarınca, uçak gemileri ve diğer savaş gemileri okyanusların neredeyse tamamında özgür olarak hareket edebilirler. Bir gemi herhangi bir ulusun sahiline çok yaklaşmadığı sürece denizlerde serbestçe hareket edebilir. Bu nedenle, bir ülke ordusu bir kara askeri üssü kurmak için yabancı bir ulusla özel düzenlemeler yapmak zorunda kalmak yerine, bir uçak gemisi ile serbestçe hareket edebilir. Askerler uçaklarla düşman topraklarında çeşitli görevlerde bulunabilir. Bu uçak gemileri tedarik ile uzun süre denizde görev yapabilirler. Uçak gemileri 35 knot’tan (40 mil / saat, 64 km / s) hızla hareket edebilir ve bu da birkaç hafta içinde okyanusun herhangi bir yerine ulaşma imkanı vermektedir.

Uçak Gemisi Sahibi Ülkeler :

Amerika Birleşik Devletleri

ABD Donanması, şu anda 11 uçak gemisi, eski Nimitz sınıfından on taşıyıcısı ve Ford sınıfı taşıyıcıların ilki olan USS Gerald R. Ford gemilerine sahiptir. 17 milyar dolar değerindeki Ford , Temmuz 2017’de Deniz Kuvvetlerine teslim edildi. Amerika’nın en yeni uçak gemisi düz üstü olan, 1.106 feet uzunluğunda ve 100.000 ton ağırlığında bir gemidir. Taşıyıcı, büyüklüğüne rağmen, iki A1B nükleer reaktörü sayesinde otuz knottan daha fazla hızla denizlerde dolaşabilmektedir.

Ford uçak gemisi, uçakların kalkışı için elektromanyetik bir uçak kalkış sistemi (EMALS) ve elektromanyetik tahrik sistemi kullanan teknolojik yeniliklere sahiptir. EMALS, buharla çalışan geleneksel uçak mancınıklarına kıyasla belirgin bir gelişme olup, uçaktaki yıpranmayı azaltmakta ve pilotlar için daha yumuşak bir yol tutuşla kalkış ile sonuçlanmaktadır. Ford , aynı zamanda, uçakların inişleri sırasında uçaklarda oluşan yıpranmayı azaltan yeni Gelişmiş Tutucu Vites sistemi kullanan ilk taşıyıcıdır. İki teknoloji de, uçak gemisinin Nimitz sınıfından daha fazla sayıda uçak kaldırabilmesi ve indirebilmesi ile sonuçlanmaktadır.

Ford sınıfı uçak gemileri, zamanla eski Nimitz uçak gemilerinin yerini alacağı öngörülmektedir. Ford sınıfının ikinci gemisi USS John F. Kennedy, Huntington Ingalls Industries tarafından 2017 Temmuz itibari ile yapısal olarak yüzde elli tamamlanmış olarak rapor edilmiştir. Üçüncü gemi olan USS Enterprise’ın yapımına ise 24 Ağustos 2017’de başlanmıştır.

USS Kitty Hawk (CV-63)

Tam yüklü ağırlığı: 83.301 ton

Uzunluk: 325.8 m Hız: 33 knot

Menzil: 9.000 mil

Hava taşıt kapasitesi: 85 uçak

 

USS Nimitz (CVN-68)

Tam yüklü ağırlığı: 104.000 ton

Uzunluk: 332.8 m Hız: 31.5 knot

Menzil: Sınırsız mil

Hava taşıt kapasitesi: 90 uçak

 

USS Carl Vinson (CVN-70)

Tam yüklü ağırlığı: 113.500 ton

Uzunluk: 332.8 m

Hız: 30+ knot

Menzil: Sınırsız mesafe

Hava taşıt kapasitesi: 90 uçak

 

USS Abraham Lincoln (CVN-72)

Tam yüklü ağırlığı: 105.783 ton

Uzunluk: 332.8 m

Hız: 30+ knot

Menzil: Sınırsız mesafe

Hava taşıt kapasitesi: 90 uçak

 

USS John C. Stennis (CVN-74)

Tam yüklü ağırlığı: 116.700 ton

Uzunluk: 332.8 m

Hız: 30+ knot

Menzil: Sınırsız mesafe

Hava taşıt kapasitesi: 90 uçak

 

USS Ronald Reagan (CVN-76)

Tam yük: 113.600 ton

Uzunluk: 332.8 m

Hız: 30+ knot

Menzil: Sınırsız mesafe

Hava taşıt kapasitesi: 90 uçak

 

Çin

Çin’de şu anda 2012 yılında hizmete giren Liaoning isimli 1 adet uçak gemisi bulunmakta fakat üç uçak gemisinden oluşan bir filoya doğru hızla ilerlemektedir. Bu noktada yalnızca 001A olarak bilinen ikinci bir uçak gemisi inşasına 2017 yılında hızla başlanmıştır.

Üçüncü bir taşıyıcı olan 002, şu anda Şanghay’daki Jiangnan Changxingdao Tersanelerinde bulunmaktadır. 002, Ford sınıfı taşıyıcıların sadece yüzde sekseninde olmasına rağmen önceki iki taşıyıcıdan önemli ölçüde daha büyük olacaktır. Gemi aynı zamanda uçakların kalkışı için bir kayak rampası kullanmayı bırakacak ve bunun yerine Ford’un EMALS sisteminin Çin versiyonunu kullanacaktır. EMALS’in kullanılması, Çin donanmasının daha ağır silah ve yakıt yükü ile daha fazla türde hava aracının iniş-kalkışına olanak tanıyacaktır.

Birleşik Krallık

Kraliyet Donanması, iki uçak gemisinden oluşan bir filosu vardır. İlk uçak gemisi, HMS Ilustrious , 2017 yılında suya inmiş ve 2020 yılında ikinci taşıyıcı, F-35B ‘nin göreve başlaması beklenmektedir. İki taşıyıcı da ABD Deniz Piyadeleri tarafından tercih edilen Joint Strike Fighter’ın dikey kalkış ve iniş versiyonunu sahip 12 adet F-35B savaş uçağını taşıyacaktır.

HMS Illustrious (R06)

Tam yük: 22.000 ton

Uzunluk: 210 m

Hız: 30 knot

Menzil: 5.800 mil

Hava taşıt kapasitesi: 22 uçak

 

Hindistan

Uzun bir uçak gemisi olan INS, Hindistan’ın sahip olduğu ilk uçak gemisidir.İkinci uçak gemisi ise INS Vikrant 2005 yılında inşasına başlanmış ve 2020 yılında suya inmesi beklenmektedir. 831 feet uzunluğunda ve 40.000 ton ağırlığındaki Vikrant , şimdiye kadar Hindistan’da üretilen tek silaha da sahip olan uçak gemisidir. Gemi, 20 Rus yapımı MiG-29K savaş uçağı taşıyacaktır.

INS bilgileri;

Tam yüklü ağırlığı: 28.700 ton

Uzunluk: 226.5 m

Hız: 28 knot

Menzil: 6.500 mil

Hava taşıt kapasitesi: 30 uçak

 

Brezilya

São Paulo-Clemenceau isimli 1 uçak gemisi vardır.

Tam yüklü ağırlığı: 32.780 ton

Uzunluk: 265 m

Hız: 32 knots

Menzil: 7500 mil

Hava taşıt kapasitesi: 40 uçak

Rusya

Kuznetsov Fleet Admiral isimli 1 adet uçak gemisine sahiptir.

Tam yüklü ağırlığı: 67.500 ton

Uzunluk: 305 m Hız: 29 knot

Menzil: 8.500 mil

Hava taşıt kapasitesi: 30 uçak

Tayland

HTMS Chakri Nareubet isimli 1 adet uçak gemisine sahiptir.

Tam yüklü ağırlığı: 11.486 ton

Uzunluk: 182,65 m

Hız: 25 knot

Menzil: 10.000 mil

Hava taşıt kapasitesi: 10 uçak

Fransa

FS Charles de Gaulle isimli 1 adet uçak gemisi vardır.

Tam yük: 42,500 ton

Uzunluk: 261.5 m

Hız: 27 Knots

Menzil: Sınırsız mesafe

Hava taşıt kapasitesi: 40 uçak

İtalya

MM Giuseppe Garibaldi isimli 1 uçak gemisi vardır.

Tam yük: 13.850 ton

Uzunluk: 180.2 m

Hız: 30 knot

Menzil: 7.000 mil

Hava taşıt kapasitesi: 18 uçak

İspanya

Juan Carlos I isimli 1 uçak gemisi vardır.

Tam yük: 26.000 ton

Uzunluk: 230.82 m

Hız: 21 knot

Menzil: 9.000 mil

Hava taşıt kapasitesi: 30 uçak

 

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here