Türkiye’nin Coğrafi, Jeopolitik Konum ve Özellikleri

0
80

Değerli okuyucular yazıya başlamadan önce şunu belirtelim. Bildiğimiz gibi günümüzde sınav sistemi sürekli değişiyor ama konularımız hep aynı bu yüzden sistem her ne olursa olsun konu olarak çalışırsanız başarıya ulaşacaksınız emin olun. Gelin bu başarı için ilk adımı Coğrafyanın olmazsa olmazlarından ve ÖSYM nin her sınavında kendisine yer bulan “Coğrafi, Jeopolitik Konum ve Özellikleri” konusunu biraz inceleyelim :

 Coğrafi, Jeopolitik Konum ve Özellikleri

Herhangi bir yeri diğer yerlerden ayıran, sahip olduğu kendine has özelliklerin tümüne özel konum denir. Özel konum, insanları, çevreyi, ülkelerin ekonomik ve politik durumunu çok yönlü etkiler. Dünya üzerinde, özel konum etkisine şu örnekler verilebilir:

Norveç, Japonya, İngiltere, İzlanda gibi deniz ve okyanuslara komşu ülkeler balıkçılıkta ileri gitmişlerdir.

Kuzeybatı Avrupa kıyıları, yüksek enlemlerde bulunmasına rağmen, Gulf – Stream sıcak su akıntısının etkisiyle ılıman bir iklime sahip olmuştur.
Orta Asya ve Orta Avrupa denizlere uzak olduğu için karasal bir iklime sahip
olmuştur.

Kanarya, Havai, Kıbrıs, vb. adalar, deniz ve hava yollarının gelişmesiyle ikmal ve uğrak yeri haline gelmişlerdir. Buna bağlı olarak bu adaların önemi artmıştır.

Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları:

Türkiye, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerde bulunur.

Farklı kültürlerin kurulduğu, Dünya’nın en eski kültür hazinelerine sahiptir.

Dünya’da en fazla petrol çıkaran ülkelere komşudur.

Üç tarafı denizlerle çevrilidir ve yeryüzü şekilleri çeşitlidir.

Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahiptir.

Türkiye’nin ortalama yükseltisi fazladır. (Yaklaşık 1132 m)

Yükselti batıdan doğuya doğru gidildikçe artmaktadır.

Zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.

MATEMATİK KONUM

Herhangi bir yerin, Dünya üzerinde bulunduğu alanın, enlem ve boylam dereceleriyle belirtilmesine matematik konum denir.

TÜRKİYE’NİN MATEMATİK KONUMU VE SONUÇLARI:

Türkiye, 36° – 42° Kuzey paralelleri ile 26° 45° Doğu meridyenleri arasında yer alır. Diğer bir ifadeyle, Türkiye Ekvator’un kuzeyinde ve Greenwich’in doğusunda bulunan bir ülkedir. Türkiye’nin matematik konumunun sonuçları şöylece sıralanabilir:

*Doğu – batı istikametinde 76 dakika yerel saat farkı bulunur.

(45 – 26= 19  ,  19×4 =76 , 1 saat 16 dakika)

*Aynı anda tek ortak saat kullanılır. Çünkü doğu – batı yönünde fazla geniş değildir.

*Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez.

*İki meridyen arası uzaklık yaklaşık olarak 85 – 86 km dir.

Not: meridyenler arasındaki  mesafe sadece ekvatorda 111 km dir. Kuzeye ve Güneye gidildikçe mesafe azalır.

*Orta kuşakta yer alır.

*Mevsimler belirgin olarak görülür.

*Kışın cephesel yağışlar fazladır.

*Güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür.

*Güneyden kuzeye gidildikçe cisimlerin gölge boyu uzar. Çünkü  güneş  ışınları  daha küçük  açıyla gelir.

*Güneyden kuzeye gidildikçe gece – gündüz süreleri arasındaki fark artar.

Not: Güneş ışınlarının geliş açısından dolayı kuzeye gidildikçe Türkiye de gündüzler uzar.

*Kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı yükseltir.

*Dağların güney yamaçları daha sıcaktır. Buna bağlı olarak güney yamaçlarda yerleşmeler fazladır.  (Bakı)

*Bir cismin öğle vakti gölgesi daima kuzeydedir.

Not : Özel konumda çevresine göre  tanımlanır, matematik konumda ise paralel ve meridyenler  baza alınır.

Ahmet Kaya

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here