Trablusgarp Savaşı (1911-1912)

0

29 Eylül 1911 Trablusgarp savaşı başlamıştır.İtalya daha henüz yeni kurulmuş bir devletti çabuk gelişmek ve sanayisini geliştirmek için ham madde arayışına girmiş ve bu yüzden de sömürge faaliyetlerine başlamıştır. Başta Habesistan’a saldıran İtalya burada Fransa’nın da etkisiyle başarılı olamamıştır. Habeşistan da başarılı olamayan İtalya gözünü başka yerlere dikmiştir. Fakat İtalya başka devletlerle iş birliği yapmadan bu kıtada yer alamayacağını anlayarak Avrupa devletleriyle anlaşmaya gitmiştir. Peki Avrupa devletleri neden İtalya ile anlaştı?
Çünkü 1. Dünya savaşı öncesi gruplaşmalar gizli de olsa çoktan başlamıştı ve İtalya’nında kendi grupları bulunması karşılığında hem Italya’ya olan yakınlığı hem de savunmasızlığı nedeniyle Italya’nın Trablusgarp‘ı işgaline izin vermiştir. Aynı zamanda İtalya Rusya ile Racconigi Antlaşması’nı yapmış, bu anlaşmaya göre Rusya boğazlara karşılık İtalya’nın Trablusgarp’ı işgal etmesini desteklemiştir. Trablusgarp‘ın ticaret yolları üzerinde olması ve zengin maden kaynakları bulunması İtalya’nın isteklerini karşılaşıyordu bu yüzden dolayı İtalya, Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp’ı gelişmişlikte geri bıraktığı ve bölgedeki İtalyanlara kötü davrandığı iddiasıyla Osmanlı’ya ültimatom çekmiştir. Bunun üzerine Osmanlı Devleti görüşme talebinde bulunsa bile İtalya Trablusgarp‘ı işgal etmiştir.

İtalya’nın Trablusgarp‘ı işgali üzerine Mustafa Kemal, Enver Bey ve diğer subayları Trablusgarp‘a gizlice göndermiştir. Mustafa Kemal (Şerif) ve Enver Bey (Hamdi) adıyla gazeteci olarak Trablusgarp‘a gelmiştir. Burada halkı örgütleyen Mustafa Kemal Trablusgarp ve Derne’ de Enver Bey ise Bingazi’de başarılı olmuştur.

Bunun üzerine savaş uzun sürmüş ve İtalya’yı maddi sıkıntıya sokmuştur. Savaşın bitmesini isteyen halkın tepkisi üzerine İtalya, Osmanlı’yı barışa zorlamak için Oniki Ada’yı işgal etmiştir. Bu sırada I.Balkan Savaşı başlaması, Osmanlı’yı zor durumda bırakmış ve Osmanlı Devleti İtalya ile Uşi Antlaşması’nı imzalanmıştır.

Uşi Antlasmasi’na göre:

1) Trablusgarp ve Bingazi İtalya’ya bırakılacak.
2)Oniki Ada, Balkan Savaşı’ndan sonra geri alınmak üzere geçici olarak İtalya’ya bırakılacak. Fakat Oniki Ada, Sevr’de ve Lozan’da İtalya’ya bırakılmıştır. II.Dünya Savaşı’ndan sonra İtalya, Oniki Ada’yı Yunanistan’a vermiştir. Yani anlaşmada geçici olsa da reelde Osmanlı Devleti’ne bir daha geri verilmemiştir. 3)İtalya, kapitülasyonların kaldırılması konusunda Osmanlı’ya yardım edecek.
4)Trablusgarp ve Bingazi’nin Duyun-u Umumiye İdaresi’ne ödediği borçları İtalya ödeyecek.
5)Trablusgarp ve Bingazi dini bakımdan Osmanlı halifesine bağlı kalacak. Bu madde halifelik makamının kullanılması yönü ile 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’na da benzer.
Gelelim Uşi Antlaşması’nın sonuçlarına:

1) Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’da toprağı kalmamıştır.
2) İtalya Ege Denizi’ne yerleşmiştir.
3)İtalya Doğu Akdeniz’de önemli bir güç olmuştur.
4)Osmanlı Devleti’nin zayıfladığı anlaşılmıştır.
5) Oniki Ada geri alınmamıştır.
Tüm bu bilgilerden sonra gelin Trablusgarp savaşını tüm ayrıntılarıyla anlatan belgeseli izleyelim:


Ahmet Kaya
Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here