Tayyareci Fethi Bey

0

Tayyareci Fethi Bey Kimdir?

Tam adı ile Mehmet Fethi Bey, 1887 yılında İstanbul/Ayazpaşa’da dünyaya gelmiş ve döneminin Harbiye ve Bahriye Nezaretleri’nin havacılığa davet bildirisine yapmış olduğu geri dönüş sayesinde Avrupa’ya eğitime gönderilen ilk havacılardandır.

İlkokul eğitimini Firuzağa İlkokulu’nda, ortaokul eğitimini ise Salıpazarı Fevziye Ortaokulu’nda görmüştür. 1901 yılında lise eğitimini görmek için Deniz Çarkçı Lisesi’ne gitmiştir. 1908 yılında buradan mezun olan Fethi Bey, Çarkçı Üsteğmen rütbesiyle bir fabrikaya atanmış ve orada çalışmaya başlamıştır.

1910 yılında Hamidiye Kruvazöründe motor çarkçısı olarak çalışmaya başlamış, bundan bir yıl sonra ise yani 1911 yılında silah tamir fabrikasına atanmıştır. Burada yaklaşık bir yıl çalıştıktan sonra Harbiye ve Bahriye Nezaretlerinin yaptığı çağrı üzerine uçak mühendisi olarak yetiştirilmek üzere 3 Temmuz 1912 tarihinde İngiltere’ye eğitime gitmiştir. Oradayken uçuculuk üzerine büyük bir yeteneğinin olduğunun anlaşılması üzerine makinistlik eğitimi yerine pilotajlık eğitimi almaya başlamıştır. Aynı yıllarda Balkan Savaşları’nın başlaması nedeniyle henüz pilotajlık eğitimini tamamlayamadan memleketine geri dönmüştür. Dönünce de Fen Kıt’aları Genel Müfettişliği’nde pilot olarak göreve başlamıştır. Balkan Savaşları’nda görev alan ve gösterdiği büyük başarılar sayesinde gümüş liyakat madalyası almaya hak kazanan Fethi Bey, aynı zamanda Türk Hava Kuvvetleri tarihinde savaş görevi alan ilk sekiz pilottan birisidir. Balkan Savaşları sırasında Türk Hava Kuvvetleri tarihinin çok sayıda ilkleri yaşanmıştır; ilk gece uçuşunun yapılması, uçaklarda ilk bombanın kullanılması, düşman hatlarının ilk defa havadan bombalanması gibi. Tüm bunlar Üsteğmen Fethi Bey tarafından gerçekleştirilmiştir.
14 Kasım 1913 tarihinde Türk Hava Kuvvetleri’nde ilk kol uçuşu görevi gerçekleştirilmiş ve bu uçuşu gerçekleştiren Yüzbaşı Fesa’nın kurduğu ekipte Üsteğmen Fethi Bey’de görev almıştır.


9 Ocak 1914 tarihinde Yüzbaşı rütbesine terfi edilen Fethi Bey, aynı yıl içersinde Hava Kuvvetleri tarafından planlanan Istanbul-Kahire uçuşu için oluşturulacak olan iki uçuş ekibinden I. Uçuş Ekibi’nde pilot olarak görev almıştır.
8 Şubat 1914 tarihinde iki ekibinde İstanbul/Yeşilköy’den havalanmasıyla başlayan bu uçuşta Muavenet-i Milliye adını taşıyan Bleriot-11B tipindeki iki kişilik keşif uçağı ile uçuşa katılan Fethi Bey ve yanında bulunan Raşid Yüzbaşı Sadık Bey uçuşun beşinci etabında 4000 metre irtifadan Toros Dağlarını aşarak Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk yüksek irtifa rekorunu elde etmişlerdir. Bu rekor elde edildiğinde takvimler 11 Şubat 1914 tarihini gösteriyordu.
Yüzbaşı Fethi Bey ve Yüzbaşı Sadık Bey uçuşun onuncu etabı olan Şam-Kudüs hattına kadar uçuşu başarıyla devam ettirmişlerdir fakat 27 Şubat 1914 tarihinde onuncu etabı tamamlamak üzere Şam’dan havalandıktan kısa bir süre sonra Taberiye Gölü yakınlarında bulunan Küfrühar Kayalıkları üzerinde uçakları irtifa kaybetmiş ve ardından yere çakılmıştır. Yüzbaşı Sadık Bey ve Yüzbaşı Fethi Bey o kazada şehit olmuşlardır. Şehit olduklarında takvimler 27 Şubat 1914 tarihini gösteriyordu. Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk şehitleri olan Fethi Bey ve Sadık Bey’in cenazeleri Şam’a getirilmiş ve Emeviye Camiisi’nde bulunan Selahaddin Eyyubi Türbesi’nin yanına defnedilmişlerdir.

Türk Hava Kuvvetleri tarihinin ilk şehitleri olan bu iki kahramanın kaza yaptıkları o bölgeye bir anıt yaptırılmış ve anıtın üzerine şu ifadeler yazılmıştır:
“El Fatiha… Osmanlı Ordusunun ilâ-i mîsâli için Mısır’ a gitmek üzere İstanbul’dan teyrân ederek tesâdüf eylediği muhalefet-i havadan dolayı bu noktada sukût eden Muavenet-i Milliye tayyaresinin süvarileri Şehit fedâkar Yüzbaşı Fethi ve Mülâzım-ı Evvel Sadık Bey’lerin ruhuna…”

Yine bu kahramanlarımızın anısına hürmeten 1914 yılında İstanbul/Fatih’de bir anıt inşa edilmiş ve 1916 yılında tamamlanmıştır.

Türk Hava Kuvvetleri’ne pilot olarak atandığı tarihten şehit olduğu güne kadar sayısız hizmette bulunan ve hava tarihinde sayısız ilk’i gerçekleştiren Fethi Bey anısına 1914 yılında Muğla’nın Megri ilçesinin ismi Fethiye olarak değiştirilmiştir ve Fethiye ilçesine Fethi Bey büstü dikilmiştir. Büstün kaidesinde ise şair Behçet Kemal Çağlar’ın Yüzbaşı Fethi Bey için yazmış olduğu şu dörtlük yer almaktadır:
“Arslan uçtu diye söylenir methi
Bu kutsal toprağın çocuğu Fethi
Bak “Fethiye” oldu sayende Megri
Arslanım, gölgende hürdür vatan.”

Kerem Aşıgül

Kerem Aşıgül

Marmara Üniversitesi / İşletme
Okur ve Yazar
Kerem Aşıgül

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here