Şükrü Saraçoğlu Kimdir?

1
Şükrü Saraçoğlu Kimdir?
Şükrü Saraçoğlu Kimdir?

Şükrü Saraçoğlu denildiğinde akıllara ilk gelen Fenerbahçe ve Kadıköy’deki stadyumudur. Oysa ki bu sadece günümüzde kendisiyle ilgili bilinenlerin az bir kısmıdır. Babası Trabzon Akçaabat’tan İzmir’e göç eden Mehmet Şükrü Saraçoğlu, 1886 yılında Ödemiş ilçesinde dünyaya gelmiştir. İlk ve orta okulu burada okuduktan sonra İzmir İdadisi’ni birincilikle bitirerek İstanbul’da Mekteb-i Mülkiye’de eğitimini sürdürdü. 1909 yılında buradan mezun olduktan sonra İzmir Valiliği’nde Maiyet Memuru olarak çalışmaya başladı. İzmir Sultanisi’nde matematik öğretmenliği de yapan Saraçoğlu, 1911 yılında İttihat ve Terakki Ticaret Mektebi Müdürü oldu.

1914 yılının başlarında kazandığı devlet bursu neticesinde öğrenim için Belçika’ya giden Şükrü Saraçoğlu, kısa bir süre sonra I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesi sonucunda İzmir’e geri döndü. 1915’in Mayıs ayında Cenevre Siyasi İlimler Akademisi’nde okumak için İsviçre’ye gitti. Burada 4 yıl kaldı ve fakülteyi çok iyi bir derece ile bitirdi.
Mondros Mütarekesi’nden sonra Cenevre’de yakın arkadaşı Mahmut Esat ile birlikte Cenevre Türk Yurdu Derneği’ne üye oldular. Avrupa kamuoyunda Mondros şartlarının olumsuzluğuna tepki yaratmak için uğraşlar vererek Osmanlı Devleti’nin haklarını savundu.

15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir işgal edilince Mahmut Esat’la birlikte Türkiye’ye gideceğini öğrendiği bir İtalyan gemisine kaçak binip yurda döndü. Milli Mücadele‘ye katılmak için yola çıktıkları Anadolu’ya vardıklarında, İttihatçı olduklarından şüphelenen Demirci Mehmet Efe tarafından önce gözaltına alındılar, sonra da hapsedildiler. Onları bu durumdan İttihat ve Terakki Ticaret Mekteb-i Müdürlüğünden tanıdığı Celal Bayar kurtardı. Kuşadası, Nazilli ve Aydın yörelerinde kurulan Kuvayı Milliye hareketlerinin örgütlenmesinde çalıştı. Ocak 1920’de toplanan son Osmanlı Meclisi Mebusanı’na İzmir milletvekili olarak seçildiyse de, İstanbul’un İtilaf Devletlerince işgal edilmesi nedeniyle meclise katılamadan Kuşadası’na geri döndü.

Saraçoğlu, 3 aylık bir süre ile yapmış olduğu Ödemiş Belediye Başkanlığı‘ndan sonra 1923’te II. Dönem İzmir Mebusu olarak TBMM’ye katıldı. Fethi Okyar hükümetinde Maarif Vekilliği, İsmet İnönü hükümetinde Maliye Vekilliği yaptı. Bu esnada Merkez Bankası kuruldu ve yeni gümrük tarifelerini uygulamaya koydu. Türk Hükümeti adına ekonomik konularda temaslarda bulunmak üzere ABD’ye gönderildi ve ardından Paris’te Osmanlı borçlarıyla ilgili görüşmelerde bulundu. Saraçoğlu 1933’te imzalatmış olduğu bir antlaşma ile genç Türkiye Cumhuriyeti ekonomisine rahat bir nefes aldırmıştır.

1934 yılında Fenerbahçe Spor Kulübü’nün Başkanı olan Şükrü Saraçoğlu bu görevi 16 yıl boyunca yaptı. Başkanlığa geldiği yıl oynanılan bir Galatasaray maçında çıkan ve Fenerbahçe’nin kapatılmasına kadar giden olaylar silsilesinde Şükrü Saraçoğlu büyük mücadele vermiş ve kulübünü deyim yerindeyse ipten almıştır. Bu nedenle 1998 yılında adı Fenerbahçe’nin stadına verilmiştir. 1938 ile 1942 yılları arasında Celal Bayar ve Refik Saydam hükümetlerinde Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Bu görevi ve daha sonra geldiği Başbakanlık görevinde Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’nın dışında tutulması politikasında önemli rol oynadı. 1946 seçimlerinden sonra yaşadığı sağlık problemleri nedeniyle ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin kan değişikliğine gitmesini isteyen İsmet İnönü’nün kararıyla başbakanlık görevini Recep Peker’e bıraktı. 1948 ile 1950 yılları arasında ise TBMM Başkanlığı görevini icra ettikten sonra 1950 Genel Seçimleriyle Milletvekilliği sona erdi ve siyaseti bıraktı.

Ömrünün son yıllarında parkinson hastalığı ile mücadele etmiştir. Fransa’da yapılacak tedavisi için verilecek ödenek konusunda Maliye Bakanının isteksiz kalması üzerine, İzmir İttihat ve Terakki Ticaret Mektebinden öğrencisi olan Başbakan Adnan Menderes‘in araya girmesiyle ödenek çıkarıldı. Fransa’daki tedavisinin de bir sonuç vermemesi üzerine Türkiye’ye döndü. Eşi Saadet Hanım’la birlikte İstanbul’a yerleşti. Daha sonra ise Teşvikiye‘deki evinde 27 Aralık 1953‘te yaşamını kaybetti. Mezarı Zincirlikuyu Mezarlığı’ndadır. Şükrü Saraçoğlu 66 yıllık ömrüne Fenerbahçe Başkanlığı’ndan çok daha fazlasını sığdırmış ve Türkiye Cumhuriyeti’nin büyük değerlerinden biri olmuştur. Saygıyla anıyoruz…

 

Follow me

Enes Aydos

Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği - Yazar/Çizer
Enes Aydos
Follow me

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Share

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here