Shakespeare’in Ölümsüz Eseri Hamlet

0
30

? Özgün adıyla The Tragical History of Hamlet, Prince of Denmark, Shakespeare’in 1599 ile 1601 yılları arasında yazdığı, en önemli trajedilerde bir numara olan, yazarın en uzun oyunudur.

? Oyun, Danimarka Prensi Hamlet’in, babasını öldürüp tahta geçen ve annesiyle evlenen amcasından aldığı intikamı anlatmaktadır.

? Oyunun üç farklı versiyonu vardır. Ne kadar araştırılsa da ne zaman yazdığı ve tam versiyonu bilinmemektedir. Bu üç versiyonda da her biri birbirinden farklı diyaloglar ve sahneler vardır.

? Shakespeare bu oyunu, 13. yüzyılda Gesta Danorum adlı eserinde konu edinen Saxo Grammaticus’un Amleth efsanesi ile kaybolduğu sanılan ve günümüze Ur-Hamlet olarak gelen I. Elizabeth zamanından kalma bir oyundan esinlenerek yazmış olabilir.

? Hamlet, İngiliz edebiyatının en güçlü ve etkileyici trajedilerdendir. Çıktığı dönemde en popüler oyun olan Hamlet hala en çok oynan oyunlardandır.

? 1879’dan beri Birleşik Krallığın Royal Shakespeare Company listesinde üst sırada yer almaktadır.

? Goethe, Dickens, Joyce, Murdoch gibi ünlü yazarlara ilham kaynağı olmuş, Külkedisi’nden sonra en çok filmi çekilen hikayedir.

 

Benzer Kaynaklar

? Hamlet benzeri hikayeler İtalya, İspanya, İskandinavya, Bizans ve Arabistan gibi kültürlerde bulunmaktadır.

? Ana teması Hint Avrupa kaynaklıdır. Antik yazılı eserler de Hamlet’e kaynak oluşturmuş olabilir.

? İskandinav Hrolf Kraki’nin Destanı : Bu efsanede de öldürülen bir kral vardır. Ama bu kralın iki oğlu vardır ve Hamlet gibi cinnet geçirmiş taklidi yapmaktansa takma adlarla, kılıktan kılığa bürünerek Shakespeare’in olay örgüsünden farklı bir çizgide olaylar yaşarlar.

? Romalı Brutus Efsanesi: Baş kahraman Lucius (parlak ışık) adını ve kişiliğini değiştirerek Brutus (fersiz, salak) olur. Babası ve kardeşleri gibi öldürülmemek için aptal rolü oynar. Hikayenin sonunda ise ailesini öldüren Kral Tarquinius’u öldürür.

? İspanol Efsanesi Prens Ambales Destanı: Prensin sahte cinneti, annesinin yatak odasında kazara danışmanını ve hikayenin sonunda da amcasını öldürmesi hikayenin Hamlet ile olan benzerlikleridir.

? Grammaticus’un Eseri Amleth’in Yaşamı: Hamlet ile olan benzerlikleri arasında, prensin geçirdiği sahte cinnet, annesinin tahtı ele geçirenle alelacele evlenmesi, prensin gizlenmiş bir casusu öldürmesi ve prensin maiyetinde bulunan iki kişinin ölümü sayılabilmektedir.

? Shakespeare’in Hamlet’i için ana kaynağının Ur-Hamlet adında bir oyun olduğu düşünülse de günümüze kadar Ur-Hamlet ile ilgili yazılı hiçbir kaynak ele geçmemiştir. Bu sebeple karşılaştırma yapılamamıştır. Tek bilinen hayalet temalı ilk oyunun Ur-Hamlet olduğudur.

Karakterler

* Hamlet – Eski kralın oğlu yeni kralın yeğeni
* Claudius – Danimarka Kralı ve Hamlet’in amcası
* Gertrude – Danimarka Kraliçesi ve Hamlet’in annesi
* Polonius – Kralın başdanışmanı
* Ophelia – Polonius’un kızı
* Horatio – Hamlet’in gerçek dostu
* Laertes – Polonius’un oğlu
* Voltimand and Cornelius – Saray mensubları
* Rosencrantz ve Guildenstern – Saray mensubları, Hamlet’in arkadaşları
* Osric – Saray mensubu
* Marcellus – Subay
* Bernardo (ya da Barnardo) – Subay
* Francisco – Asker
* Reynaldo – Polonius’un hizmetkârı
* Hamlet’in babasının hayaleti
* Fortinbras – Norveç Prensi
* Mezarkazıcılar – Sexton
* Oyuncu kral, Oyuncu kraliçe, Lucianus vs. – Oyuncular
* Bir Papaz
* Fortinbras’ın ordusunda bir yüzbaşı
* İngiliz Elçiler
* Ulaklar, Denizciler, Lordlar, Leydiler, Nöbetçiler

Konusu

? Hamlet, Danimarka Prensi ve babasının katili Claudius’un da yeğenidir. Kral aniden ölmüştür ve tahta amcası Claudius geçmiştir ve hızını alamayıp Hamlet’in annesi Gertrude ile de evlenmiştir. O sıralarda Danimarka ve komşusu Norveç arasında bir gerginlik vardır. İki taraf da yakında başlayacak olan olası savaşı beklemektedir.

? Oyunun başlangıcı Danimarka Kraliyet Sarayı Elsinore’de başlar. Askerler ısrarla geceleyin etrafta dolan bir hayalet gördüklerini anlatmaktadırlar Hamlet’in arkadaşı Horatio’ya. Horatio onlara inanmazken hayalet yine ortaya çıkar.

? Horatio da hemen Hamlet’e bunu söyler. Hamlet’de hayaleti görmeye karar verir. O gece bir de Hamlet’e görünen hayalet ona, babasının ölen ruhu olduğunu, onu amcası Claudius’un zehirlediğini, intikamının alınmasını istediğini söyler.

? Bunları duyan Hamlet olan biteni gözlemlemek için sahte bir cinnet krizi geçirir. İnsanlar da aman ellemeyelim mantığıyla ona yaklaşmazlar. Fakat koskoca hayaleti gördüğü halde ip olabilir mantığıyla herhalde hayaletten şüphe duyar.

? O sırada da Claudius devlet işleriyle ilgilenmektedir. Norveç ile aralarında bir savaş çıkmaması için uğraşırken Hamlet’in garip tavırları kafasını karıştırır ve iki arkadaşını onu gözlemlemeleri için yollar. Hamlet onlara iyi davranır ama hiçbir şey çaktırmaz.

? Hamlet hala delirmiş gibi davranmaktadır. Aynı zamanda Claudius’un güvendiği danışmanı Polonius’un oğlu Laertes Fransa’dan dönmektedir. Polonius’un bir de Ophelia adında bir kızı vardır. Hamlet’in Ophelia’ya kur yaptığını bilen babası ve abisi, genç kızı Hamlet’in niyeti ciddi değil diye uyarmaktadır.

? Bir gün Ophelia babasına gider ve Hamlet odama çılgınlar gibi daldı ama hiçbir şey demeden öylece bakıp, gitti, deli galiba bu der. Polonius ise Hamlet’in bu deli hallerinin kızına olan aşkından olduğunu sanar.

? Gelelim Hamlet’e. Hamlet, öbür dünyadan buralara gelmeye zahmet etmiş hayaletten şüphelidir. Bu sebeple kendince kanıt bulmaya karar verir ve bir oyun sahneler. Bu oyunda babasının cinayetini birebir anlatmıştır. Ölüm sahnesinde Claudius birden ayağa kalkar ve ortamı terk eder, işte orada Hamlet gerçeği anlar. Şükür.

? Claudius ise Hamlet’in gerçeği öğrendiğini düşünerek onu İngiltere’ye sürgün etmeye karar verir.

? Bu sırada Hamlet’in annesi Gertrude oğlundan bir açıklama ister. Hamlet annesinin yanına giderken Claudius’u dua ederken görür ve onu öldürüp öldürmeme arasında kalır. Öldürmeme kararı alır. Bu şimdi dua ediyor ya, ben bunu öldürürsem ibadet ederek öldüğü için cennete gider. Ben en iyisi günah işlerken öldüreyim bunu diye düşünür.

? Annesiyle tartışırlarken bir perdenin arkasında ikisini dikizleyen Polonius gürültü yapınca Hamlet onu amcası sanır ve bıçağı saplayıverir ve adam orada ölür. O sırada hayalet yeniden belirir. Annene iyi davran, o seni dokuz ay karnında taşıdı ayrıca Claudius’u öldüreceksin başkasını değil diye öğütler verir. Hayaletle konuşan Hamlet’in delirdiğini sanar annesi çünkü hayalet ona gözükmemektedir. Hamlet o gün Polonius’un cesedini saklar.

? Polonius’un ölümünü kaldıramayan kızı delirir ve terbiyesiz şarkılar söyleyerek etrafta dolanmaya başlar. Fransa’dan dönen Laertes babasının öldüğünü ve kardeşinin delirdiğini duyunca öfkeden çıldırır. Claudius’da bütün bunlara sebep olarak Hamlet’i gösterip, Laertes’e verir odunu verir ateşi. Zehirli bir kılıç vererek ona Hamlet ile düello yapmasını söyler. Düelloyu Hamlet’in kazanacağı ihtimaline karşılık da zehirli bir şarap hazırlar Hamlet’e. Fakat düello gerçekleşemeden Ophelia’nın nehirde boğulduğu haberi gelir.

? Ophelia’nın cenazesinde Laertes ve Hamlet tartışsa da kavga durdurulur. Saraya geldiklerinde Laertes ve Hamlet düelloya tutulur. Hamlet’i zehirli kılıcı ile yaralayan Laertes de ölümcül bir yara almıştır. Gertrude da o sırada kederle şarap içmek ister ve zehirli şarabı içer.

? Laertes öldüğü sırada Hamlet’e Claudius’un anlattıklarını anlatır. Hamlet ise can vermeden amcasını öldürmeyi başarır ve Fortinbras’ı varisi ilan eder. Horatio, Fortinbras’a hikayeyi anlatır. Fortinbras da Hamlet’in naaşına gereken saygının gösterilmesini ister. Vefalı dost.

Hamlet’ten Esinlenen Sahne ve Ekran Uygulamaları

? Alman yönetmen Helmut Kautner’in Der Rest ist Schweigen filmi

? Japon yönetmen Akira Kurosawa’nın Warui Yatsu Hodo Yoku Nemuru filmi

? Claude Chabrol’un Ophelia filmi

? Tom Stoppard’ın Rosencrantz ve Guildenstern Öldüler adlı oyun. Bu oyunda Hamlet’teki olaylar, Hamlet’in iki okul arkadaşının bakış açısı ile canlandırılır.

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here