Sekel Yazısı

0

SEKEL YAZISI

Sekeller Kimdir?

Köktürk yazısından alınmış bir yazı Sekeller tarafından 17. yüzyıla kadar Macarca için de kullanılmıştır. Sekeller, Romanya’nın Erdel (Transilvanya) bölgesinde oturan Macarlaşmış Avar (?) Türkleridir. Eski kaynaklarda Attila Hunlarından inmiş kabul edilirler.

 

Sekel Yazısı Kaynaklarda Nasıl Geçmektedir?

Sekellerin ayrı bir yazısı olduğu 13. yüzyıldan beri kaynaklarda zikredilmektedir. 15. yüzyıl kaynaklarında Sekel yazısından “İskit harfleri”, 16. yüzyıl kaynaklarında ise “İskit” veya “Hun” olarak bahsedilir. Hepsinde de yazının tahta çubuklara çentilerek yazıldığı ifade edilir. Sağdan sola yazıldığı ve az harfle çok anlam ifade edildiği de kayıtlar arasındadır.

 

“Hunların Eski Dilinin Rudimentası (Temeli)”

1598’de Thelegdi Janos adı bir Sekel “Hun harfleri” dediği Sekel yazısı hakkında veren altı sahifelik bir eser yazmıştır. “Hunların Eski Dilinin Rudimentası (Temeli)” adını taşıyan eserde Sekel harflerinin sayısı ve adları, telaffuzları, bazı imla kuralları ve kısaltmaları hakkında verilir.  Thelegdi’nin yazdığına göre Sekellerin 32 harfi vardır ve bunlar a, eb, ecs, ed, e, ef… harfleridir. Thelegdi’nin eseri birkaç yazma nüsha halinde kalmış; ancak 18. yüzyılda bilim dünyası eserden haberdar olmuştur.

 

Sekel Harfleriyle İstanbul Yazıtı

Sekel harflerini içine alan başka yazmalar da bulunduğu gibi çeşitli yazıtlar da vardır. Bunlardan biri İstanbul yazıtıdır.

İstanbul yazıtı Çemberlitaş’taki Elçi Hanı duvarının taşlarından biri üzerinde bulunmuştur. Sekel harfleriyle Macarca olarak yazılmış olan metnin tercümesi şöyledir: “Bin beş yüz on beş senesinde bunu yazdılar. Kral Laslo’nun beş sefirini burada beklettiler. Bilayi Barlabaş iki sene burada idi… Hükümdar; Kedeyi Sekel Tamaş bunu yazdı. Hükümdar Selim Beğ buraya yüz at ile koydu.”

Yavuz Sultan Selim ve Kedeyi Sekel Tamaş

“Selim Beğ”, Yavuz Sultan Selimdir. Bilayi Barlabaş başlığındaki Macar elçilik heyetini Yavuz Sultan Selim 1512’den 1518’e dek Çemberlitaş’taki Elçi Hanı’nda bekletmiş; bu arada Çaldıran ve Mısır seferlerine götürmüş, sonra ülkelerine göndermiştir. İşte bu bekleme sırasında, 1515’te, bir Sekel olduğu anlaşılan Kedeyi Sekel Tamaş, taş üzerinde bu yazıyı yazmıştır.

Yazıtın Ortaya Çıkışı ve Önemi

Elçi Hanı 1865 yılında yandığı için bu taş bugün maalesef yoktur. Ancak Köktürk yazısından çıkmış Sekel yazılı bir taşın 1515-1865 arasında 350 sene Çemberlitaş’taki Elçi Hanı’nda bulunduğu kesindir. Bir başka Macar elçilik heyeti 1553’te Kanuni Sultan Süleyman nezdine gelmiş, aynı handa kalmış ve bu heyet içinde bulunan Dernschwam, Sekel yazısı ile taşı görerek kaydetmiştir. 1563 yılında yazdığı bir esere İstanbul yazıtının kopyasını da koyan Dernschwam’ın bu kaydı Alman bilgini Babinger’in dikkatini çekmiş ve böylece 1910’larda bilim dünyası İstanbul yazısıtından haberdar olmuştur. Bu yazıtın önemi, Macarca için kullanılmış olsa da Köktürk yazısından alınmış bir yazının İstanbul’a kadar ulaştığının göstergesidir. (Orkun “940: 249 – 319).

Kaynakça

Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun, Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi (syf. 145 – 146) (Akçağ Yayınları 17. Baskı)

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here