Şehzade Bayezid (Osmanlıca: الأمير بايزيد)

2
101

Şehzade Bayezid 1525 yılında İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Babası Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman, annesi Hürrem Sultan’dır. Kanuni Sultan Süleyman’ın Macar kralı II. Lajos’u yendiği meşhur 1543’teki Macaristan seferine katılmıştır. 1546’da da Karaman Sancak Beyliği ile görevlendirilmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman 1553’te Nahcıvan Seferi’ne (3. İran seferi) çıkarken Bayezid’i taht muhafazası için Edirne’ye göndermiştir. Ordu sefere giderken Konya’da Şehzade Mustafa’nın boğdurulması ve kardeşi Şehzade Cihangir’inde bu duruma olan üzüntüsünden dolayı hastalanarak hayatını kaybettiği söylenir. Hazır Şehzade Mustafa’ya değinmişken ölümünden de bahsedelim :
Şehzade Mustafa Mahidevran Sultanın oğludur ve askerler tarafından tahtın varisi görülüyordu. Bu yüzden Hürrem Sultanın büyük etkisiyle Kanuni tarafından öldürülmüştür. Şehzade Mustafa’nın öldürülmesinden sonra ortaya “Düzmece Mustafa olayı” çıkmıştır. Bu olayda Şehzade Bayezid’in isyancıları durdurmada ağır davrandığı hatta bu isyanı onun düzenlediği iddiası atılsa da Hürrem Sultanın etkisi ile de affedilip Kutahya’ya gönderilmiştir. Bu arada Hürrem Sultan kendi oğullarından birinin tahta geçmesini istiyordu ve oğulları arasında en çok karakter bakımından Kanuni Sultan Süleyman’a benzeyen Bayezid’in tahta geçmesini istiyordu. Bu yüzden de yaşamı boyunca Bayezid’i desteklemiştir.
Şehzade Mustafa ve Cihangir’in ölümünden sonra tahta aday 2 kişi kalmıştır bunlar: Bayezid ve Selim dir. Gelelim Bayezid ve Selim arasındaki sürtüşmelere:
Bayezid ile Selim arasındaki sürtüşmelere sebep olan kişi Lala Mustafa paşa olduğu söylenmektedir. Ve yine Şehzade Selim’in ona sadrazamlık vaadinde bulunduğu için Selim’in tahta çıkmasını istemiş ve Bayezid’i babasına karşı isyana teşvik etmiş olan Lala Mustafa Paşa, ancak III. Murat zamanına kadar ve yaklaşık 3 ay sadrazamlık yapabilmiştir.
Oğullarının taht için yaptığı faaliyetler sebebiyle Selim’i Konya’ya, Bayezid’i ise Amasya’ya göndermiştir. Bayezid bunu kendisine bir hakaret saymış ve Kütahya’da kalmaya çalışmıştı. Fakat babasının ısrarları sonucu Amasya’ya gitmek zorunda kalmıştır. Kanuni Sultan Süleyman Bayezid’e çeşitli vaadlerle oyalamaya çalışırken, o bir mektubunda babası için “padişah olan yalan söyler mi” demiş ve kendine taraftar toplamaya devam etmiştir. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman Şehzade Selim’in de asker toplamasını söylemiş ve Sokollu Mehmed Paşa’yı ona yardıma göndermiştir. Bu sırada Bayezid tarafları ile birlikte Şehzade Selimi öldürmek için yola çıkmıştır. Bayezid’in sancağından çıkması olayı isyan olarak değerlendirilmiş ve Şeyhulislam Ebusuud ve başka din adamları tarafından öldürülmesinin vacib olduğuna dair fetvalar verilmesine sebep olmuştur.
Şehzade Bayezid, Şehzade Selim’in ordusuna karşı yenilip Amasya’ya geri dönmüş ve babasından af dilemiştir. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman yakalanmasını emiredince Iran’a kaçmıştır. İran da büyük törenle karşılanan Bayezid burada da babasından af dilemiştir fakat yanıt bulamamıştır. Bu sırada Kanuni Sultan Süleyman Iran’ın bir takım istekleri karşılığında anlaşma sağlamıştır. Anlaşma sağlanınca Osmanlı elçileri önce Bayezid’i ardından da oğullarını boğarak öldürmüşlerdir.
Şehzade Bayezid‘in ölümünden sonra Bursa’ya nakledilen karısı bir kale içinde bekletilmiş ve yanında bulunan üç yaşındaki oğlu da öldürülmüştür.
Bayezid ve oğullarının cenazeleri Sivas’a getirilerek surların dışında bulunan “Melik-i Acem türbesi”‘ne defnedilmiştir. Bu türbe Abdulvahabi Gazi Camii içerisinde bulunur.

Bayezid’in “Şahi” mahlasıyla yazdığı şiirleri, Türkçe ve Farsça şiirlerinden oluşan bir divanı vardır. Şiirlerinde saltanat arzusu, aşk, günahlarından bağışlanması için yakarış konularını işler. Babasından affını dilemek için yazdığı şiirleri ve babasının yine şiir olarak verdiği karşılıklar meşhurdur. Gelin bir çocuğun babasına ve babasının oğluna yazacağı en zor dizeleri ile yazımızı sonlandıralım:

Şehzade Bayezid (Şahi):
Ey seraser aleme Sultan Süleyman’ım baba
Tende canım canımın içinde canım baba
Bayezid’ine kıyar mısın benim canım baba
Bi günahım Hak bilir devletü Sultanım baba

Kanuni Sultan Süleyman (Muhibbi):
Ey demadem mazhar-ı tuğyan-ı isyanım oğul
Takmayayım boynuna herkiz tavk-ı fermanım oğul
Ben kıyar mıydım sana ey Bayezid Hanım oğul
Bi günahım deme bari tevbe kıl canım oğul
NOT: Bayezid olayından sonra, yeniçerilerin Anadolu’ya muhafız olarak yayılması ve şehzadelerden yalnızca en büyüğüne sancak verilmesi gibi idari değişikliklere gidilmiştir.

Ahmet Kaya

You may also like

Share

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here