Ord. Prof. Dr. Mehmet Fuad Köprülü

0
51

 

TÜRK TARİHİNİN ULU ÇINARI “ORD. PROF. DR. MEHMET FUAD KÖPRÜLÜ”

Türk edebiyatının en büyük araştırma uzmanı olarak kabul edilen Mehmet Fuad Köprülü, Türkolog (Türk bilimci) ve bilim adamıdır. 500’ün üzerindeki eseri, kitap, makale, tanıtım yazısı, tenkitli makale ve ansiklopedi maddelerinden ibarettir. Türklerin bütün zamanlarda yetiştirdiği en büyük tarihçilerden biri olarak kabul edilen ve modern tarihçiliğin ülkemize yerleşmesinde birinci sırada bir paya sahip olan köprülü katıldığı uluslar arası ilmi toplantılar, yayınladığı dergiler ve yetiştirdiği talebeleriyle dönemindeki ve kendinden sonraki milli tarihçiliğimize okul(köprülü mektebi) bırakmış bir âlimdir . Türk dilinin aşamaları, gelişimi ve dil ailesi üzerine yapmış olduğu derin araştırmalarla köklü bir Türk dilinin olduğunu kanıtlamıştır. Bunun yanında hem eski hem yeni edebiyat alanlarında yayınladığı eserlerle özellikle üniversite hocalarına, edebiyatla ilgilenen uzmanlara ve Türkologlara doğru olanı anlatmıştır. Türk dilinin ve Türk edebiyatının köklü tarihini ortaya koyan bilim adamı, başarıları ile adını dünyaya kısa sürede tanıtmış; 4 fahri doktora, 8 şeref ödülü ve ordinaryüs unvanı almıştır. 6 yıl süren siyasi hayatında hem dış işleri bakanlığı yapmış hem de birçok önemli anlaşmanın altına imzasını atmış olan Mehmet Fuad Köprülü, dünya çapında takdir gören bilim adamlarından biri olmuştur.

 ➡ MEHMET FUAD KÖPRÜLÜNÜN HAYATI

Edebiyat tarihçisi şair siyaset ve devlet adamı olan Mehmet Fuat 4 Aralık 1890’da İstanbul Sultanahmet’te Hâlid Ağa Konağı’nda dünyaya gelmiştir. Doğum tarihi bazı araştırmacılar tarafından 1888 olarak gösterilmekle birlikte yanlıştır. Ailesinin soy kökü onuncu kuşakta Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa’ya ulaşmaktadır. Beyoğlu İkinci Ceza Başkâtibi olan babası İsmail Faiz Bey, Romanya Bükreş Elçisi Ahmed Ziya Bey’in oğlu ve Tanzimat dönemi devlet adamlarından beylikçi İsmail Afif Bey’in torunudur. Annesi Hatice Hanım, İslimiye ulemasından Arif Hikmet Efendi’nin kızıdır. Köprülünün babası 1900 yıllarında İstanbul’da Akbıyık Mahallesi’nde arsa satın alarak meşhur Köprülünün evi ve kütüphanesi olarak bilinen binayı yaptırmıştır. Kulesi, etrafındaki yüksek duvarlarıyla çok tanınmış tarihi bir binadır.

Yerebatan semtinde bulunan Ayasofya Merkez Rüşdiyesi’ni bitirdikten sonra dönemin tanınmış eğitim kurumu Mercan İdadisi’ne girmiştir. Bu okulun son sınıfında iken müdürlüğe Hüseyin Cahit Yalçın getirilmiştir. 1907 yılında Mercan İdadisi’ni bitirmiş İstanbul Darülfünunu Hukuk Mektebi’ne girmiştir. Üç sene devam ettiği bu okulu, yetersiz eğitim verilmesi sebebiyle ayrılmış, kendi kendini yetiştirmenin uygun olacağını düşünmüştür. Okuldan ayrılışını şöyle izah etmiştir: ‘Benim ihtisas yapmak istediğim ilim sahasının mektebi yoktu ki ben oradan mezun olabileyim. ’ Özel hocadan Fransızca ders almış, babasının kütüphanesinde bulunan Osmanlı tarihlerini incelemiştir. Geliştirdiği yabancı dili vasıtasıyla Avrupa edebiyatlarını tanımıştır. 1910’dan sonra İstanbul liselerinde Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yaptı. Henüz yirmi üç yaşında iken İstanbul Darülfünun Türk Edebiyat tarihi Profesörlüğüne atandı. Üniversite reformundan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı oldu. 1924 Sovyet maarif Vekâleti Müsteşarlığına atandı. Ayrıca sanaii Nefise Mektebi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile Dil ve Tarih coğrafya Fakültesine Tarih Hocalığı Yaptı. Türkiyat Enstitüsünü ve Türkiyat dergisini kurdu.

Fuat Köprülü, 1925’te Sovyet Bilimler Akademisi üyeliğine, 1926 da Körösi Csoma Macar Bilim Cemiyeti haberleşme üyeliğine seçildi. Türk Tarih Encümeni Başkanlığına getirildi. Aynı yıl Heidelbrd üniversitesi tarafından kendisine fahri felsefe doktorluğu unvanı verildi. 1933’te ordinaryüs profesör oldu. 1935 Kars Millet Vekili seçildikten sonra da İstanbul Edebiyat ve Ankara dil ve Tarih Coğrafya fakültesinde hocalığa devam etti. 1937’de Atina ve 1938’de Sorbonne üniversitesi tarafından fahri doktoralık unvanları verildi.  Emekliğe ayrıldıktan sonra Demokrat Parti Kurucuları arasında yer aldı ve demokrat parti hükümetinde Dışişleri ve devlet bakanlıkları görevlerinde bulundu. 1959’da Amerikan Tarih Cemiyetinin şeref üyeliğine seçildi. 1957 seçimlerinden sonra istifa etti DP’yi 27 Mayıstan sonra Yeni Demokrat Parti (1961) adıyla kurulmasına izin verildiyse de ilgi görmeyince parti amblemini Adalet Partisine( AP)devrederek politikadan çekildi. 27mayıs 1960 ihtilalında kısa bir süre tutuklandı. 1964’te Macar Bilimler Akademisi Şeref üyeliğine yine aynı yıl Londra’da School of Oriental and African Studies haberleşme üyeliğine seçildi. İstanbul’da Balta limanı Kemik Hastanesinde vefat etti. Sultan Mahmud Türbesi karşısındaki Köprülü Mezarlığında toprağa verildi.

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here