Nüfus Politikaları

0

 

NÜFUS POLİTİKALARI

 

Nüfusun artış hızını ve niteliğini değiştirmeye yönelik her türlü uygulamaya nüfus politikası denir.

 

Bazı ülkelerde nüfusun aşırı artması sınırlı olan doğal kaynakların hızla tükenmesine neden olduğundan sorun oluşturur. Böyle ülkelerde insanların temel ihtiyaçlarını karşılanması’nda zorluklar yaşanır. Bazı ülkelerde ise nüfusun hızla artmaması veya nüfusun azalması, yaşlı nüfus oranının artmasını ve nüfusun dinamizmini kaybetmesine neden olur. Görüldüğü gibi bazı ülkeler için hızlı nüfus artışı sorun iken, bazı ülkeler için nüfus artış hızının düşük olması sorundur. Ülkelerin söz konusu bunlara karşı nüfusun artış hızını ve niteliğini değiştirmeye yönelik her türlü uygulamaya nüfus politikası denir. Nüfus politikaları belirlenirken ülkelerin gelişmişlik düzeyleri, doğal kaynak potansiyelleri ve nüfusunun yapısal özellikleri göz önüne alınır.

Dünyada genel olarak üç çeşit nüfus politikası uygulanmaktadır bunlar; nüfus artış hızını yükseltmek için uygulanan nüfus politikaları, nüfus artış hızını düşürmek için uygulanan nüfus politikaları ve nüfusun niteliğini ile niceliğini iyileştirmek amacıyla uygulanan nüfus politikalarıdır.         

 

Nüfus Artış Hızını Düşürmek İçin Uygulanan Nüfus Politikaları

Kalkınma hızının düşmesi, kişi başına düşen milli gelirin azalması, halkın temel gereksinimlerinin karşılanamaması gibi sorunların temelinde hızlı nüfus artışı yatmaktadır. Bu nedenle nüfus artış hızı fazla olan az gelişmiş ülkeler nüfus artış hızını düşürmeye yönelik çeşitli uygulamaları devreye sokmuşlardır. Bunların başında aile planlaması, doğum kontrolü, kısırlaştırma, evlenme yaşının yükseltilmesi, çocuk sayısına sınırlama getirme şeklinde sıralanabilir.

Çin, Nijerya, Pakistan ve Hindistan gibi nüfus artış hızı yüksek olan ülkeler bu politikaları benimsemişlerdir.

 

Nüfus Artış Hızını Yükseltmek İçin Uygulanan Nüfus Politikaları

 

 

Nüfus artış hızının düşük olduğu ya da nüfusun azaldığı ülkelerde uygulanan nüfus politikasıdır. Bu ülkelerde nüfus artış hızının düşük olması, genç ve aktif nüfus sorunun azalmasına ve yaşlı nüfusun oranının artmasına neden olur. Bu durum, ülkenin geleceğini ve varlığını tehdit etmektedir. Ayrıca ekonomik ve sosyal sektörler için gerekli olan yetişkin insan gücü bulmada sıkıntılar yaşanır. Tüm bu gerekçeler, ülkelerin nüfus artış hızını yükseltmeye yönelik uygulamaları sevk etmiştir. Bu uygulamalar içinde en yaygın olanları evlilik ve doğumları teşvik ile yurt dışından iş gücü göçü almaya yönelik çalışmalar şeklindedir.

Nüfus artış hızını yükseltici yönde politikalar uygulayan ülkelere Almanya, Fransa, Belçika ve İngiltere gibi gelişmiş Avrupa ülkeleri örnek gösterilebilir.

Ülkelerin uyguladığı nüfus politikalarının yansımalarını nüfus piramitlerinde görmek mümkündür. Nüfus artış hızını düşürmeye yönelik politikalarında hedefine ulaşan ülkelerin, nüfus piramitlerinin taban kısımlarında daralma görülür. Bu durum, doğum oranlarının azaldığının göstergesidir.

Nüfus artış hızını yükseltici politikalarında hedefine ulaşmış ülkelerin, nüfus piramitlerinin taban kısımlarında genişleme görülür. Bu durum, doğum oranlarının arttığının göstergesidir.

 

Gelişmiş ülkelerde nüfus artışı ile ilgili politikalardan biri de insan hakları sözleşmesinde yer alan üreme ile ilgili sözleşmeleri uyulmasıdır. Bu sözleşmede belirtilen ilgili madde şöyledir: ebeveynlerin dünyaya getirecekleri çocuk sayısı ve aralığı hakkında özgür ve sorumlu karar verme hakkı ve bu çerçevede yeterli bilgi ve eğitim alma hakları vardır.

 

Nüfusun Niteliğini ve Niceliğini İyileştirmek Amacıyla Uygulanan Nüfus Politikaları

Geçmişte ülkeler nüfusun sayısal olarak fazlalığını, güçlü olmak için gerekli ve yeterli sayıyorlardı. Ancak günümüzde nüfusun sayısal fazlalığından çok nitelikler üzerinde durulmaktadır.

Nüfusun niteliğinin iyileştirilmesi günlük çalışmaların hedefleri arasında eğitim düzeyinin yükseltilmesi, sağlık koşullarının iyileştirilmesi, iş olanaklarının ve hayat standardının artırılması yer alır. Türkiye ve Brezilya gibi gelişmekte olan ülkeler bazı ülkelerde bu politika uygulanmaktadır.

Ekonomik ve sosyal koşulların değişmesine bağlı olarak ülkelerin uyguladıkları nüfus politikaları da değişir. Bir zamanlar nüfus artışına yükseltecek politikalar izleyen ülkeler, nüfus artış hızını düşürücü yönde politikalar uygulamaya koymuşlardır. Bu durumun tersi de söz konusudur.


Bazı ülkelerde uygulanan nüfus politikası örnekleri şöyledir:

 

Japaonya’da Nüfus Politikaları

 

Japonya’da önceki dönemlerde ve günümüzde uygulanan nüfus politikaları farklılık gösterir. Gelişme yıllarında nüfusu artıracak politikalar izlemiş, ailelerin çok sayıda çocuk sahibi olmalarını özendirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonunda binlerce mülteci ve askerin Japonya’ya geri dönmesi, sağlıklı beslenme koşullarının iyileşmesinin de etkisiyle nüfus artış hızı ‰20’ye yükselmiştir. Nüfus artışı tahmin edilenden fazla olunca, çıkarılan Yasayla aile planlaması uygulamasına geçilmiştir. Bu uygulamalar sonuç vermiş ve 1980’lerin başında nüfus artış hızı ‰10’un altına düşürülmüştür.

Japonya’da önceki dönemlerde ve günümüzde uygulanan nüfus politikaları farklılık gösterir. Gelişme yıllarında nüfusu artıracak politikalar izlemiş, ailelerin çok sayıda çocuk sahibi olmalarını özendirilmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonunda binlerce mülteci ve askerin Japonya’ya geri dönmesi, sağlıklı beslenme koşullarının iyileşmesinin de etkisiyle nüfus artış hızı ‰20’ye yükselmiştir. Nüfus artışı tahmin edilenden fazla olunca, çıkarılan Yasayla aile planlaması uygulamasına geçilmiştir. Bu uygulamalar sonuç vermiş ve 1980’lerin başında nüfus artış hızı ‰10’un altına düşürülmüştür.

 

Nüfus artış hızının düşük seviyelere inmesi nedeniyle 1990’lı yıllardan itibaren aile planlaması uygulamalarından vazgeçilmiş ve ailelerin çok çocuk sahibi olmaları teşvik edilmiştir. 2000 yılında ise nüfus artış hızı ‰1’in altına düşmüştür. Yapılan hesaplamalara göre Japonya’nın nüfusunun 2050 yılında 100 milyon’a, 2100 yılında 67 milyona düşeceği tahmin edilmektedir. Japonya’da, yıllardır süren ve net azalışa dönüşen nüfus artış hızında ki düşüşün, ekonomik ve toplumsal sorunlara yol açması beklenmektedir.

 

Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki Nüfus Politikaları

1950’li yıllara kadar nüfusun fazlalığını askeri açıdan caydırıcı bir güç olarak gören Çin, nüfus artış hızını yükseltecek politikalar uygulamaya benimsemiştir. Bu dönemde nüfusun aşırı artması, doğal kaynakların paylaşımı ve istihdam konusunda Çin Hükümetini endişeye sevk etmiştir. Bunun bir sonucu olarak, nüfus artış hızını düşürücü politikaların uygulanması benimsenmiştir. İlk önceleri şehirlerde doğum kontrolü kampanyaları düzenlenmiş ancak beklenen sonuç alınamamıştır.

Bunun üzerine zorunlu bazı uygulamalar yürürlüğe konmuştur. Bunlar içinde en dikkat çekeni 1980 yılında resmen uygulamaya geçen tek çocuk politikasıdır. Bu politikayla tek çocuktan fazlasına sahip ailelere para cezası uygulanmıştır. Kırsal kesimde insan gücüne duyulan gereksiniminin fazla olması nedeniyle burada yaşayan ailelere, ilk çocuğu kız ise dört yıl sonra bir çocuk daha yapma hakkı tanınmıştır. Çin’de doğum oranı 1990 da ‰21 olarak gerçekleşmiştir. Aynı oran, 2003’te ‰12,4’e gerilemiştir. 2013 yılında ise doğan nüfus artış oranı ‰4,6 olarak gerçekleşmiştir. Çinli yetkililere göre, ülke genelinde sıkı biçimde uygulanan tek çocuk politikasıyla Çin’deki nüfusun 300 milyon daha artması engellenmiş, ülke ekonomisi ortalama ‰9 büyümüştür.

Çin halk Cumhuriyeti’nde uygulanan tek çocuk politikası 1 Ocak 2016 yılında resmen son bulmuştur. Ailelerin ikinci çocuğu yapmasına izin verilmiştir. Bu kararın alınmasında nüfusta cinsiyet dengesizliğin ortaya çıkması, iş gücünün azalması ve yaşlı nüfusunun artması etkili olmuştur.

 

Rusya Fedarasyonu’ndaki Nüfus Politikaları

Sovyetler Birliği döneminde (1917-1992), doğum hakkının kadına ait olduğu ve istediğin zaman istediğin sayıda doğum yapabileceği anlayışı hakimdir. Bu dönemde nüfusun temel ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanması ve tarımsal iş gücüne duyulan ihtiyacın fazla olması, nüfus artış hızının yüksek olmasına neden olmuştur.

Sovyetler Birliği’nin dağılması’ndan 2000 yılına kadar Rusya’da nüfus artmıştır. Bu yıldan sonra nüfus artış hızı düşme sürecine girmiş ve sonrasında ülke nüfusu azalmaya başlamıştır.

Ülkede nüfusun azalmasına karşın nüfus artış hızını yükseltecek politikalar benimsenmiştir. Bu politikalar kapsamında Rusya’yı komşu ülkelerden olan göçlerin kolaylaştırılması, doğum oranlarının artırılması ve ölüm oranlarının azaltılması hedeflenmiştir. Doğum oranlarını artırmak için ikinci çocuktan sonra ailelere ekonomik yardım yapılmıştır. Ölüm oranlarını azaltmak için de bazı bölgelerde alkol satışı yasaklanmıştır.

 

Nijerya’daki Nüfus Politikaları

Nijerya, bağımsızlığını ilan ettiği 1960 yılından 1990 yılına kadar nüfus artış hızını yükseltecek politikada uygulamıştır. Bundan fazla nüfusun askeri ve ekonomik güç olduğu düşüncesi etkili olmuştur. 1960-1990 yılları dönemde nüfus artış hızı çok fazla yükselmiştir. 1990 yılından sonra nüfusun temel ihtiyaçlarının karşılanamaması nedeniyle nüfus artış hızını düşürücü politikalar uygulanmıştır. Bu amaçla doğum oranlarını düşürebilmek için evlenme yaşı yükseltilmiştir.

 

Fransa’daki Nüfus Politikaları

Fransa’nın nüfus artış hızı belli dönemlerde artmış, belli dönemlerde azalmıştır. Nüfus artış hızı Birinci ve ikinci Dünya Savaşları sırasında düşmüştür.

1950-1970 döneminde ise nüfus hızla artmıştır. Fakat 1975 yılından sonra nüfus artış hızı gözle görülür şekilde düşmeye başlamıştır. Bu nedenle Fransa Hükümeti nüfus artış hızının düşmesinin olumsuz sonuçlarını azaltmak için bazı çalışmalar yürütmeye başlamıştır. Bunlar, ailelerin daha fazla çocuk sahibi olmalarını teşvik etmek ve yabancı işçi göçüne izin vermek gibi uygulamalardır. Bu amaçla fazla çocuk sahibi olmak, afiş ve broşürlerle özendirilmesi çalışılmıştır.

 

Hindistan’daki Nüfus Politikaları

1 milyarın üzerinde nüfusa sahip Hindistan’ın 2013 yılına göre nüfus artış hızı ‰ 12’dir. Hindistan’ın nüfus artışı bu hızla devam ederse Çin’i nüfus bakımından geçip birinci sıraya yerleşecektir.

Hindistan’ın İngiltere egemenliğinde olduğu dönemlerde doğum ve ölüm oranlarının fazla olması nüfusta önemli bir artışa neden olmamıştır. Hindistan’ın bağımsızlığını kazandığı 1947 yılından sonra nüfusu hızla artmıştır. Bunda yüksek doğum oranlarının devam etmesi, buna karşılık tıptaki gelişmelere bağlı olarak ölüm oranlarının azalmasıdır.

Hindistan’da toplumun çok çeşitli etnik ve dini yapılardan oluşması ortak nüfus politikası uygulamasını zorlaştırmıştır. 1960 yılından itibaren Hindistan’da nüfus artış hızını düşürücü politikalar uygulanmaya başlanmıştır. İlk önceleri üçten fazla çocuk sahibi olan annelerin kısırlaştırması yoluna gidilmiştir. Devlet zoruyla yapılan bu uygulamanın tepki çekmesinden dolayı vazgeçilmiştir. Bunun yerine eğitim yoluyla doğum oranlarının azaltılması yoluna gidilmiştir.

 

Nüfus Politikalarının Olumlu ve Olumsuz Yönleri

Nüfus Artış Hızının Düşmesinin Olumlu Yönleri;

 ➡ Kişi başına düşen milli gelir artar.

 ➡ İşsizlik oranı azalır.

 ➡ Demografik yatırımlara ülke bütçesinden ayrılan pay azalır.

 ➡ Hizmetlerin (eğitim, sağlık, ulaşım, kültür vb.) kalitesi artar.

 ➡ Yaşam standartları yükselir.

 

Nüfus Artış Hızının Düşmesinin Olumsuz Yönleri;

 ➡ Yaşlı nüfus oranı ve emekli nüfus artar. Buna bağlı olarak sosyal güvenlik kurumlarının giderleri artar.

 ➡ Nüfus dinamizmini kaybederek ülkenin varlığı ve geleceği tehlikeye girer.

 ➡ Nüfusun cinsiyet yapısı’nda dengesizlikler ortaya çıkar.

 ➡ Ekonomik sektörlerde iş gücü açıklar oluşur.

 

Nüfus Artış Hızının Düşmesinin Olumsuz Yönleri;

 ➡ Mal ve hizmetlere olan talep artar.

 ➡ İş gücü ucuzlar. Buna bağlı olarak üretim maliyetleri düşer.

 ➡ Üretim ve vergi gelirleri artar.

 ➡ Yeni iş sahaları ortaya çıkar, piyasa genişler.

 

Nüfus Artış Hızının Yükselmesinin Olumsuz Yönleri;

 ➡ Kişi başına düşen ulusal gelir, kalkınma hızı ve ihracat azalır.

 ➡ İşsizlik oranı, doğal kaynakların tüketimi, çevre sorunları, bağımlı nüfus oranı ve göçler artar.

 ➡ Hizmetlerde aksaklıklar ve yetersizlikler görülür.

 ➡ Demografik yatırımlara ülke bütçesinden ayrılan pay artar.

 ➡ Yaşam standartları düşer.

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here