Mihver Devletleri: Tripartite Paktı

1

II. Dünya Savaşı sırasında Müttefik Devletler’e (İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, ABD ve Çin Cumhuriyeti) karşı oluşturulan karşı bloğa ( başta Almanya, İtalya ve Japonya) Mihver Devletleri denmektedir. Mihver ‘eksen’ anlamına gelir ve bu devletlerin birlikteliğini tanımlamak için ilk kez Macar lider Gyula Gömbös tarafından kullanılmıştır. Bu devletler birlikteliklerini sağlamak için yaptıkları antlaşmaya Tripartite Paktı (üçlü antlaşma) demişlerdir.

Tripartite Paktı Kurulma Nedenleri

I. Dünya Savaşı sonucunda istediklerini elde edemeyen başta İtalya ve Almanya savaş sonrası iç ve dış politikalarında gayet hırçın bir siyaset izlemişlerdir. Bunun yanında ekonomik olarak doğuda sömürge elde edemeyen İtalya ve sınır komşusu Fransa ile ekonomik nedenler ve Alsas-Loren bölgesi dolayısiyle arası bozuk olan Almanya’nın ortak menfaatlerinin bulunması aralarında ittifak kurulmasını kolaylaştırdı. Doğuda Japonya da buna benzer nedenlerle pakta katıldı. Bunların yanı sıra Mihver Devletleri’nin tek başına atmış olduğu bazı askeri ve siyasi adımlar dünya genelinde yanlız kalmamak için bu paktın kurulması zorunluluğunu doğurmuştur. Bu askeri ve siyasi hamleler kısaca şu şekildedir;

İtalya 1935’te Habeşistan’a saldırarak işgal etmiştir. Almanya Versay Antlaşması ile askersiz hale getirilen Ren bölgesine 1936 yılında asker çıkarmıştır. Sovyet Rusya’nın Amanya tehditine karşı 1935 Fransa İttifakından sonra silahlanmayı hızlandırması sonucu Almanya kominizme ve Sovyet Rusya’ya karşı kesin bir tavır almış ve Japonya ile yakınlaşmaya başlamıştır. Japonya’nın ise Mançurya’yı 1931’de işgal etmesi ve Çin ile tekrar savaşa girmesi hamlesi Avrupa’daki karmaşaya bir de uzakdoğu karmaşasını eklemiştir. Almanya, Fransa ve SSCB arasında kalırken; Japonya’da ABD ve SSCB arasında kalmıştır. Almanya ve Japonya’nın ortak tehdit olarak gördükleri Sovyet Rusya’ya karşı birlikte hareket etmeleri sonucu Berlinde 1936 yılında Anti-Komintern Paktı imzalanmıştır (1937 de İtalya’da bu paktı imzalamıştır). Almanya ve Japonya arasında Berlin-Tokyo Mihveri kurulmuştur.

 

Tripartite Paktı Sonuçları

Mihver Devletleri’nin bu tutumu karşısında başta İngiltere olmak üzere Fransa, SSCB, Amerika ve Çin birlikte hareket etmelerinin zorunlu olduğu kanısına vararak Müttefik devletleri bloğunu kurmuşlardır.

Bunun sonucunda II. Dünya savaşının çıkması için sadece bir kıvılcımın çıkması yeterlidir. Almanya’nın 1939 yılında Polonya’ya saldırması bunu sağlamış ve II. Dünya Savaşı resmen başlamıştır.

Tripatite Paktı Kamuoyunda Tepkiler

Bu antlaşma sonrasında hırçın tavırlarını artıran Mihver Devletleri’nin girişmiş olduğu hamleler dünya kamuoyu tarafından kaygıyla karşılandı. Japonya Asya’da yayılmacı bir politika izlemeye devam etti. Uzak Doğu’da topraklarını genişletmek isteyen Japonya, doğal kaynaklar açısından zengin olan Mançurya ve Çin’e egemen olup Asya içlerine kadar yayılmak istedi. İtalya’nın uzun süreden beri gerçekleştirmek istediği sömürgecilik emelleri, Mussolini ile birlikte ‘Roma İmparatorluğunun Yeniden Kuruluşu’ adı ile milli bir ideale dönüştü. Bu anlayışla hareket eden İtalya Afrika ve Balkanlarda yayılmacı bir siyaset izlemeye devam etti. Almanya Çekoslavakya, Fransa ve Polonya’dan kendi sınırlarına yakın olan bazı bölgeleri topraklarına kattı. Bu duruma dikkat çekmek ve tepki göstermek için ABD’de ‘Dünya Silahsızlanma Konferansı’ düzenlenmiştir. Bütün bu çabalara rağmen II. Dünya Savaşı patlak vermiştir.

Share

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here