Kurtuluş Savaşının Var Olma Mücadelesi “DOĞU CEPHESİ”

0

DOĞU CEPHESİ (ŞARK CEPHESİ), Kurtuluş Savaşı sırasında Doğu Anadolu’da General Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu’nun Ermeni ve Gürcülere karşı açtığı cephedir.  Osmanlı’da Ermeniler Millet-i Sadıka diye anılmıştır. Ermeni meselesi ilk kez Berlin Antlaşması’nda ortaya çıkmıştır (1878). Ermeniler amaçlarına ulaşabilmek için Taşnak ve Hınçak cemiyetlerini kurmuşlardır. Ermeniler, II. Abdülhamid’e suikast düzenlemişler, fakat başarılı olamamışlardır (1905). En son 19. yüzyıl sonlarında Van, Erzurum, Bitlis ve Sason civarında ayaklanmışlardır. 1915’te Ermeniler Van ve Sivas’ta katliam yapmışlar ve 1915’te Tehcir Kanunu ile Suriye’ye göç etmek zorunda bırakılmışlardır. General Harbord, Doğu Anadolu ile ilgili bir rapor hazırlamış, raporda Ermenilerin yaşadıkları Osmanlı topraklarında Türk nüfusundan fazla olmadığı açıklanmıştır.

24 Eylül 1920’de Ermeniler saldırıya geçmiş, Türk Ordusu Misakı Milli sınırlarına kadar ilerlemiş ve Kars Zaferi kazanılmıştır. Bu cephede Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurmak isteyen Ermeniler ile savaşılmıştı. TBMM Hükümeti 15. Kolordu komutanı Kazım Karabekir Paşa’yı Doğu Cephesi Komutanlığına atadı. 9 Haziran 1920’de harekete geçen Kazım Karabekir Paşa 30 Ekime Ermenileri kesin bir mağlubiyete uğratarak Doğu Anadolu’nun tamamını kurtardı. Ermenilerin isteği üzerine Gümrü Antlaşması imzalandı (3 Aralık 1920).

Peki bu cephe neden önemliydi. Onu konuşalım. Bazı anlar vardır milletlerin kaderinde kırılma anı olarak geçer o anlarda aldığınız bir galibiyet veya mağlubiyet sizin ya var olma yada yok olma nedeninizdir. İşte doğu cephesi de Türk tarihi açısından çok önemli bir cephedir. Ya var olma yada yok olma cephesidir. Fakat kazım Karabekir’in göstermiş olduğu üstün başarı sayesinde Ermenileri kısa zaman içinde mağlubiyete uğrattık. Ve bu galibiyet neticesinde doğu cephesi kapandı ve Ermeniler TBMM’yi tanıyan ilk devlet oldu. Bu büyük kahraman, büyük komutan kazım Karabekir sayesinde doğu cephesi kapandı ve oradaki kuvvetler batı cephesine kaydırıldı. Böylece Kurtuluş Savaşı‘nı kazanmış olduk. Fakat her kahramana yaptığımız vefasızlığı maalesef kazım Karabekir’e de gösterdik ve onu gerektiği saygıyı gösteremedik neden mi tek adamlık yüzünden tabi ki gerisi yorum sizin değerli okurlarım…

Netice de imzalanan gümrü antlaşmasına göre Antlaşmayla; Kars, Sarıkamış, Iğdır, Kağızman Türk Devleti’ne verilecek. Doğu sınırı, Aras Nehri ve Çıldır Gölü’ne kadar uzanacak. Ermenistan Hükümeti, Sevr Barış Antlaşması’nı tanımayacak. Ermenistan, TBMM’nin aleyhinde çalışmayacak. Türklere saldırıda bulunan Ermeniler dışındakiler isterlerse 6 ay içinde Türkiye’ye dönebilecekler.

 

Gümrü Barışı, TBMM Hükümeti’nin uluslararası alanda kazandığı ilk askeri ve siyasi başarıdır. Sevr Antlaşması’nın geçersizliği ilk kez uluslararası antlaşmada onaylanmıştır. Ermeni sorunu çözüme kavuşturulmuştur. Doğu Cephesi’nin kapanması ile buradaki güçlerin büyük bir kısmı Batı Cephesi’ne gönderilmiştir.

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here