KHELONAI

0
osman hamdi bey
osman hamdi bey

osman hamdi bey

Yıllar önce televizyonda; Metin Soylu’nun on yedi yaşından beri “Piri Reis Haritası’nın aslı nerede? “sorusuna kapılıp, çalışmaları neticesinde 1980’ler dönemi bize ait eserlerin yurtdışına sergilenmek üzere gönderildiğinde kaybolduğu bilgisine ulaştığını ve kitap yazdığını dinledim.

Osman Hamdi Bey’in tam da 125 yıl önce bu talihsizliğin önüne geçmek düşüncesiyle Arkeoloji Müzelerini kurduğuna inanıyorum.

30 Aralık 1842 İstanbul’da doğdu. İlk öğrenimine Beşiktaş’ta başladı. Babası, II.Mahmud dönemi Sakız Adası’nda çıkan bir isyanda esir alınıp Kaptan Hüsrev Paşa’ya köle verilen, fakat Avrupa’ya eğitime gönderilmiş mühendis İbrahim Edhem Bey’dir.

Daha sonra Mekteb-i Maarif-i Adliye’ye devam etti.Ancak hukuk öğrenimi münasebetiyle gittiği Paris’te ,sanatın büyüsüne kapılarak Jean Leon Gerome gibi dahilerin atölyelerinde esinlendi. Genç yaştaki ilk evliliği kısa sürmüştür.

Bir sabah internette “Osman Hamdi Bey Kur’an parçalamıştır” iftirası haberine rastladım. Her zaman doğru araştırmamız ve arşiv okuyucu olmalıyız. İyiye yönelik çalışmalar dış kuvvetlerin nazarına maruz kalır.Osman Hamdi Bey’de bu mücadeleye sağlam adımlar atmıştır. İstanbul’a yeniden teşrif ettiğinde Saray Protokol Müdür Yardımcılığı görevi ile Viyana’da bir sergiye direktörlük yapar.

1881 Anthon Dethier’ın ölümü üzerine Kadıköy ilk belediye başkanlığı vazifesinden feragat eder. 1882’de II.Abdülhamid ,Osman Hamdi Bey’i Sanayi-i Nefise(Mimar Sinan Güzel Sanatlar) Mektebi’ne müdür atanır.Bina yapımını üstlenir Mimar Vallaury ile birlikte batılı anlamda sanat okulu Osmanlı döneminde hayata geçer. Elbette methi 1869 Eski Eserler (Âsar-ı Atika) ile ilgili kanun tasarısını kabul ettirmesi, 1860 Müze-i Humayun ‘un kurulması talimatını planlamasıdır.

İlk bilimsel arkeolojik kazı 1892 Osman Hamdi Bey ile düzenlenmiştir.Nizamname Kanunu;dönemin batılılarınca Osmanlı eserlerin topraklarında kalması yönündeki idarakına son derece elem tutumdaydı.İlk koleksiyon Kıbrıs ‘dan getirildi.Müzenin toplanan eserlere yetersiz kalışı Topkapı Sarayı bahçesine (1875 )Aya İrini ‘den taşınıp Çinili Köşk’te restore edilerek 1880’de ziyarete yeniden açılması durumunda, Aya İrini’de kalan silahlı teçhizatlar bugünki Askeri Müze temellerini oluşturmaktadır .Askeri Müze 1908’de ziyarete açılır. Osman Hamdi Bey, Türk Müzeciliğinin kurucu temsili kabul edilir.

Farklı kentlerdeki çalışmaları için de depolar tasarlanır. Arkeoloji Müzelerinin heyecanlandırıcı özelliği İskender Lahdi’nin 1887’de (Lübnan-Sidon) topraklarından İstanbul’a getirilmesidir. Avrupa basınında yankılanan kazı Louvre kadar ecole olur. Çünkü Osman Hamdi Bey gizlilik politikası yürütmüştür. Lahid hakkında ABD gazetelerinde o dönem yayınlarında “sandıklarda muhafaza edildi” gibi yazılar görülür.

1884’de ailesi ile Gebze ‘ye yerleşti. Avrupa ,Osmanlı topraklarında söz hakkı elde edemeyişlerine sızlanıyordu. 1895’de Servet-i Fünun Dergisi’nde olumlu yayınlar yer alır. Ressam kimliğini öne çıkaran Kaplumbağa Terbiyecisi tablosudur.(1906)

Kaplumbağa her dinde kutsal bir yere sahip. Sabır, bir şeyin yolunda olmak, ağır ilerleyişiyle betimlenir .Tablo hakkında iki inceleme yorum söylenir. Birincisi Lale Devri eğlencelerinde mumların kaplumbağa üzerine takarak sokağa bırakmaları. İkincisi Mevlevi dervişinin toplum nefsini terbiye edişi. Mekan Bursa Yeşil Cami hat desenlerini barındırıyor.

Aslında Osman Hamdi Bey, Türk resminde ilk figür kompozisyon kullanan ressamdı. Tablonun esin kaynağının “Tour de monde’u okudum” yazan mektuplarında ona gönderilen gravür olduğu da söylenir. Aynı eserlerinden tekrar resmetmesinin de izahı vardır. 24 Şubat 1910’da gözlerini yumdu. Ondan önce Theodor Makridi vardı. Ölümü ardından kardeşi Halil Edhem faaliyetleri devraldı.Fakat Osman Hamdi Bey’in davasını sürdürebilmek, günümüzde Nezih Başgelen gibi değerli arkeologlarımızın karşılaştığı sorunlarda halen görülmektedir.

Tuğba Şahin

"bildiğiniz yoldan şaşmayın, bırakın insanlar ne söylerse söylesin"
Tuğba Şahin

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here