İsmet İnönü Kimdir ?

2
42
Atatürk’ün en yakın arkadaşıydı..

 

Türk devletinin kurulumunda önemli görevlerde bulunarak ve önemli başarılara imza atan Mustafa İsmet İnönü İzmir’de doğup 24 Eylül 1884 yılında dünyaya gelmiştir..

Babası Reşit Bey, Mustafa İsmet’in doğum tarihini  evdeki Kuran-i Kerim’in arka sayfasına kaydetmiş. Mustafa İsmet İzmir’de doğmuştur ama ne anne ne de baba tarafı İzmir’li değildir. Annesi Cevriye Hanım Tunaboyu Deliorman Türklerindenmiş. Razgrad’lıymış. Babası Reşit Bey ise Kürüm soyundan olup, bu soy da Bitlis’de yaşarmış. Cevriye Hanım, okumuş bir aileden, Müderris Razgradlı Hasan efendinin kızı olup, babasının ölümünden sonra iki erkek ve bir kız kardeşi ile beraber İstanbul’a göçüp, Malatya’lı Reşit Bey ile 1880’de İstanbul’da evlenmiştir.

Mustafa İsmet, beş kardeşin ikincisi olarak doğmuştur.. İsmet’in doğduğu yıl babası Reşit Bey İzmir Adliyesinde sorgu yargıcı yardımcısı olarak çalışıyormuş. Doğumdan 40 gün sonra Foça sorgu yargıçlığına tayin olup sonra Boldan’da görev yapıp ve 4 yıl sonra İzmir’e dönmüştür. Minik Mustafa İsmet o yaşlarda askercilik oyunlarına, mızıka boru seslerine  oldukça meraklıymış..Babası İzmir’den sonra Sivas’a çalışmaya gidince ilk okula Sivas’ta başlamıştır..

Sivas’da altı ay kadar Mahkeme Çarşısında bir ilkokuluna gitmiştir. Babası da eğitimiyle yakından ilgilenmiştir. İlkokul sonrası iki seçeneği olmuştur. Ya sivil ortaokula girecektir ya da askeri ortaokula. Sivas şehrinde askeri bir ortaokulu da bulunmaktadır. Mustafa İsmet’in askerlik merakı seçimini kolaylaştırıp, 1892 yılında askeri ortaokulda eğitimine başlamıştır. Yaka numarası 32’dir. O zamanki asker okullarında öğrenciler yaka numarası ile birlikte bulundukları mahallenin ismini soyadı gibi taşırlarmış. Sivas’ın Ali Baba mahallesinde oturdukları için künyesi “İsmet efendi Ali Baba”olur. Ve böylelikle tarihe adını yazdıracak olan yolun tam üzerindedir..

Mülkiye lisesinin beşinci sınıfını bitirince babası onu İstanbul’a getirmiş ve Topçu Lisesinin sınavlarına sokmuştur. Okula kabul edilen 12 kişi arasındadır. Lise sınıfları iyi geçip askeri liseden önce Mülkiye lisesinde bir sene okuması fayda sağlamıştır. Topçu Harbiye sınıflarında artık hep sınıfın birincisi olmuştur. 1903 yılında 19 yaşında teğmen rütbesi ile Harbiye’yi bitirir.1906 yılında da kurmay yüzbaşı olarak mezun olur. İyi derece ile bitirenler Erkanıharbiyeye girerlermiş. Mustafa İsmet de Pangaltı’daki Erkanıharbiyeye girmiştir. Kurmay yüzbaşı olarak Edirne’deki II. Ordu’ya atanmıştır. 1907’de İttihat ve Terakki Cemiyetinde kısa bir süre çalışmıştır. 31 Mart Olayını bastırmak için toplanan Harekat Ordusuna Yeşilköy’ de katılmıştır. Ahmet İzzet Paşa komutasında Yemen’e gönderilen Dördüncü Kolordu kurmay heyetinde yer alıp ve 1912’de binbaşılığa yükselerek Yemen kuvvetleri komutanlığı kurmay başkanı olmuştur. İlk diplomatik görevini burada üstlenip, İmam Yahya ile görüşerek barışı sağlayıp, Balkan Savaşı sırasında Çatalca’da bulunmuştur.

Birinci Dünya Savaşında Başkomutanlık karargahında Harekat Şubesi Müdürlüğü yapıp ve daha sonra  yarbay olup (1914). Ertesi yıl albaylığa yükselerek Trakya’daki II. Ordu kurmay başkanlığına atanmıştır. Sonra, Doğu ve Suriye cephelerinde Dördüncü, Yirminci ve Üçüncü Kolordu Komutanlıklarında bulunmuştur. Bu dönemde II.Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa ile birlikte çalışıp , aralarında derin bir dostluk doğup ve ondan yüksek ve anlamlı bir sicil almıştır (1917).

İstanbul’da 1916’da Mevhibe Hanım‘la evlenmiştir, örnek bir aile olmuşlardır. Dört çocukları olmuştur, İzzet ( 1919-1921), Ömer (1924), Erdal (1926), Özden (1930).. Mondros Mütarekesi günlerinde başkente geri gelerek Harbiye Nezareti Müsteşarı olmuştur (1918). Askeri Şura’da görev alıp, bu yıllarda da Mustafa Kemal Paşa ile görüşmelerini herzaman sürdürmüştür..

Mustafa Kemal Atatürk‘ün ölümünden sonra Türkiye Büyük Millet Meclisinin oybirliği ile Cumhurbaşkanı seçilmiştir (11 Kasım 1938). İkinci Dünya Savaşına Türkiye’yi sokmamak için devletlerarası politika alanında çok yönlü çalışmalar yapıp başarılıda olmuştur. Çok partili demokratik hayata geçişi sağlayıp ve dürüst bir seçim yasası yaptırarak iktidarı devretmiştir..

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı ve muhalefet lideri olarak on yıl boyunca büyük bir demokrasi savaşı vermiştir ( 1950-1960). 27 Mayıs ihtilali ve seçimler sonucunda gerçekleşen üç koalisyonda başbakanlık yapıp ve bu görevini 6 Şubat 1965’e kadar sürdürmüştür. C.H.P ‘de “ortanın solu” hareketini başlatıp, parti içi mücadeleler sonucunda C.H.P’den istifa ederek senatör kimliğiyle TBMM’ne devam etmiştir.. (8 Mayıs 1972). Hayatı savaşlarla ve yorucu yıllardan sonra 25 Aralık 1973’de Ankara’da son bulup  ve hükümet kararıyla Anıtkabire defnedilmiştir..

 

You may also like

Share

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here