İslam da İlk İç Savaş “Cemel Vakası”

0

İslam dünyasında Hz peygamberden sonra yerine kim geçeceği ile ilgili bir belirsizlik hali mevcuttu,  nihayetinde toplanan sahabeler kimin halife olması gerektiğini seçimle belirleyip o şekilde karar verdiler.  En nihayetinde Hz.  Ebubekir in halife olmasına karar verdiler bu şekilde ilk halife başa geçmiş oldu.

Hz. Ebubekir in vefat etmesiyle ikinci halife olan H.z Ömer başa geçip adaleti ile nam salan Hz. Ömer şehit edilince yerine Hz. Osman geçti Hz. Osman döneminde İslam topraklarının genişlemesi ve iktidar hırsı bazı yanlış uygulamalara götürdü. Hz Osman da kendi akrabalarını devletin önemli kademelerine getirdi. Bundan dolayı Hz. Ömer şehit edildi ve yerine büyük tartışmalar neticesinde Hz. Ali Hz. Osman’ın katillerini bulacağım sözünü vermesi ile başa geçti. Hz Osman’ın muhasara edildiği günlerde Hz Aişe de Mekke den gitmişti. Hz Osman’ın şehit edilmesi haberi verilince Hz. Aişe bunu üzerine senin bahsettiğin adama bey’at edileceğine keşke gökyüzü yerine üzerine çöküp düşseydi. Beni geri çeviriniz, geri çeviriniz. Demiş ve Mekke ye geri dönmüştü. Hz Aişe şöyle diyordu; vallahi Osman mazlum olarak katledildi ve ben onun kanını mutlaka arayacağım. Ubeyde bunun üzerine neden kanını arıyorsun? İlk defa Osman’ın yanlış uygulamalara giriştiğini ve yoldan inhiraf ettiğini söyleyen sen değil misin ? diye sorunca Hz Aişe onlar Osman’ın tövbe etmesini istediler o da tövbe etti; fakat arkasından dönüp öldürdüler ben bunları söylemiştim. Ancak benim sonradan söylediğim sözlerim ilk defa söylediklerimden daha doğru ve hayırlıdır. Diye karşılık vermiştir.

Benu Sad’dan genç bir adam Talha ve Zübeyrin yanına giderek onlara şöyle seslenir ve sorar:”Ey Zübeyr!Hani sen Resulullah(s)ın en yakın arkadaşlarındandın. Ve sen ey Talha!Sen Resulullah(s)ı kendi elinle koruyan bir adamdın.Şimdi ikiniz anneniz Aişe’yi almış buraya gelmişsiniz.Peki hanımlarınızı da buraya getirdiniz mi?”Onlar “Hayır” diye cevap verdiler.o genç de bunun üzerine:”VALLAHi ben sizin yaptıklarından hiçbirine katılmıyorum.”demiş ve onlardan ayrılarak bu acıyı şu şiirle dile getirmişti:

Kendi hanımlarınızı koruyup annenizi getirdiniz,

Ey Aişe!Ömrüne and olsunki bu onların insafsızlığındandır.

O evinde oturup iffetini korumakla emredilmişken

Sahraları süratle katetmeyi arzuladı,

Talha ve Zübeyr yüzünden onun sakınması gereken kıymeti yok oldu.

İşte bu onların nasıl bir kötülük yaptıklarını anlatmaya yeter.

Savaşa hazırlık

Talha ve Zübeyr  Osman hayatta iken onu eleştirmişler ve aleyhinde bulunmuşlar, başlangıçta Ali’ye biat etmişler, fakat umdukları valilik taleplerine olumlu cevap alamayınca ona karşı tavır almışlardı. Basra Valisi Abdullah ile Talha ve Zübeyr’in Mekke’ye gidip hac dolayısıyla burada bulunan Aişe’ye katılmaları ve Osman’ın kanını talep etmek üzere bir araya gelmeleri, Emevi Oğulları için bulunmaz bir fırsattı. Bu arada Ali, kendisine ilk tepki Muaviye’den geldiğinden ona karşı savaş hazırlığı yapıyordu. Fakat Aişe ve diğerlerinin Basra’ya gittiklerini haber alınca onların Basra’ya girmelerine engel olmak için hemen harekete geçti. Fakat geç kalmış ve Basralılar, Aişe’nin yanında yer almışlardı.

Ali, Nehcü’l-Belağa’nın 172. hutbesinde bu noktaya değinerek şöyle buyurmaktadır: “Çıkıp Resulullah’ın hürmetini oraya buraya sürüklediler; bir halayığı satın alıp götürür gibi onu alıp Basra’ya götürdüler. O ikisi kendi kadınlarını ise evde sakladılar. Resulullah’ın haremindeki zevcesini kendileri ve başkaları için meydana çıkardılar, isteyerek ve zorlama olmaksızın bana biat etmiş bir ordu ile yollara düşürdüler. Basra’daki valime, Müslümanların beytülmâlinin koruyucularına ve diğer ahâliye saldırdılar; bir kısmını işkenceyle, bir kısmını da hileyle öldürdüler.”

Savaşın başlaması

7 Kasım 656’da meydana gelen Cemel Savaşı’nda Aişe’nin ordusunun mağlubiyeti, bu savaşa katılan Ümeyye Oğulları kanadının da mağlubiyeti oldu. Talha bin Ubeydullah ve Zübeyr bin Avvam, bu savaşta öldürüldü. Ali, savaşı kaybeden Aişe’ye zarar vermedi, ancak Medine’ye sürgün etti.  Hayatının sonuna kadar orda kaldı.

Cemel Vakası, İslâm Devleti’nde yaşanan ilk iç savaştır ve İslâm âleminin ikiye bölünmesinde kilometre taşı olan olaylardan birisidir. Bugün ki İslam ayrılıklarının başlangıcı da sayılar aslında iktidar hırsının insanlar arasında nasıl ayrılıklara neden olduğunun çok güzel bir örneğidir.

 

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here