İrlanda Bağımsızlık Savaşı

0

 

 

 

İrlanda, kuzeybatı Avrupa’da bulunan bir ülkedir. Ülkenin kuzeyi, İngiltere’ye bağlıdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kökleri

 

➡️ İrlanda’nın ataları Keltlerdir. İlkçağda yaşayan bu halk, Orta Avrupa’dan, Kuzeylere doğru göç etmişlerdir. Romalılar tarafından kısmen yıkılan bu uygarlık halen Galler, İskoçya ve İrlanda’da varlığını sürdürmektedir.

➡️ Hıristiyanlık 5. yüzyılda İrlanda’ya geldi. Misyonerlerden biri olan Saint Patrick, İrlanda’nın koruyucu azizi oldu. Onun ölüm tarihi Saint Patrick Günü olarak kutlanır.

➡️ İrlanda pek çok uygarlığın saldırısına uğradı. Viking saldırılarından sonra Normanların adaya girmesi ile İngilizleşme dönemi başladı. Fakat Güller Savaşı’nda, İngiltere, İrlanda’yı gözden çıkarmak zorunda kaldı. İngilizlerin etkisi azaldıkça, İrlanda kültürü ve İrlandaca yeniden gün yüzüne çıkmaya başladı.

 

Katolik-Protestan Savaşları

 

➡️ 1532 yılında İrlanda’nın kaderini kökünden değiştirecek olay yaşandı. VIII. Henry’nin Protestanlığı benimsemesi ile Galler, İskoçya ve İngiltere Protestan olsa da İrlandalıların çoğunluğu Katolik olmaya devam etti. Bu sebeple ülkeye Protestan koloniler kuruldu.

➡️ 1641 yılında Katolikler ayaklandı ve binlerce Protestanı öldürüp, yönetimi ele geçirdiler. Daha sonraki yıllarda İngiliz komutanı Oliver Cromwell’in acımasız yöntemleri ile İrlanda nüfusunun üçte biri öldürüldü veya sürgüne gönderildi. Katoliklerin bütün mallarına ve topraklarına el konuldu. Hepsi Protestanlara devredildi.

➡️ 1690 tarihinde Katolikler ve Protestanlar arasında Boyne Savaşı patlak verdi. Yenilen Katolikler büyük eziyetler gördü.

 

 

➡️ İngiltere ve İskoçya’nın birleşmesiyle kurulan Büyük Britanya ile İrlanda krallığın sömürgesi oldu. Bu sebeple hiç gelişmeyen İrlanda tarım ülkesi olarak kaldı.

➡️ 1741 yılında İrlanda’da büyük bir kıtlık yaşandı ve 400.000 civarında İrlandalı açlıktan öldü.

➡️ 1798’de Fransız Devrimi’nden ilham alarak bir daha ayaklandılar. Bu ayaklanma da kanlı bir şekilde bastırıldı.

 

İrlanda Patates Kıtlığı

 

➡️ 1845-49 yılları arasında ülkedeki en kötü kıtlık dönemi başladı. Bu sebeple İrlandalılar’ın birçoğu Amerika ve diğer ülkelere göç etti. İrlanda nüfusu 8.5 milyondan, 4 milyona düştü. İrlandaca’nın kullanımı azaldı, İngilizce daha çok kullanılır oldu.

➡️ O yıllar ülke Britanya’ya bağlı kalmayı isteyen Birlikçiler (Unionists) ve bağımsızlığı savunan Ulusalcılar (Nationalists) diye ikiye ayrıldı.

 

Paskalya Ayaklanması

 

➡️ 1916 yılında, İrlandalı cumhuriyetçiler, Britanya yönetimine karşı Dublin’de bir ayaklanma başlattılar. İsyancılar İrlanda Cumhuriyeti’ni kurduklarını iddia etseler de ayaklanma bastırıldı ve isyanın liderleri idam edildi. İdamlar, İngiliz yetkililere karşı sert tepkilere neden oldu.

 

İrlanda Bağımsızlık Savaşı

 

➡️ Paskalya Ayaklanması sonrası baskı yönetimi başlatıldı. Bu sebeple İrlandalı gönüllüler IRA (Irısh Republician Army-İrlanda Cumhuriyet Ordusu) çatısı altında birleşti. Bu ordu gerilla taktiği uygulayarak Britanyalılar’a karşı gelmeye başladı.

➡️ 21 Ocak 1919 tarihinde başlayan bu savaşla, IRA, İngiliz kışlalarını hedef aldı, devriyeleri pusuya düşürdü, silahlarını ele geçirdi.

➡️ İrlanda Kraliyet Polisi’ne, Britanya’dan takviye ekip yollandı. Black and Tans olarak bilinen takviye güçlükleri disiplinsizlikleri ve sivil halka saldırıları ile tanındı. Hatta bu sebeple İrlanda Bağımsızlık Savaşı’nın bir diğer adı Black and Tans Savaşı ya da kısaca Tan Savaşları olarak bilinmektedir.

➡️ Bu çatışmalarda tam 300 kişi öldürüldü. Britanya, güney İrlanda’nın çoğu yerinde sıkı yönetim ilan etti. Artan şiddet olaylarında özellikle Katolik sivil kurbanların sayısı bir hayli dikkat çekti.

➡️ İngiliz başbakanı David Lloyd George kuzey ve güney parlamentosu kurarak ülkeyi kontrol etmeye çalıştı.

➡️ Protestan Kuzey İrlanda (Ulster) olarak parlamento kuruldu. Ama Güney İrlanda anlaşmaya yanaşmadı.

➡️ Üç yıl süren bu savaşta Protestan Kuzey İrlanda olarak Britanya’ya bağlı kaldı. Güney İrlanda ise Serbest İrlanda Cumhuriyeti’ni kurdu.

 

İrlanda İç Savaşı

 

➡️ Anglo-İrlanda Anlaşması’ndan dolayı iki İrlandalı milliyetçi grup arasında olan savaştır.

➡️ Geçici Hükümet güçleri anlaşmayı desteklerken, cumhuriyetçi muhalefet anlaşmayı İrlanda Cumhuriyeti’ne karşı ihanet olarak görmüştür.

➡️ İç Savaş’ta, Bağımsızlık Savaşı’ndan daha çok kişi ölmüştür. Savaşı, Britanya destekli Serbest Devlet güçleri kazanmıştır.

➡️ 1937’de yapılan yeni bir referandum ile Bağımsız Devlet adını İrlanda olarak değiştirmiştir.

 

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here