İran İslam Cumhuriyeti Devrim Lider Ayetüllah Humeyni

0
Asıl adı Ruhullah, Humeyni Soyadı’dır. Ayetullah lakabı dinde ehil oluşundan, Seyyid ismi Muhammed'in soyundan gelişinden ve Musavî lakabı da soyunun Musa el-Kâzım'a dayanışından ötürü verilmiştir.
Asıl adı Ruhullah, Humeyni Soyadı’dır. Ayetullah lakabı dinde ehil oluşundan, Seyyid ismi Muhammed'in soyundan gelişinden ve Musavî lakabı da soyunun Musa el-Kâzım'a dayanışından ötürü verilmiştir.

 

یخمین الل روح‌

Ayetullah Seyyid Ruhullah Musavi Humeyni (24 Eylül 1902 – 3 Haziran 1989), İran İslam Devrimi’nin Ruhani önderidir. İran’da Muhammed Rıza Pehlevi rejimine son verip İslam Cumhuriyetini kuran kişidir. Devrimden sonraki 10 yıl boyunca ülkede en yüksek siyasi ve dinsel yetkileri elinde tutan Şii önder.

Asıl adı Ruhullah, Humeyni Soyadı’dır. Ayetullah lakabı dinde ehil oluşundan, Seyyid ismi Muhammed’in soyundan gelişinden ve Musavî lakabı da soyunun Musa el-Kâzım’a dayanışından ötürü verilmiştir.

5 aylıkken babası yerel bir toprak ağasının buyruğuyla öldürüldü. 15 yaşındayken o güne kadar kendisini büyüten annesi ve halası ölünce kimsesiz kaldı. Çeşitli İslam okullarında öğrenim gördü ve yaklaşık 1922’de Kum kentine yerleşti.1930’da, doğduğu kentin anısına Humeyni soyadını aldı. Kelam, fıkıh ve öteki İslam bilimleriyle ilgili çok sayıda yapıt kaleme aldı.

Lider; kelime anlamı olarak: Lider ya da Önder, mensup olduğu halkın toplumuna yarar sağlayan değişimi yönetmek için, sorumluluğu; sezgi, zekâ ve bilgiye dayalı karar ve uygulamalarla taşıyan kişiye denir. Lider; elindeki gücü kullanabilme kapasitesine bağlı olarak, çevresini etkileyen kişidir. Liderler genelde herkes tarafından sevilmezler nedeni ise fikirleri bazılarını etkiler bazılarını da kendisinden nefret ettirir ama herkesin onlara saygı göstermesi gerekir. Türkiye de Mustafa kemal Atatürk, Almanya da Adolf Hitler, Roma da jül Sezar, Büyük İskender, Cengiz han ve İran da Ayetullah Humeyni… İsmini sayamadığımız nice liderler vardır. Ama bugün ki yazımız Ayetullah Humeyni olduğu için onun üstünde duracağız.

Devrin Önemli hocalardan ders alan Humeyni kısa zaman için de büyümeye başladı ilim camiasında. Rıza Şah Pehlevi’ye karşı açıkça tutum alması, Batı nüfuzuna karşı çıkması ve İslam’ın saflığını uzlaşmaz biçimde savunmasıyla ülke içinde yandaş kazanmaya başladı.1950’lerde Ayetullah, 1960’ların başlarında da büyük Ayetullah unvanını alarak Şii molla hiyerarşisinin en üst katına yükseldi.

SÜRGÜNDE BİR LİDER

Humeyni, 1962-63’te şahın toprak reformu programı, çerçevesinde bazı dinsel vakıfların mülklerine el konulmasına ve kadınlara bazı yeni haklar tanınmasına muhalefet ettiği için tutuklandı. Bunun üzerine hükümet karşıtı hareketler patlak verdi. Humeyni bir yıl tutuklu kaldıktan sonra 4 Kasım 1964’te sürgün edildi. Sürgün hayatında da durmadı bir süre bursa da kalan Humeyni Bursa da Cuma hutbesi verdiği de söylenir. Daha sonra Necefe gider ve ordan da Paris e gider şah yönetimine karşı yazılar yazar, propagandalar yapar kısa zaman içinde büyük kitleleri arkasına alarak şahı indirir ve 1 Şubat 1979’da İran’a döndü ve görkemli bir şekilde karşılandı. Devrimin dinsel önderi ilan edilen Humeyni, dört gün sonra bir hükümet atadı ve 1 Mart’te gene Kum’a yerleşti.Aralıkta yapılan anayasa referandumuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra ömür boyu siyasi ve dinsel önder seçildi.

Humeyni ABD ve batı karşıtı bir politika izledi Bir grup militanın 4 Kasım 1979’da Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’ni ele geçirerek büyükelçilikte ve dışişleri örgütünde görevli 66 ABD vatandaşını rehin almasından sonra ABD ile ilişkiler çatışma noktasına geldi. Humeyni’nin onayıyla yapılan bu eylem, rehberlerin serbest bırakıldığı 29 Ocak 1981’e değin sürdü.

İran, Saddam Hüseyin’in saldırması sonucu 1980-1988 arasında 8 yıl boyunca Irak’la savaştı. Humeyni İran-Irak Savaşı’na barışçı bir çözüm aramayı uzun süre reddetti ve savaş sırasında lanetlediği ABD’ sonunda 1988’de ateşkese razı oldu. Ülkenin karşılaştığı ekonomik sıkıntılarla ve Irak karşısındaki savaşı zaferle sonuçlandırma çabasının boşa çıkmasına karşın, Şii halk üzerindeki karizmatik nüfuzunu ölene değin korudu.

 

AYETULLAH HUMEYNİ’İN İMZASI

 

 

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here