İlkler Şairi Recaizade Mahmut Ekrem

0
54

≠Recaizade Mahmut Ekrem Kimdir? ≠

1) İstanbul’un Vaniköyü’nde dünyaya gelmiştir.

2)Arapça ve Farsça dillerini öğrenmiştir.

3) Bayezit Rüştiyesi’nde eğitimine başladı. Mekteb-i  İrfan’da bitirdi öğrenimini.

4) Harbiye İdadisi’ne okumak için yerleştirildi ancak sağlık koşulları nedeniyle buradaki eğitiminden alınarak Hariciye Mektubi Kalemi’ne yerleştirildi.

5) Buradaki öğreniminde Fransızca’yı da öğrenmiştir. Edebiyata buradaki öğrenimine başladığında merak sarmıştır.

6)Namık Kemal’in yanında Encümen-i Şuara toplantılarında yer almıştır.

7) Tasvir-i Efkar, Terakki, Hakayıku’l-Vekayi adlı gazetelerde ilk yazı deneyimlerine başladı.

8) Afife Anjelik basıma giren ilk kitabıdır.

9) 31 Ocak 1914’de vefat etti.

 

≠Recaizade Mahmut Ekrem Eserleri 

1) Nağma-i Seher

2) Yadigar-ı Şebab

3)Atala Yahut Amerikan  Vahşileri

4) Vuslat yahut Süreksiz Sevinç

5) Silvio Pellico’dan Mes Prisons’u çevirdi

6) Talim-i Edebiyyat

7) Zemzeme

8) Taktir-i Elhan

9) Tefekkür

10) Saime

11) Muhsin Bey yahut Şairliğin Hazin bir neticesi

12) Araba Sevdası

13) Şemsa

14) Çok bilen çok yanılır

15) Kudemaden Birkaç Şair

16) Nefrin

17) Nijat Ekrem

18) Pejmürde

 

Recaizade Mahmut Ekrem İlkleri ≠

* İlk Reailst Roman: Araba Sevdası

* Objektif eleştirilerin nasıl olacağını açıklayan ilk şairdir.

* İlk Okullar için hazırlanan edebiyat kitabı: Talim-i Edebiyat

 

≠Recaizade Mahmut Ekrem Sanat Anlayışı ≠

• Şiir, roman, tiyatro, hikaye ve eleştiri türünde eserleri vardır.

• Muallim Naci ile atışma yapan ilk sanatçı olmuş.

•  Edebiyat-ı Cedide hareketinin öncülerindendir.

• Sanat sanat içindir anlayışını benimsemiştir.

• Hece ve Aruz ölçüsüyle şiirleri vardır.

• Güzel olan herşey şiir olabilir anlayışını savunur.

• Batı Edebiyatı nazım şekillerini ustalıkla kullanmıştır.

• Şiirlerinde Romantizim, tiyatrolarında klasisizim, roman ve öykülerin de realizmin etkisi altında kalmıştır.

 

≠Recaizade Mahmut Ekrem /Araba Sevdası≠

1898 yazılan eseridir. Türk edebiyatının ilk realist romanı olma özelliğini taşır. Batılılaşmayı yanlış kavrayan ve yanlış davranan insanların düştükleri komik halleri göstermeyi amaçlamıştır. Bihruz bey üstün körü eğitim almış, bir Osmanlı paşasının oğludur. Babasının ölümünün ardından kendisi ve annesine büyük bir miras kalır. 24 yaşlarında genç bir delikanlıdır. Hazır paranın bitmeyeceğini zannederken zevki sefaya dalar. Kendisini yüksekten havalı göstermek için yarım yamalak bildiği Fransızca’yı kullanmak onun en havalı görünmeyi sevdiği süsüydü. Batılılaşmayı yanlış kavramış bir züppe tabiri onun tanımıydı. Çamlıca’da gezerken bir güzel hanım görür ve kendini ona kaptırır. Yemeden içmeden kesilir. İşini gücünü bırakır. Annesini ihmal eder.  Yalancı, düzenci arkadaşı Keşfi Bey, Bihruz Bey’e Periveş’in öldüğünü söyler. Hiç değilse mezarını bulma derdine düşen Bihruz Bey; yolda giderken Periveş’e çok benzeyen birini görür, onu ablası zanneden Bihruz Bey, Periveş’in  mezarını sorar ve kadın ona aradığı kişinin kendisi olduğunu söyler. Bu kişinin kötü bir kadın olduğunu öğrenen Bihruz Bey hayal kırıklığı yaşar.

 

≠ Recaizade Mahmut Ekrem’in Hayatı≠

Tüm Edebiyatı boyunca en büyük hedefi gençlere edebiyatı öğretmek oldu. Bu sevgiyi aşılamak için elinden gelen her şeyi yapmıştır. Zemzeme ve Takdir- i Elhan’ın çıkışı edebiyat camiasında büyük bir çalkantıya sebep olmuştur. Özellikle Muallim Naci tarafından büyük bir tepki aldı. Muallim Naci ağır eleştirilerde bulundu. Karşılıklı atışmalar Recaizade Mahmut Ekrem’i çok yıpratmıştır. Yaşanan bu olumsuzluklar onun edebiyattan uzaklaşmasına sebebiyet vermiştir. Edebiyatta yaşadığı bu üzücü olay yüzünden bir boşluğa düşmüştür. Yaşadığı bu boşluğun yerini yeni doğan oğlu Mehmet Nijad Erkem ile tamamlamaya çalışıyordu. Edebiyat alanında uzaklaşan Recaizade Mahmut Ekrem memuriyet hayatına önem vermiş ve bu alan da büyük ilerleme kaydetmiştir. Trablusgarb’a gidecek bir gruba önderlik etmiştir. Bu görevinde Malta üzerinden Avrupa’ ya kaçma girişiminde bulundu. Maltadan İstanbul’a getirilerek maaşlı izinli olarak gönderildi. 

Kendince hikaye yazma çabalarında bulundu.

Servet-i Fünun hareketinin sonrasında Recaizade Mahmut Ekrem’den pek fazla edebiyat alanında göremeyiz. O yıllarda oğlu ile mutlu mesut bir hayat sürmektedir. Oğlu Mehmet Nijad’a çok düşkünlüğü bilinmeyen yoktur. Nijad’ın ölümü bu mutluluğu gölgede bırakmıştır. Oğlunun ölümüyle derin bir karanlığa gömülen Recaizade Mahmut Ekrem deyim yerinde ise “ hayata küstü”. Bir süre inzivaya çekildi. Bir çok çalışma alanın da teklifler geldi, reddettiğini bildirdi. Bir süre sonra A’yan Azağlığı’na getirildi. Ölene kadar bu görevinin başında devam etti.

 

#Recaizadei Mahmut Ekrem Şiir Örneği#

 

≠ Güzelim ≠

Nedir bu cevr ü tegafül zaman zaman güzelim?
Kaçıncıdır bu eziyetli imtihan güzelim?
Tükendi sabr u tahammül.. üzüldü can güzelim.
Bu naz ise yetişir artık el-aman güzelim!
Hayat bende mücerred seninle kaimdir..
Neşat ü lezzet ü şevkim seninle daimdir..
Sen olmasan nazarımda güneş de muzlimdir..
Sözün hakikati işte budur inan güzelim.
Gamınla mün’adim oldu tasarrufum özüme.
Seni tefekkür ile uyku girmiyor gözüme.
İnanmak istemiyorsan eğer benim sözüme,
Buna şehadet eder gökte ahteran güzelim!
Bu infiale beca na-beca nihayet ver…
Yine şikayete..şükre.. niyaze ruhsat ver!
İade eyleyeyim ne’şemi cesaret ver..
Nazardan eyleme didarını nihan güzelim…
Kusurum anlamadım çünkü etmedim mesul..
Olurdu mazeretim belki de karin-i kabul.
Senin sükutuna karşı benim melul melul..
Yetişmiyor mu sana ettiğim figan güzelim?
Ne hal ise ben afv et de şermsar eyle..
Küçük düşürmek ile bari ahz-ı sar eyle,
Dahil-i merhametim, vechin aşikar eyle..
Bu şivedir sana şayan ol heman güzelim! ..
Recaizade Mahmud Ekrem

Yazarımızın şiirlerinden anlaşılacağı üzere romantizmin etkisinde kalmıştır.

Bizim için kıymetli bir maden gibidir. Edebiyatımıza sağladığı katkıları bilmemek mümkün değil. Zemzeme, Demdeme hadisesi ismi anılınca hafızaya hemen gelir. Tarihte bu tarz bir hadiseyle daha karşılaşılmamıştır. Bu yüzden kendisi hemen hatırlanır. Araba sevdası denilince yine aklımıza hemen kendisi gelir. Edebiyat kitaplarından tanıdığımız bu yazarımızı girmiş olduğumuz üniversite sınavlarında da görüyoruz. Yazarımızın önemli mevkisini gözler önüne sermeye yetiyor. Bu gün bir çınarımızı kaybettiğimiz günün yıl dönümüdür. Yazdığı eserler için kendisine minnettarız . Bu kalite de yazan insan bulmak hayli zor.

Tarihnedio ailesi olarak sonsuzluğa uğurlandığı bu günde onu saygı ve rahmetle anıyoruz.

 

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here