İlk Uygarlıklar

0

 

İLK UYGARLIKLAR

Bir milleti veya topluma ait maddi ve manevi değerler bütününe kültür denir. Birden fazla kültürün bir araya gelip etkileşmesi sonucunda oluşan ortak değerlere uygarlık veya medeniyet denir. Örneğin; Sümer, Akad, Babil ve Asur kültürleri Mezopotamya uygarlığını oluşturur. Son buzul devrinin bitmesi ile dünyanın pek çok yerinde kuraklık artmıştır. Kuraklık artışı ile birlikte dağınık halde yaşayan insanlar su kaynaklarının çevresinde toplamak zorunda kalmıştır. Görüldüğü gibi insanları bir araya toplayan iklim değişikliği uygarlıkların doğup gelişmesinde en önemli etken olmuştur. Bununla birlikte insanların tarımsal faaliyetlere başlaması ile yerleşik hayata geçmesi, verimli toprak ve tatlı su kaynağı işleriyle ateşi bulmaları uygarlıkların ortaya çıkmasında etkili olan diğer faktörlerdir. Uygarlıklar isimlerini genellikle bulundukları coğrafi bölgeden alırlar. Hint uygarlığı, Akdeniz uygarlığı, Mezopotamya uygarlığı gibi.

 

Mezopotamya Uygarlığı

 

Anadolu'nun güneydoğusundan Basra Körfezi’ne kadar uzanan, Fırat ve Dicle Nehirleri'nin arasında kalan Mezopotamya Ovası’nda ortaya çıkmıştır.

 

 ➡ Anadolu’nun güneydoğusundan Basra Körfezi’ne kadar uzanan, Fırat ve Dicle Nehirleri’nin arasında kalan Mezopotamya Ovası’nda ortaya çıkmıştır.

 ➡ İklim koşullarının uygun olması ve verimli topraklara sahip olması nedeni ile sürekli güç aldığından bir çok farklı kültür barındırmıştır.

 ➡ Sümerler, Akadlar, Asurlular, Babiller ve Elamlar Mezopotamya uygarlığını oluşturan kültürlerdir.

 ➡ Mezopotamya uygarlığı tarım alanındaki çalışmaları ile ön plana çıkmıştır. Tarıma uygun olmayan arazilerin sulama kanalları yapılarak tarıma kazandırılması, bataklıkların kurutularak tarım alanı haline getirilmesi bu çalışmalardan bazılarıdır.

 ➡ Küçük yerleşmeler zamanla büyüyerek şehirlere dönüşmüştür. Bu nedenle Mezopotamya uygarlığı, ilk şehirlerin ve ilk kültür merkezlerinin ortaya çıktığı uygarlıktır.

 ➡ Siyasi örgütlenmenin ilk örneği olan site adı verilen şehir devletleri kurulmuştur.

 ➡ Mimari eserlerini genellikle kerpiçten yapmaları ve sık sık istilaya uğramaları nedeniyle, Mezopotamya medeniyete ait eserler günümüze az sayıda ulaşmıştır.

 ➡ Mezopotamya uygarlıkları’ndan biri olan Sümerlerin Dünya uygarlığına en önemli katkısı çivi yazısını bulmaları olmuştur.       

 

 

Mısır Uygarlığı

 

Afrika Kıtası'nın kuzeydoğusundaki Nil Nehri  tarafından sulanan verimli arazilerde kurulmuştur.

 

 ➡ Afrika Kıtası’nın kuzeydoğusundaki Nil Nehri  tarafından sulanan verimli arazilerde kurulmuştur.

 ➡ Etrafının çöllerle ve denizle çevrili olması nedeni ile istila ve göç hareketlerinden fazla etkilenmemiştir. Bu da Mısır uygarlığı’nın kendine özgü bir yapıya sahip olmasını sağlamıştır.

 ➡ Mısır uygarlığı’nın doğmasında ve gelişmesinde sulanabilen verimli toprakların varlığı etkili olmuştur. Mısır uygarlığı bu özelliğini Nil Nehri’ne borçludur.

 ➡ Astronomi ve matematik bilim dallarını gelişmiştir. Bunda Nil Nehri’nin neden olduğu taşkın zamanlarını hesaplama ve taşkınlar sonrası bozulan tarla sınırlarını belirleme çabasının etkisi vardır.

 ➡ Nil Nehri’nin ulaşımda kullanılabilmesi nehir boyunca ticaretin gelişmesine ve vergilerin kolay toplanmasını olanak sağlamıştır.

 ➡ Güneş yılı esasına dayanan takvimi icat etmişlerdir.

 

Etrafının çöllerle ve denizle çevrili olması nedeni ile istila ve göç hareketlerinden fazla etkilenmemiştir. Bu da Mısır uygarlığı'nın kendine özgü bir yapıya sahip olmasını sağlamıştır.
Mısır uygarlığı’nın simgelerinden olan Piramitler, Mısır’ı yöneten Firavunların mezarlarıdır.

Hint Uygarlığı

 

Asya Kıtası'nın güneyindeki Hint Yarımadası’nda Ganj ve İndus nehirlerinin suladığı verimli Ovalar da Milat’tan önce 4000'li yıllarda ortaya çıkmıştır.

 

 ➡ Asya Kıtası’nın güneyindeki Hint Yarımadası’nda Ganj ve İndus nehirlerinin suladığı verimli Ovalar da Milat’tan önce 4000’li yıllarda ortaya çıkmıştır.

 

Ganj Nehri

 

İndus Nehri

 

 ➡ Ekonomik ve sosyal hayatın şekillenmesinde kast sistemi etkili olmuştur. Kast, meslekleri babadan oğla geçen ve aynı geleneklere bağlı bulunan çeşitli sosyal sınıflardan oluşan bir sistemdir.

🔎 Hint uygarlığındaki kast sistemi nedeni ile toplumsal kaynaşma sağlanamamış, yönetimde ve toplumsal yaşamda eşitlik ilkesi uygulanamamıştır. Bu nedenle, Hint uygarlığı tarihinde güçlü İmparatorluklar kurulmamıştır.

Çin Uygarlığı

 

Asya’nın güneydoğusundaki Sarıırmak ve Gökırmak çevresinde kurulmuştur.

 

 ➡ Asya’nın güneydoğusundaki Sarı Irmak ve Gökırmak çevresinde kurulmuştur.

 

Sarı Irmak

 

Gökırmak

 

 ➡ Çin uygarlığının ortaya çıkmasında Çin kültürünün yanında Türk, Moğol ve Tibet kültürlerinin de etkisi olmuştur.

 ➡ 4 bin yılı bulan tarihi ile Dünya’nın en eski uygarlıkları’ndandır.

 ➡ Pusula, barut, kağıt, mürekkep ve matbaa gibi icatlarıyla Dünya’daki bir çok gelişmeye öncülük etmişlerdir.

 ➡ Tarım, hayvancılık ve ticaret en önemli geçim kaynakları olmuştur.

 ➡ Çok tanrılı dinlere inanmışlardır. En yaygın dinler Konfüçyüscülük, Taoizm ve Budizm’dir.

 ➡ İpek böceğinden ipi elde etmişler, Çin ile Avrupa arasında İpek Yolu olarak bilinen ticaret yolunun açılmasını sağlamışlardır.

 

Hunların saldırılarına karşı yapılan Çin Seddi, Çin kültürünün simgelerindendir.

Aztek Uygarlığı

 

Meksika'nın orta ve güney kesimlerini içine alan bölgede kurulan Aztek uygarlığı 14. ve 16. yüzyıllarda hüküm sürmüştür. 16. yüzyılda bölgeyi istila eden İspanyollar ve Aztek uygarlığına son vermiştir. 

 

 

➡ Meksika’nın orta ve güney kesimlerini içine alan bölgede kurulan Aztek uygarlığı 14. ve 16. yüzyıllarda hüküm sürmüştür. 16. yüzyılda bölgeyi istila eden İspanyollar ve Aztek uygarlığına son vermiştir. 

➡ Kendilerine ait dine, takvime ve alfabeye sahiplerdi.

➡ Amerika Kıtası üzerinde kurulmuş en ileri uygarlık olarak gösterilmektedir. 

 

 

 

İnka Uygarlığı

 

11. yüzyılda güney Amerika Kıtası'nın batısında ki And Dağları bölgesinde kurulmuştur. Kurulduğu bölge günümüzde Peru ve Ekvador sınırları içinde kalmaktadır. İnkalar 16. Yüzyılda İspanyollar tarafından ortadan kaldırılmıştır.

 

➡ 11. yüzyılda güney Amerika Kıtası’nın batısında ki And Dağları bölgesinde kurulmuştur. Kurulduğu bölge günümüzde Peru ve Ekvador sınırları içinde kalmaktadır. İnkalar 16. Yüzyılda İspanyollar tarafından ortadan kaldırılmıştır.

 ➡ Şehirlerini ve kalelerini çoğunlukla And dağlarının yüksek kesimlerindeki dik ve sarp yamaçlara inşa etmişlerdir.

 ➡ Şehir mimarisinde ve taş işçiliğinde çok ilerlemişlerdir.

 ➡ Kendine özgü devletçi örgütlenme sayesinde farklı etnik ve kültürel yapıdaki halk topluluklarının bir çatı altında toplamayı başarabilmişlerdir.

 

Maya Uygarlığı

 

Orta Amerika’da Meksika’nın güney doğusundan Guatemala’ya kadar uzanan sahada kurulmuştu.

 

 

 ➡ Orta Amerika’da Meksika’nın güney doğusundan Guatemala’ya kadar uzanan sahada kurulmuştu.

 ➡ 16. yüzyılda İspanyollar, Mayalar’ın yaşadığı yerleri işgal etti. Bölgede bugün hâlâ maya yerlileri yaşamaktadır.

 ➡ Astronomi, matematik ve mimaride ileri seviyeye ulaşmışlardır. İnşa ettikleri piramit ve tapınaklar bugün bile hayranlık uyandırmaktadır.

 ➡ Tarım en önemli geçim kaynağı olmuştur.

 

 

Akdeniz Uygarlığı

 

Akdeniz’in doğu kıyıları boyunca kurulmuş çeşitli kültürlerden oluşur. Girit, Miken, Yunan, Lidya, Roma ve Fenikeliler bunlardan bazılarıdır.

 

 ➡ Akdeniz’in doğu kıyıları boyunca kurulmuş çeşitli kültürlerden oluşur. Girit, Miken, Yunan, Lidya, Roma ve Fenikeliler bunlardan bazılarıdır.

 ➡ Akdeniz uygarlıkları, yeni ticaret alanları ve tarım arazisi arayışlarının bir sonucu olarak zaman içinde Akdeniz’in batı kıyılarına doğru yayılmıştır.

 ➡ Bu uygarlıklardan bazıları, yer altı ve yer üstü kaynakları bakımından zengin olmadıklarından deniz ticaretine yönelmişler ve ihtiyaçlarının bir bölümünü denizden karşılayarak denizci karakterli uygarlıklar kurmuşlardır.

 ➡ Gemi yapımı, balıkçılık ve deniz ticareti en önemli geçim kaynakları olmuştur.

 ➡ Deniz ticareti sayesinde farklı kültürler arasında ticari malların yanı sıra kültürel değerlerde de alışveriş olmuştur. 

 ➡ Akdeniz uygarlıkları Arap, Pers, Mısır uygarlıkları’ndan etkilenmişlerdir.

 

Dünya’daki ilk uygarlıklardan bazılarının dağılışı
Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here