İlk Türkçe Sözlük: Divanı Lügati’t Türk

DİVANI LÜGATİ’T TÜRK NEDİR?

“Türk Dilinin Sözlüğü” anlamı gelen Divanı Lügati’t Türk, Kaşgarlı Mahmut tarafından Bağat’ta 25 Ocak 1072 yılında (11.yy) kaleme alınmış ve 10 Şubat 1074’te (11.yy) bitirilmiş olan, Türkçe’nin ilk sözlüğüdür.

 

DİVANI LÜGATİ’T TÜRK ÖNEMİ

→’Divanı Lügati’t Türk‘, Türk sözlüğü olmakla birlikte ayrıca Türkçe’nin bilinen en eski sözlüğü damgasına sahiptir.

→Eser sayesinde topluluklara Türk kültürü temeli atılmıştır.

→Kaşgarlı Mahmut bu sözlükte Türkçe kelimelerin karşılığını göstermiş ve ayrıca bunları halk dilinden derlediği örneklerle açıklamada bulunmuştur. Bu sayede eserin önemi daha da artmış ve eser bu derleme metinlerinden oluşmuştur.

→Divanı Lügati’t Türk çok değerli bir kültür kaynağıdır. Çünkü o dönemin dili ve kültürü hakkında pek çok bilgilere rastlamak mümkündür.

→O dönemde yaşayan toplulukların gelenek ve görenekleri hakkında bilgi vermesi yönünden önemlidir.

→Ayrıca ‘Divanı Lügati’t Türk’ Türk edebiyatının en eski yıllarına kaynaklık ederek ayrı bir öneme sahiptir.

→Divanı Lügati’t Türk sözlük oluşturmak amacıyla yazılmışken ayrıca da dil bilgisi, ansiklopedi gibi birçok niteliği barındıran eser olması yönü onu önemli kılan nedenlerin arasındadır.

 

DİVANI LÜGATİ’T TÜRK İÇERİĞİ

 ♦NOT: Kaşgarlı Mahmut’un yazdığı Divanı Lügati’t Türk’ten de anlaşılacağı üzere Kaşgarlı Mahmut Türkçe’yi ve Arapça’yı iyi bildiği gözler önünde.

•Divanı Lügati’t Türk Araplara Türkçe’yi öğretmek amacıyla yazılmış olsa da bu eser sadece sözlük değil ayrıca verilen örnekler, dil bilgileri hakkında da bilgi edinmemizi sağlar.

•Dörtlükler hece ölçüsü ile yazılır 7’li(4+3) veya 8’li(4+4) heceden oluşan duraklara yer verilmiştir.

•Beyitler ise dörtlükten yanısıra aruz hecesi kullanılmıştır.

•Eserdeki kelimeler Hakaniye Türkçesi’yle yani Karahanlı Türkçesi ile yazılmış bir eserdir.

•Eserin sonunda Türk boylarının yaşadığı bölgeleri gösteren bir harita yer almaktadır.

NOT: Buradan da anlaşılacağı üzere Kaşgarlı Mahmut’un pek çok bilgi birikimine sahiptir.

•Eserde İslamiyet öncesine ait bilgiler de yer almaktadır.

(Kaşgarlı Mahmut) eserine niçin Divanı Lügati’t Türk adını verdiğini de açıklar.

NOT: Eserin tek nüshası İstanbul da yer almaktadır.

 

KAŞGARLI MAHMUT KİMDİR?

⇒Kaşgarlı Mahmut 1072’de eseri kaleme aldığı ve 1074 yılında tamamladığı Divanı Lügati’t Türk’ün yazarı olmakla beraber Araplara Türk dilini öğretmeyi ve sevdirmeyi amaçlayan bir Türk dil bilginidir.

⇒11.yy’da yazdığı Divanı Lügati’t Türk adlı eseri ile ünlüdür.

⇒İslamiyetin kabulünden sonraki dönemde Türk milliyetçiliğinin ilk temsilcisi olarak bilinir.

 

KAŞGARLI MAHMUT’UN YAŞAMI

Kaşgarlı Mahmut 1008 yılında ’da doğmuştur. İyi bir eğitim görmüş ve pek çok bilgi birikimine sahiptir. İslam bilimlerini öğrenmiş ve Orta Asya’da Türkler’in yaşadığı yerleri gezmiş, görmüş ve ardından da Türkçe lehçelerini öğrenmiştir. Daha sonra Bağdat’a gitmiş ve burada en önemli eseri olan Divanı Lügati’t Türk’ü 2 senede yazmıştır. Bu eserini ise dönemin Abbasi halifesine takdim etmiştir.

 

KAŞGARLI MAHMUT’UN ÖLÜMÜ

Kaşgarlı Mahmut dil bilimleri için yapmış olduğu geziyi tamamladıktan sonra eserini yazdı ve memleketi Kaşgar’a geri döner. Burada 1105 yılına kadar yaşar. 1105 yılında(97 yaşında iken) hayata gözlerini ebediyen yumar. Ölümünün ardından Kaşgarlı Mahmut’un öğrencileri mezarını türbe olarak inşa eder.

 

KAŞGARLI MAHMUT’UN ESERLERİ

Kaşgarlı Mahmut’un 2 tane eseri vardır. Bunlar:

1- Divanı Lügati’t Türk

2- Kitabu Cevahiru’n Nahv Fi Lugati’t Türk (ilk gramer kitabı).

NOT: Bu eser günümüze kadar ulaşamamış ve nerede oluğu da bilinmemektedir.

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

İlk Türkçe Sözlük: Divanı Lügati’t Türk” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll Up