Gramofon’un Atası Fonograf

0

Fonograf Nedir?

Bir plak ya da benzeri özel bir madde üzerine kaydedilen sesleri istenildiğinde yineleyen, tekrara edilmesini sağlayan mekanik düzenekli aygıttır. Fonograf sesleri kayıt ve tespit eder. Amerikalı Bilgin Edison tarafından 1877 yılında icat edilmiştir. İlk zamanlarda kullanılan fonograf, daha sonra geliştirilerek yerini gramofona ve diktafona bırakmıştır. Gramofon ve fonograf arasındaki ilişki de şöyledir: Gramofon fonografın geliştirilmiş şeklidir. Gramofon, yuvarlak ince taş plak ile fonograf ise silindir ile çalışır. Fonografı ilk tasarlayanlardan biri Thomas Alva Edison‘dur. İlk müzik çalar kutusu olma özelliğini taşıması açısından önem taşır. Günümüzde de hala dinlenmektedir.
Phoni (ses), grafe (yazmak) kelimelerinin birleşimden oluşan fonograf ses yazan anlamına gelmektedir. Günümüzde kullanılan pikabın dedesidir diyebiliriz.

Fonografın çalışma düzeninden bahsederek; elastik bir cisim, zarın titreşmesiyle oluşan bir ses kaynağı olmuştur.
Fonografın çalınması ise şu şekilde gerçekleşmektedir:
Fonograftan ses elde etmek için silindirin elle çevriliyor olması ve oyuk çizgilerin içinden geçen iğnenin zarı titreştirerek bu titreşimleri borudan dışarıya vermesi gerekmektedir. Bu şekilde sesin oluşumu sağlanacaktır.
Edison’un fonografı icat etmesinden on yıl sonra 1887’de Emile Berliner adlı bir Alman, gramofonu geliştirdi. Yaptığı makinenin çalışma düzeni hemen hemen fonografın benzeriydi, çok az farklılıkları vardı.

Fonograf’ın İcadı

Thomas Edison’un ilk büyük icadı fonograftır. Bir gün çalışırken, makine kasetinin yüksek bir hızda çalınırken kelimelere benzeyen bir ses çıkardığını fark etti. O andan sonra bir telefon mesajını kaydedip kaydedemeyeceğini merak etmeye başladı. Bu olaydan sonra bunun üzerine düştü ve farklı denemelerde bulundu.
Bir telefon alıcısının diyaframına iğne taktı, iğnenin gelen sese göre kağıt bandı delerek bir sesi kaydetmek için denemeler yapmaya başladı. Yaptığı deneyler başarısız oldu fakat Sonunda sesli bir mesajı kaydetmeyi başardı. Kaydettiği ilk mesaj “Mary’nin küçük bir kuzusu var” olmuştu.
Phonograph kelimesi Edison’un cihazının ticari adıydı. Makinenin iki iğnesi bulunuyor. Biri kayıt, diğeri çalma için kullanılıyordu. Bir huni şeklinde olan ağızlık içine konuşulduğunda, sesin titreşimleri kayıt iğnesi ile silindire girintiler açıyor. Bir diğer iğne ise bu girintileri okuyor. Sesi kaydedebilen ve kaydettiğini okuyabilen ilk makine olan silindir fonograf büyük ilgi gördü ve Edison uluslararası bir ün kazandı.
Edison’un ilk fonografa ilişkin prototip modeli tamamladığı tarih 12 Ağustos 1877’dir ve Edison 24 Aralık 1877’ye kadar patent başvurusunda bulunmamıştır.

Edison Kimdir?

11 Şubat 1847 yılında doğmuş 18 Ekim 1931 yılında da vefat etmiştir. 20. yüzyılda yaşamıştır ve icatlarıyla büyük bir etki göstermiştir. Amerikalı mucit ve iş adamıdır. Bazı icatları tamamen orijinaldir. Bazı icatları ise eski icatların geliştirilmesi ile yapılmıştır. Fakat Yine de Edison elinde bulundurduğu kendi adını taşıyan Amerikan patentiyle tarihteki en önemli ve en verimli mucitlerden biri olarak nitelendirilir ve tanınır. Patentlerinin çoğu Amerika’nın haricinde Almanya, Fransa ve İngiltere onaylarına da sahiptir.
Thomas Alva Edison, Milan, Ohio’da doğdu. Yedi kardeşin vardır. En küçüğü kendisidir. Babası Samuel Kanadalı, annesi de Nancy Matthews Elliott’dur. Kendisinin Hollandalı olduğu tahmin ediliyor. Yedi yaşındayken ailesiyle birlikte Michigan’daki Port Huron’a yerleşmiş ve ilköğrenimine burada devam etmiştir. Fakat başladıktan yaklaşık 4 ay sonra algılamasında bir yavaşlık olduğu farkedilmiş ve bu nedenle okuldan uzaklaştırıldı. Evlerinde bir kimya laboratuvarı kurdu. Volta kaplarından elektrik akımı elde etmeye yönelik araştırmalarda bulundu ve bir süre sonra kendi başına bir telgraf aleti yaptı, Mors alfabesini öğrendi. O günlerde geçirdiği ağır bir hastalık sonucu kulakları ağır işitmeye başladı. 12 yaşındayken bir trende dergi ve meyve sattı, trenin yük vagonunu yerleştirdiği küçük bir baskı makinesi ile haftalık bir gazete bastı. Ama bir gün içinde kimyasal madde bulunan şeylerden biri kırılıp vagonda yangın çıkınca Edison hem trendeki işinden oldu hem de ömür boyu ağır işitmesine yol açacak biçimde yaralandı. Daha sonra telgrafçılık öğrenmeye karar verdi ve 1863-1868 yılları arasında ABD ve Kanada da birkaç telgrafhanede çalıştı. 1868 de bir atölye kurdu ama yaptığı elektrikli kayıt aygıtının patentini satamadı. Bir yıl sonra parasız ve borçlu olarak Boston dan New York ‘a gitti.
24 Aralık 1871 yılında, 2 ay önce tanışmış olduğu 16 yaşındaki Mary Stilwell ile evlendi. Üç çocuğu oldu: Marion Estelle Edison (Dot), Thomas Alva Edison, Jr. (Dash) ve William Leslie Edison. Mary Edison 9 Ağustos 1884’te hayatını kaybetti.
24 Şubat 1886 Edison ikinci evliliğini 19 yaşındaki Mina Miller ile gerçekleştirdi. Bu evliliğinden de üç çocuğu oldu:

• Madeleine Edison, John Eyre Sloane
• Charles Edison, (Babası öldükten sonra New Jersey yöneticisi oldu.)
• Theodore Edison.

1879’da Edison bir elektrik ampulü icat etti.
1880’de evde güvenle kullanılabilecek ampuller üretti ve tanesini 2,5 dolara satmaya başladı.
1883’de hayatının en büyük icadı olan Edison etkisi denen olayı gerçekleştirdi. Isıtılmış bir filamanın moleküler boşlukta elektron yayılmasını buldu.
1883’te bulduğu bu olay sıcak katotlu tüplerin temelini oluşturdu. Daha sonra Akkor lambanın üretimini geliştirebildi ve bu da ampulün halk arasında yaygınlaşmasını sağladı.

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here