Genetik Biliminin Babası: Mendel

0

Gregor (1822-1884)

Okullarda Biyoloji dersinde ismini muhakkak duymuşuzdur. Üzerinden yıllar geçmesine rağmen Mendel’in bezelyelerle yaptığı çalışmalar dün gibi hatırımda. Johann 22 Temmuz 1822 tarihinde Silezya’ya bağlı Hyncice bölgesinde (Versay Antlaşmasına kadar Avusturya’ya aitti, bugün Çek Cumhuriyeti topraklarındadır) doğmuş bir Avusturyalıdır. Üç çocuklu bir ailenin tek erkek çocuğu olan Mendel’in babası çiftçi, annesi bahçıvandı. 

 

Küçük yaşlarda babasından bitki yetiştirmenin tüm inceliklerini öğrenen Mendel 1833’te Leipnik’teki, 1 yıl sonra ise Trappav’daki bir lisede eğitim gördü. 1840 yılında liseden mezun olduktan sonra üniversiteye hazırlık amacıyla Olmütz Üniversitesi’nde felsefe derslerini izledi. Ailesinin maddi yetersizliği nedeniyle kız kardeşinin çeyiz parasıyla sürdürdüğü 2 yıllık eğitimini sonra 1843’te fizik profesörünün tavsiyesi üzerine Moravya Brünn’deki (1918’e kadar Avusturya İmparatorluğuna aitti, bugün Çek Cumhuriyeti’nin bir eyaleti) Augustinus tarikatının manastırına girdi ve Gregordini adını aldı.

1844-1848 yılları arasında bir yandan din eğitimi görürken diğer yandan ise manastırın bilimsel araştırmaya önem veren yaklaşımından yararlanarak tarım ağırlıklı dersler aldı. 1847’de rahip olduktan sonra hastanede görev alan Mendel, 1849’da Brünn yakınlarındaki Znaim’de bir okula yedek öğretmen olarak gönderildi. 1950’de doğa bilimleri öğretmeni olma amacıyla girdiği üniversite sınavları sonucu jeoloji ve zooloji dallarında başarı gösteremeyince bu hedefine ulaşamadı. Manastır yetkililerin desteği ile kendisini geliştirebilmesi için Viyana Üniversitesi’ne gönderildi.

1854’te Brünn Teknik Okulu’na fizik ve doğa tarihi dersleri için yedek öğretmen olarak atandığı dönemde başladığı bitki melezleme çalışmalarını 1861 yılına kadar sürdürdü. O yıl manastırın baş rahipliğine getirilen Mendel, bilimsel çalışmalarına vakit ayıramadığı için bu çalışmaları bir hayli azalttı ve manastırı dini vakıflara daha çok katkıda bulunmasına zorlayan kanunlar nedeniyle hükümet ve eğitim bakanlığına karşı uzun bir süre direniş içerisinde kaldı. 1876’da Moravya Bankası’nın yönetim kuruluna seçildi ve orada görev yaptı. 

Daha önce başladığı melezleme çalışmalarına devam eden Mendel, zıt özelliklerde saf ırkları elde ettikten sonra onları çaprazladı. Örneğin sarı bezelyeleri yeşillerle, üzeri düz tohumları pürüzlülerle çaprazladı. Elde ettiği bütün tohumlar düz ve sarıydı. Üstelik ana ya da baba sarı renkte olsun veya olmasın bu değişmiyordu. O zaman Mendel bu zıt özelliklerden bir tanesinin eşeye bağlı olmadan diğerine baskın olduğunu anladı ve bezelyelerin çeşitli ırkları üzerinde yaptığı çalışmalar ile “Dominantlığın Yasası”nı buldu. Bu yasaya göre eğer bir özelliğin iki seçeneği aynı bireyde bulunursa yalnız bir tanesi kendini tümüyle belli eder. Bu kurama göre ilk döldeki özellikler baskın, zıt özellikler ise çekinikti. 

6 Ocak 1884 tarihinde Brünn’deki evinde hayatını kaybeden Johann Gregor Mendel, bezelyeler üzerinde yaptığı bu çalışmalar ile bugünkü genetikçilere önderlik eden kalıtımın ilkelerini bulmuştur fakat bu ilkeler Mendel öldükten 2 yıl sonra 1886 yılında yayınlanmıştır. O zamanlar bilim adamlarının kromozomlar üzerinde yeteri kadar bilgileri olmadığından Mendel’in ilkeleri çok uzun zaman sonra anlaşılmıştır. Yasalarının temel ilkesi melez döllerin üreme hücrelerinde yarısı anadan yarısı babadan alınmış baskın veya çekinik birimlerinin bulunması olan Mendel, bezelye dışında başka bitkiler üzerinde de yaptığı deneylerden aynı sonucu almış ve bu teori biyologların böcek, balık, kuş ve memeliler üzerinde yaptıkları deneylerle de doğrulanmıştır. Küçük bezelyelerle başlayan bu çalışmalarla bugün bilimi büyük bir dünya haline geldiyse bunun en büyük mimarı Gregor Mendel’dir. 

Enes Aydos
Follow me

Enes Aydos

Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği - Yazar/Çizer
Enes Aydos
Follow me

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here