Fuzûli Kimdir ?

0
Fuzûli Kimdir ?
Fuzûli Kimdir ?

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı,
Felekler yandı âhımdan murâdım şem’i yanmaz mı?

Kamu bîmârına cânân deva-yı derd eder ihsan,
Niçün kılmaz bana derman beni bîmar sanmaz mı?

Şeb-i hicran yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım,
Uyarır halkı efgânım kara bahtım uyanmaz mı?

Gûl-i ruhsârına karşu gözümden kanlu akar su,
Habîbim fasl-ı güldür bu akar sular bulanmaz mı?

Gâmım pinhan tutardım ben dedîler yâre kıl rûşen,
Desem ol bî-vefâ bilmem inanır mı inanmaz mı?

Değildim ben sana mâil sen ettin aklımı zâil,
Beni tan eyleyen gafîl seni görgeç utanmaz mı?

Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır,
Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı?

dizelerinin sahibi  divan edebiyatı şairi Fuzuli’nin asıl adı  Âzerice Mehemmed Türk dilinde Mehmettir.

1480-1556 tarihleri arasında yaşadığı belirtilse de kesin bir bilgi yoktur. Irakta Kerbelâ’da doğan Fuzuli eğitimini Bağdatta görmüştür ve ömrü boyunca Iraktan hiç ayrılmadığı bilinir. Kanuni Sultan Süleyman 1534 de kasideler sunduğu ve padişahın beğenmesi üzerine 9 akçe aylık bağlanır ve bir süre sonra bu aylığı alamayan Fuzuli nişancı Celâlzade Çelebi’ye  yazdığı Şikayetname eseri ile ün kazanır. Dili sade olan şairin Türkçe, Arapça, Farsça olmak üzere üç divanı vardır.

Eserleri:

Eserleri Türkçe, Arapça ve Farsça olmak üzere üç dilde de eser veren Fuzuli’nin eserlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

Türkçe manzum eserleri

  • Divan,
  • Beng ü Bade (Şah İsmail adına yazılmıştır); 444 beyitlik Türkçe mesnevi.
  • Leyla ile Mecnun (Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn); 3 bin 96 beyitlik mesnevi.
  • Risale-i Muammeyat (Risâle-i Muammeyât)
  • Kırk Hadis
  • Su kasidesi
  • Hz. Ali Divanı
  • Şikâyetnâme

Türkçe mensur eserleri

  • Hadikatü’s-Süeda (Hadîkat üs-Süedâ);Kerbela olayını anlatan düzyazı
  • Mektuplar (Mektubat)

Farsça manzum eserleri

  • Divan
  • Enis’ül-Kalb (Anîs ol-qalb)
  • Heft Cam (sâkinâme); tasavvuf içerikli, 327 beyitlik Farsça mesnevi.
  • Resale-e Muammeyat (Resâle-e Muammeyât)
  • Sehhat o Ma’ruz (Sehhat o Ma’ruz, Sıhhat u Maraz) (tıp bilgileri)

Farsça mensur eserleri

  • Rind ü Zahid (Rend va Zâhed)
  • Risale-i Muamma

Arapça eserleri:

  • Dîvan (manzum)
  • Matlau’l-itikad (mensur)

Bazı Eserlerinin Kısa Tanıtımı

Şikayet-Name

  • Şikayet-name adlı mektubunun adı Nişancı Paşa Mektubu’dur.
  • “Selam verdüm rüşvet degüldür deyü almadılar.” cümlesi mektubun en çarpıcı cümlesidir.

Sıhhat-u Maraz

  • Bu eserin diğer adı Hüsn-ü Aşk’tır.

Matlaü’l İtikad

  • Matla’ül itikad aynı zamanda Fuzuli’nin gerçek adının Mehmed olduğunun en önemli belgesidir.
  • Matla’ül İtikad adlı bu eserde Fuzuli’ye dair birçok biyografik bilgi mevcuttur.

Leylâ ve Mecnun mesnevisi

Fuzûlî  Leylâ ve Mecnûnu hangi duygularla kaleme aldığını şu kıtalar ile söyler:

Dutsam taleb-i hakîkate râh-ı mecaz

Efsâne behânesiyle arz etsem râz

Leylî sebebiyle vasfun etsem âğâz

Mecnûn dili ile etsem ızhâr-ı niyâz

Açıklama : (Ey Tanrı), hakikat arzusu ile, mecaz yolunu tutup da, hikaye söylemek bahanesiyle sırları açıklasam? Leylâ vasıtasıyla senin sıfatlarını söylemeye başlasam ve Mecnun’un dili ile sana olan ihtiyacımı ortaya koyup yalvarsam ?

 

 

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here