Erzurum ve Hasankale’de Deprem

0
30
Erzurum ve Hasankale'de Deprem
Erzurum ve Hasankale'de Deprem

Geçtiğimiz 1999 Marmara Depreminin görgü tanıklarındanım. Çok kısa zaman önce Van Depremi de hislerimizi sorgulatan bir hadisedir.

Türkiye’nin fay hattı İran, Avrasya ve Pasifik Okyanusu üzerinden bağlantısı incelenerek neticeye varılıyor. Öngörüler, hangi yıl, nerede, kaç büyüklüğünde gerçekleşeceği yönünde televizyon ekranında ticari bir algıya dönüşmüştür. 2000’ler tatbikatı, deprem dede düdükleri, korkulu önlemler. Nihayetinde bu işe gönül veren Prof.Dr.Mehmet Işıkara’nın ismi kaldı geride.

3 Ocak 1952 Erzurum-Hasankale depremi gerçekleşti. 69 kişi öldü, 299 kişi yaralandı. Bu bilgi detaylandırılmamış. Erzurum Araştırmaları Merkezi üyelik beklediği için sitede gezinti yapamadım. Pdf dosyalar araştırdım.Erzurum Atatürk Üniversitesi Kütüphanesi’nde belgeler yazılmıştır diye düşünüyorum. Erzurum Depremlerinin tarihi yeniden incelenmelidir. Eriştiğim yazılardan alıntı kullanacağım. Çünkü Erzurum-Kars Fay Hattı tehlikesi arşiv halinde not düşülmüştür.

Jeoloji uzmanı değilim. Arapça kökenli zelzele kelimesi manen “bir şeyi hareket ettirmek, şiddetle sarsmak, vurmak anlamında” terim ise ,”yer içindeki fay kırıkları üzerinde biriken enerjinin aniden hücum sonucu meydana gelen yer değiştirme hareketinin yol açtığı karmakarışık, dalga hareketleri”.

Tarihi açıdan ilk bahsedilen 1848 depremi. 1859 yılında da ağır kayıplar vermişiz.”Ceride-i Havadis 19 Şevval 1268(14 Temmuz 1852) 588 numaralı sayısında şu bilgiler yer alır:Geçen Ramazan ayı içinde Erzurum ve havalisinde aralıklı zelzeleler cereyan etmiştir.” 600 kişi hayatını kaybetmiş, yaşam durmuştur. Sayım verilerinin tamamı net olarak kayıt edilmiş.

(1924) Mustafa Kemal’in 16 Eylül tarihli telgrafına verilen cevap yazısı Trabzon Halk Fıkarası’nda düzenlenen vali imzalı telgrafta ;

1-) Deprem, Pasinler, Narman, Hınıs merkez kazada hissedilmiştir. Erzurum’da minareler yıkılmış,25 kadar evin duvarı çatlamıştır ve bir kız çocuğu ölmüştür.Narman merkezde 90’dan fazla ev kısmen yıkılmıştır. Can kaybı yoktur. Hınıs ve köylerinde bazı evler yıkılmıştır. Can kaybı olmuştur.

2-) Pasinler’e bağlı Horasan’da 11 köy tamamen yıkılmış, 44 kişi ölmüştür.Diğer evler oturulmayacak durumdadır.

3-) Horasan’da bazı yerlerden bilgi alınamamıştır.

4-) Karayazı’da 10 köy tamamen yıkılmıştır. Şimdiye kadar 70 can kaybı tespit edilmiştir.

5-) Karayazı merkezinde iki ölü vardır, evlerin duvarları çatlamıştır.

6-) Hafif yaralılar oldukları yerlerde tedavi edilirken, ağır yaralıları Erzurum’a getirmek için heyetler gönderilmiş ve Köprüköy’e kadar açık olan tren hattında bu iş için özel tren hazırlanmıştır.

7-) 13 Mayıs 1340 (1924) meydana gelen depremde Döllek, Çamurlu, Bozviran köylerinde yıkılan evlerin yerine yapılmakta olan evler de tamamen yıkılmıştır.

8 -) Aralıklarla sarsıntılar devam etmektedir.

9-) Erzurum merkez ve Pasinler’in köylerinde halk tamamen açıktadır.Sağlam binalara da girmekten çekinmektedirler.

10-) Pasinler’de bazı yerlerde çatlaklar oluşmuş. Çoban Köprüsü tamamen yıkılmış, köprüler yıkıldığı için Köprüköy-Sarıkamış Hattı’nda sefer yapılamamaktadır.

11-) Açıkta kalan halk için Ankara’dan çadır istenmiştir. 9.Kolordu’ya ait çadırlar için Müdafaa-i Milliye’den emir verilmişse de mevcut çadırlar ihtiyacı karşılayacak miktarda değildir.Ayrıca Hilal-i Ahmer’e Dahiliye Vekaleti’nden emir verilmiştir.

12-) Depremlerden dolayı üzüntü içinde olan halk, Cumhurbaşkanı’nın ziyaretini hasretle beklemektedir.

“Üç gündür zelzele bölgesinde idim. Zelzele bölgesi Pasin Ovası… Pasin Ovası dümdüz, kar altında… Kar 80 santimetre… Issız bucaksız ovada en ufak bir kara leke yok… Ağaçlar bile bembeyaz, donup kalmışlar. Yollar boyunca, tek tük, yolcular, birer kara nokta gibi… Burada dünya öylesine beyaz ki… Ovayı bir duman kaplamış, bu sebepten gökyüzü de bembeyaz. Bir soğuk, bir soğuk, hani havada kuşlar donup kalıyor derler ya, işte, öylesine öldürücü soğuk… Geldim geleli titriyorum….”
Yaşar Kemal ‘in ziyaretine dair sözler.

Tuğba Şahin
En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here