Edirne-Sirkeci Demiryolu Hattı

0

 

Tanzimat döneminde batıyla ilişkileri artan İmparatorluğu demiryolu ulaşımının önemini anlayıp, bu alandaki çalışmalara ağırlık vermiştir. 1856 yılında İskenderiye-Kahire arasında 211km’lik ilk demiryolu hattını açmıştır. Osmanlının Avrupa topraklarında ki ilk çalışması ise 1866 yılında açılan Çernova-Köstence ve Ruscuk-Varna hatlarıdır. 

İlerleyen dönemlerde Avrupayı İstanbul’a bağlayacak demiryolu hattının devletler arası ilişkileri hızlandıracağı kanısına vardılar. ülkenin mali ve teknik imkanları yetişmeyeceği anlaşılınca İngilizlerle 1857 yılında sözleşme yapılmış ancak Nisan ayında sermayeyi karşılayamadıkları için feshedilmiştir. bunun gibi birkaç antlaşmanın da feshedilmesinden sonra 17 Nisan 1869 da Brüksel’de bankerlik yapan Yahudi ’e verilmiştir. Bu sözleşmeye göre yapılacak demiryolu İstanbul’dan başlayıp Edirne, Filibe ve Saraybosna’dan geçerek Sava nehri sınırına kadar uzanacak, ayrıca bu demiryolundan ayrılan kollarla Enez, Selanik ve Burgaz birbirine bağlanacaktı. İlk olarak  4 Ocak 1871 tarihinde ilk bölüm olan  Rumeli hattı açılmıştır. Rumeli  demiryollarının başlangıcı olarak olması kararı verilmiş sonrasında Yedikule’den doğuya, ’ye, Küçükçekmece’den de batıya, Çatalca’ya doğru uzatılan Yedikule-Küçükçekmece hattının bu yeni bölümleri 21 Temmuz 1872’de işletmeye açılmıştır. Rumeli Demiryolunun en doğu ucunda İstanbul’a yakışır yapılan gar ise 1890 da hizmet vermeye başlamıştır.

Bu arada Baron Hirsch’in sahibi bulunduğu Rumeli Demiryolları İşletme Şirketi 1878’de Avusturya tâbiiyetine geçti ve Şark Demiryolları Şirketi adını aldı. Şark Demiryolları Şirketi ise devletin yapımını üstlendiği hatları tamamlayamadığı ve bağlantıların kurulamadığı dönemde zarara uğradığını ileri sürmekteydi. 1888’de toplanan hakem heyeti esas ihtilâflarda anlaşma sağlayamadı. Ardından Baron Hirsch, Rumeli demiryolları işletmeciliğinden çekilmeye karar verdi. Deutsch Bank ve tarafından oluşturulan Şark Demiryolları Bankası, Hirsch’in hisselerini satın aldı. Böylece Rumeli demiryolarında Alman sermayesi hâkim duruma geldi.

Rumeli demiryollarının 1878’den sonra Doğu Rumeli vilâyeti içinde kalan 309 kilometrelik bölümü zaman zaman Bulgar saldırılarına hedef oldu ve Bulgarlar bu hatları denetim altına almanın yollarını aradı. II. Meşrutiyet’ten sonra bir dizi demiryolu grevi meydana geldi. Bu durumu bahane eden Bulgaristan, Şarkî Rumeli’deki demiryolu hatlarını ele geçirdi. Osmanlı Devleti bunu protesto ettiyse de Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilân etmesinden sonra 42 milyon franklık bir tazminat karşılığı hatları Bulgarlar’a bıraktı (1909). 1910-1912 yıllarında Sirkeci-Yeşilköy arasında 18 kilometrelik çift hat yapıldı ve aynı dönemde 46 kilometrelik Babaeski-Kırklareli hattı inşa edildi. 1912-1918 yıllarında cereyan eden Balkan ve I. Dünya savaşları neticesinde Osmanlı Devleti’nin Avrupa topraklarındaki demiryolları 337 kilometreye indi. Lozan Antlaşması ile tesbit edilen sınırlara göre İstanbul-Edirne arasındaki hattın 33 kilometresi Yunan topraklarında kaldı. İstanbul’dan Edirne’ye gidecek trenler Yunan toprağına girip buradan tekrar tarafına geçerek Edirne’ye ulaşacaktı. Rumeli demiryolları, işletme şirketiyle yapılan 25 Aralık 1936 tarihli mukavele ile 6 milyon lira karşılığında millîleştirildi. Osmanlı Devleti’nin Rumeli demiryollarından kalan borçları ise 1954 yılına kadar ödenmeye devam edildi. 4 Ekim 1971’de işletmeye açılan 67 kilometrelik Pehlivanköy-Edirne hattı ile İstanbul-Edirne arasındaki bağlantı doğrudan Türk topraklarından geçecek şekilde düzenlendi. Halen İstanbul-Edirne demiryolu 229 kilometredir. Edirne’den 20 km. mesafede bulunan Kapıkule’den Bulgaristan yoluyla Avrupa hatlarına bağlanmaktadır.

 

 

Osmanlı Demiryolu Macerasına Başladı…Türkiye Cumhuriyeti Noktayı koydu..

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here