Edebiyatımızda Kült Olmuş Eserler

0

EDEBİYATIMIZIN KÜLT OLMUŞ ESERLERİ :
Edebiyatta kült olmuş eserler denildiğinde okunması gereken ilk 20 eser, en iyi 10 eser gibi başlıklar karşınıza çokça çıkacaktır. Fakat edebiyatta böyle bir ayrım söz konusu olmamalı. Elbette edebiyat tarihi açısından önem kazanmış, yenilikler getirmiş pek çok eser vardır ve bunlar kıymetlidir, bunun yanı sıra aslında herkesin çok da bilmediği fakat başarılı olmuş eserler de okunmayı hak ediyor. Bu yazımda öncelikle popüler kültür bağlamında okunması gereken herkesin en az adını bir kez duyduğu kitaplardan ve daha sonrasında adının bir adım geride kaldığı fakat çok kıymetli sayılacak eserlerden bahsedeceğim.
Her edebiyat tarihçisi ve Türkolog kendi fikirleri doğrultusunda bir sıralama ile bu kitapları size yansıtacaktır. ” Mutlaka okunması gereken “ kitap diye bir şey yoktur, bütün kitaplar mutlaka okunmalıdır fakat okunma sırası kişiye göre değişir. Bir edebiyatçının ilk sıraya koyduğu eser başka bir edebiyatçının kült listesinde son sırada olabilir hatta olmayabilir. Bu edebiyatın sosyal bir bilim olmasından kaynaklıdır. “Kitap okumanın faydaları” adlı yazımda belirttiğim gibi herkes farklı zevklere sahiptir ve bu da kitap alışkanlıklarını etkiler. Şimdi sizler ile öncelikle sosyal alanda ismini duyurmuş ve kült eserler olarak anılabilecek eserleri inceleyelim. ( Bu liste kesinlikle bir okuma sırasına göre yapılmamıştır.)

1-KÜRK MANTOLU MADONNA :
Günümüzde hemen hemen herkesin ismini duyduğu ve pek çok kişinin okuduğu bu eser, Sabahattin Ali’nin en popüler eseridir desek yanlış olmaz galiba. Okumayanların “ Madonna’nın hayatını anlatıyor” diyerek gülünç bir duruma düşüreceği bu güzel kitap günümüzde hala en çok satılanlar listesinde adını korumaktadır. Roman genel olarak bakıldığında konusu aşk olsa da teması yalnızlık denilebilir. Bireylerin zamanla toplumda nasıl yalnızlaştığını ve kendi kabuğuna çekildiğini anlatır. Romanda Maria Puder erkeklerin kadınları yalnızca fiziksel anlamda değer verdiğini ve çıkar doğrultusunda ilişki kurmak istediğini düşünür. Kendisine fiziksel anlamlar yüklemeden değer verip sevecek bir erkeği hayal eder. Raif efendi ise içine kapanık bir tip olarak karşımıza çıkar resim ile başlattığı güzellik arayışını ve Maria Puder ile sonlandırır, tabir yerinde ise diğer yarısını bulmuş olur.

2-İNCE MEHMED :
Yaşar Kemal’in 1955 yılında ele aldığı roman edebiyatımızda çok önemli bir yere sahiptir. Varlık Roman armağanını da bu eseri ile almıştır. Sonraki senelerde romanını devamı niteliğinde üç eser daha çıkartmıştır. Pek çok yabancı dile çevrilmiş olan roman Cumhuriyet’in ilk senelerinde köylü, ağa ve yönetici kesimin toplumsal yaralarından bahseder. Romanın kahramanı İnce Mehmed Toroslar’ın bir köyünde yaşayan bir yetimdir ve ağasının baskısına dayanamayarak yeğenini öldürür sonrasında dağa çıkar ve eşkıya olur. Abdi Ağa ise vicdan yoksulu ve merhametsiz bir ağadır. Eser pek çok yaş grubuna uygun olacak şekilde sadeleştirilmiş ve yayınlanmıştır.

3-SAATLERİ AYARLAMA ENSTİTÜSÜ :
Modernist yazarımız Ahmet Hamdi Tanpınar’ın yazmış olduğu eser Türk halkının kültür yabancılaşmasını anlatır. Eser grotesk bir şekilde yani tuhaf ve abartılı gerçekte olmayacak şakalardan temelde ciddi görünüşte ise gülünç bir şekilde ele alınmıştır. Ahmet Hamdi edebiyatımızda aslında işlenmemiş bir konuyu da bu eseri ile açığa çıkarmıştır.

4-AŞK-I MEMNU :
Hepimizin bildiği Aşk-ı Memnu Halid Ziya’nın önemli bir eseridir. Günümüzde pek çok kişi kitabı okumasa da yayınlanan dizi ile hikayeye vakıf olmuştur. Eser bir aşk üçgeni içinde anlatılır, entrikalara bolca yer verilir. Bihter karakterinin kendinden yaşça büyük olan Adnan Bey ile evlenmesi fakat kendi yaşına daha yakın bir yaş aralığında olan Behlül’e aşık olması aslında bir kadının gerçek ihtiyaçlarını da ele almıştır. Halid Ziya bu romanı ile kült eserler listesine girmiştir.

5-ARABA SEVDASI :
Recaizade Mahmud Ekrem’in ele aldığı eser aynı zamanda ilk realist romanımız olarak da bilinir. Eserde yanlış batılılaşma konusuna değinilmiştir. Babasından kalan miras ile gezen, bir aşka tutulup sonrasında tüm varlığını kaybeden Bihruz Bey üzerinden anlatılan eser dönemin gerçeklerini ele almıştır.

6-KUYUCAKLI YUSUF :
Sabahattin Ali’nin bir başka önemli eseri de Kuyucaklı Yusuf’tur. Eser köy ve kasabalardaki hayatın gerçekliğini, kasabalardaki bürokrasinin adaletsizliğini ele alır. Eser pek çok edebiyat eleştirmenleri tarafından başkaldırının ve eşkıya romanlarının öncüsü kabul edilmiştir.

7- DOKUZUNCU HARİCİYE KOĞUŞU :
1930 senesinde Peyami Safa’nın kaleme aldığı eser çok büyük yankı uyandırmıştır. Toplumsal çözümlemeler ve güçlü bir psikolojik yönü olan eser aynı zamanda bir bakımdan Peyami Safa’nın kendi hayatını anlattığı otobiyografik bir eserdir. Bilinmeyen bir hastalık ile yıllarca hastanelerde yatan bir çocuğun ızdırap dolu hayatını anlatan eser doktorların olumsuz konuşmalarına rağmen umudunu yitirmeyen bir karakter ile karşımıza çıkar.

8-ÇALIKUŞU :
Reşat Nuri Gültekin’in Osmanlı’nın son yıllarını anlatan eseridir. Roman hem bireysel hem toplumsal nitelikte yazılmıştır. Anadolu topraklarında yaşayan insanların yoksulluğunu sefaletini ve cahilliğini ele alır.

9- TUTUNAMAYANLAR :
Oğuz Atay’ın çok okunanlar arasında yer almış bir eseridir. Alışılmışın çok dışında olan roman postmodernizmin izlerini taşır. Kitapta sezgi ve çağrışımlar ön plandadır ve hikayeler iç içe geçmiş bir şekilde birbirini tamamlar. Berna Moran bu eseri “ hem içerik hem biçimsel açıdan edebiyatımıza yepyeni bir evre” diye nitelendirmiştir.

10- ANAYURT OTELİ :
Yusuf Atılgan’ın bireyin iç dünyasını ele alan bir eseridir. Zebercet adlı psikolojik sorunları olan bir kişinin hayatını anlatır. Ego, süper ego ve id kavramlarını otel ile yapısallaştırmıştır. Birinci kat süper ego, ikinci kat ego ve tavanarası ise id olarak karşımıza çıkar.

 

11-MEMLEKETİMDEN İNSAN MANZARALARI-NAZIM HİKMET
12-HUZUR-AHMET HAMDİ TANPINAR
13- SEMAVER VE SARNIÇ – SAİT FAİK ABASIYANIK
14-MAVİ VE SİYAH – HALİD ZİYA UŞAKLIGİL
15-KARA KİTAP – ORHAN PAMUK
16-BEREKETLİ TOPRAKLAR ÜZERİNDE – ORHAN KEMAL
17-YABAN – YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU
18-KENDİ GÖK KUBBEMİZ – YAHYA KEMAL
19-EYLÜL-MEHMET RAUF
20-DEVLET ANA – KEMAL TAHİR
21- İÇİMİZDEKİ ŞEYTAN – SABAHATTİN ALİ
22- BİN HÜZÜNLÜ HAZ- HASAN ALİ TOPTAŞ
23-YILANLARIN ÖCÜ- FAKİR BAYKURT
24-SİNEKLİ BAKKAL- HALİDE EDİP ADIVAR
25-AYAŞLI VE KİRACILARI-MEMDUH ŞEVKET ESENDAL
26-BERCİ KRİSTİN ÇÖP MASALLARI – LATİFE TEKİN
27-KIRIK HAYATLAR – HALİD ZİYA UŞAKLIGİL
28-YEŞİL GECE- REŞAT NURİ GÜNTEKİN
29-ÇOCUKLUĞUN SOĞUK GECELERİ- TEZER ÖZLÜ
30-KARARTMA GECELERİ-RIFAT ILGAZ
31-TÜTÜN ZAMANI – NECATI CUMALI
Bu eserler dışında günümüzde kült olmuş eserleri ise şu şekilde sıralayabiliriz :

1-ŞU ÇILGIN TÜRKLER – TURGUT ÖZAKMAN 
2-
SERENAD-ZÜLFÜ LİVANELİ
3-AŞK- ELİF ŞAFAK
4– OD – İSKENDER PALA
5-PİRAYE- CANAN TAN
6-KARDEŞİMİN HİKAYESİ – ZÜLFÜ LİVANELİ
7- PATASANA- AHMET ÜMİT
8-KAVİM- AHMET ÜMİT
9-BAB-I ESRAR – AHMET ÜMİT
10-ŞAH VE SULTAN – İSKENDER PALA
11- BİR GENÇ KIZIN GİZLİ DEFTERİ – İPEK ONGUN
12-NAR AĞACI- NAZAN BEKİROĞLU
13-MAVİ SAÇLI KIZ- BURÇAK ÇEREZCİOĞLU
14-KUMRAL ADA & MAVİ TUNA- BUKET UZUNER
15-İKİ YEŞİL SU SAMURU – BUKET UZUNER

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here