Ebru Sanatı Nedir?

1
İnsanoğlunun varoluşundan bu yana her zaman sanata doyumsuz ruhlar  olmuştur ve bunun sonucunda çeşitli sanatlar, bu sanatı severek yapan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Her biri eşsiz sanatlar ve maharetleri ile bunları bizlere sunan değerli sanatçılar... Bunlardan biri de

Ruhunuzun Doyumsuz Kapılarını Aralayan Ebru Sanatı

İnsanoğlunun varoluşundan bu yana her zaman sanata doyumsuz ruhlar  olmuştur ve bunun sonucunda çeşitli sanatlar, bu sanatı severek yapan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Her biri eşsiz sanatlar ve maharetleri ile bunları bizlere sunan değerli sanatçılar... Bunlardan biri de "Ebru Sanatıdır". Renklerin armonisi ve suyun üzerinde ki asil dansları ile Ebru sanatı görenleri büyüleyecek niteliktedir. Kağıdın suyla oluşturduğu bütünlük ve renklerin kağıda olan aşkının ağır gelmesi sonucunda ortaya çıkan göz doyurucu eserdir "Ebru".

İnsanoğlunun varoluşundan bu yana her zaman sanata doyumsuz ruhlar  olmuştur ve bunun sonucunda çeşitli sanatlar, bu sanatı severek yapan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Her biri eşsiz sanatlar ve maharetleri ile bunları bizlere sunan değerli sanatçılar…

Bunlardan biri de “Ebru Sanatıdır”. Renklerin armonisi ve suyun üzerinde ki asil dansları ile Ebru sanatı görenleri büyüleyecek niteliktedir. Kağıdın suyla oluşturduğu bütünlük ve renklerin kağıda olan aşkının ağır gelmesi sonucunda ortaya çıkan göz doyurucu eserdir “Ebru”.


Ebru Sanatı Nedir?

İnsanoğlunun varoluşundan bu yana her zaman sanata doyumsuz ruhlar  olmuştur ve bunun sonucunda çeşitli sanatlar, bu sanatı severek yapan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Her biri eşsiz sanatlar ve maharetleri ile bunları bizlere sunan değerli sanatçılar... Bunlardan biri de "Ebru Sanatıdır". Renklerin armonisi ve suyun üzerinde ki asil dansları ile Ebru sanatı görenleri büyüleyecek niteliktedir. Kağıdın suyla oluşturduğu bütünlük ve renklerin kağıda olan aşkının ağır gelmesi sonucunda ortaya çıkan göz doyurucu eserdir "Ebru".

Ruhumuzun ihtiyacı olan ihtişama sahip olan Ebru Sanatını nasıl tanırız?

Kitre adı verilen bir madde ile yoğunlaştırdığımız suyumuzun üzerine çeşitli materyaller ve fırça darbeleri ile renk verip (çiçekler, kuşlar…) bunu kağıdın üzerine aktarmaktır Ebru. Günümüz dünyasında çok fazla yapılmamakla birlikte unutulmaya yüz tutmuş sanatlardan birisidir. Yapımı çok zevkli olan Ebru evlerinize ve gözlerinize görsel bir şölen sunmakla kalmayıp sizleri hayrete düşürecektir. Ebru yaparken suyun misafirperverliğini, renklerin ahengini ve kağıdın mükemmel bir ev sahibi olduğunu görürsünüz. Fakat Ebru yaparken kullandığımız malzemeler kaliteli, ortamımızın sıcaklığı uygun olmalıdır, aksi takdirde istediğimizi elde etmek zor olacaktır.

Kitre: Dikenli bir çalı olan gevenden elde edilen bir tür zamk.


Ebru Sanatının Çeşitleri

Ruhunuzun derinliklerinden kopup gelen hislerin tercümanı Ebru Sanatının da çeşitleri var, birlikte öğrenelim. Bunlar;

◊ Battal Ebru: Kendi içinde de ayrılan Battal Ebru, bilinen en eski Ebru çeşididir. Ödü az olan boya üzerine çok olanın serpiştirilmesi ile kağıda aktarılmasıdır.

◊ Gelgit Ebru: Suyun üzerine serpiştirdiğimiz boylarla attığımız Battal Zemin sonrasında çeşitli materyaller (çöp, iğne veya bız) yardımı ile tekneye (suyun bulunduğu, kağıt boyunda kap) paralel şekiller oluşturup kağıda aktarılmasıdır. 

◊ Bülbül Yuvası Ebru: Yapımı diğerlerine nazaran daha zor olan Bülbül Yuvası Ebru, küçük noktalar ile oluşturulan Battal Zemin üzerine, bız yardımı ile çizilen spirallerin kağıda aktarılmasıdır.

◊ Taraklı Ebru: Zevkli bir çeşit olan Taraklı Ebru oluşturulan Battal Zemin üzerine yapılan gel-git şekillerinin üzerine tarak yardımı ve hayal gücü ile nakış ettiğimiz desenlerin kağıda aktarılmasıdır.

◊ Çiçek Ebru: Bu sanatın usta sanatçılardan olan Necmeddin Okyay’ın adı üzerine anılan Çiçek Ebru, önceden hazırlanmış bir desen üzerine (açık renkli ve sade olması ilk tercihtir) işlenilen çiçek türlerinin kağıda aktarılmasıdır. Şuan gözlerinizin önünde mükemmel bir lale motifinin canlandığını hissedebiliyorum.

◊ Şal Ebrusu: Gerekli malzemeler hazırlandıktan sonra teknenin çaprazına doğru materyaller yardımı ile yapılan gelgitler ile elde edilir. ‘S’ harfi gibi olanları ve dar, geniş olanları da vardır.

◊ Hatip Ebrusu: Yine Ebru’nun atası diyebileceğimiz bir çeşididir Hatip Ebrusu. Tekne üzerine hazırlanan açık renkli zeminin üzerine damlalıklar yardımı ile iç içe daireler oluşturulur. Daha sonra kalın veya ince uçlu bir iğne, bız yardımı ile şekillendirilip kağıdın üzerine aktarılmasıdır. 

◊ Akkase Ebru: Benim en sevdiğim ve yapımı oldukça zor bir çeşidi olan Akkase Ebru, aynı zemin üzerine birden fazla baskı, desen nakış etmektir. Çeşitli yapıştırıcılar kullanarak iki deseni birbirinden ayırıp kağıda aktarma işlemidir.

◊ Çift Baskılı Ebrular: Hayal gücünüzün sınırları yoktur. Çift Baskılı Ebru işlemi bitmiş olan kağıdın üzerine tekrar işlem uygulamaktır. Sonucunda çıkan desenler ise tamamen sizlerin hayal ürünüdür. Risk almayı gerektiren bir çeşididir.

◊ Hafif Ebru: Tekne üzerine hazırlanmış zeminin cıvıklaştırılarak aynı şekilde boyaların da kıvamını açarak, açık ve soluk renklerden elde edilen desenlerdir. Genellikle çift baskı yapılmak istenildiğinde kullanılır.

◊ Kumlu-Kılçıklı Ebrular: Lahor çiviti adı verilen bir maddenin teknenin ortasından başlayarak her yeri damlatılması ve sonucunda bu maddenin çatlaması ile oluşan desenin kağıt üzerine aktarılmasıdır. 

Lahor Çiviti: Pakistan’ın Lahor şehrinde üretilen, tedavi için kullanılan bir ilacın ham maddesidir.


Ebru Sanatının Tarihçesi

İnsanoğlunun varoluşundan bu yana her zaman sanata doyumsuz ruhlar  olmuştur ve bunun sonucunda çeşitli sanatlar, bu sanatı severek yapan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Her biri eşsiz sanatlar ve maharetleri ile bunları bizlere sunan değerli sanatçılar... Bunlardan biri de "Ebru Sanatıdır". Renklerin armonisi ve suyun üzerinde ki asil dansları ile Ebru sanatı görenleri büyüleyecek niteliktedir. Kağıdın suyla oluşturduğu bütünlük ve renklerin kağıda olan aşkının ağır gelmesi sonucunda ortaya çıkan göz doyurucu eserdir "Ebru".

Söylemlere göre köklerinin 9. ve 10. yüzyıllara dayandığı bir sanattır Ebru. Fakat aslında tam olarak hangi ülkede ortaya çıktığı bilinmemektedir. Doğu ülkelerinde süsleme amaçlı kullanıldığı belirtilmiştir ama bu bilgi kesin değildir. İran kaynaklarının verdiği bilgiye göre Ebru ilk olarak Hindistan’da yapılmaya başlanmıştır. Diğer kaynaklara göre ise öncelikle Türkmenistan’ın Buhara şehrinde ortaya çıkmış ve İran aracılığı ile biz Türklere tanıtılmıştır. Çeşitli adlandırmalar geçiren Ebru sanatına Batı ülkelerinde de isimler verilmiştir. Batılı ülkeler Ebru için “Türk Kağıdı” ve “Mermer Kağıdı” demişlerdir. Ortaya çıktığı andan beri çeşitli şekillerde tanıtılan ve oluşturulan Ebru, İran’a götürülürken “Ebri” adını almıştır. Zaman geçtikçe ülkelere yayılan Ebru, ülkelerin kültürlerine ve sanat anlayışlarına göre şekillenmiştir. Ebru Sanatı için yazılmış en eski Türkçe eser, 1615 yılından sonra yazıldığı tahmin edilen “Tertib-i Risale-i Ebri” adı altında sunulmuştur. Belgelenmiş ilk ebru örneği ise 16. yüzyıla aittir.


Ebru Sanatı Nasıl Yapılır ?

Ebru yapmak için ihtiyaç duyduğumuz malzemeler;

Ο Kağıt: Emici özelliği olan, mat ve 1.hamur kağıtlar tercih edilir.

Ο Kitre: Gevenden elde edilen ve yapıştırıcı özelliği çok az olan bu zamk su ile karıştırılıp suyun uygun bir kıvam almasını sağlar.

Ο Tekne: Karıştırılan kitre ve suyun içerisine konulduğu derin, kenarları dışa doğru eğimli kap.

Ο Boyalar: Tek bitkisel renk olan Lahor çiviti, oksit renkler ön planda olmakla beraber renk kişinin zevk ve hayal gücüne dayalı seçimidir.

Ο Fırçalar: İşleme bağlı olarak boyutunda değişiklik gösterir ve şekil vermek için gereklidir.

Ο Bız: Şelik vermek için kullanılan, boyutu farklılık gösteren materyal.

Ο Öd: Renklerin, Yapıştırıcı özelliği az olan kitrenin üzerinde kalmasına yardımcı olur.

Malzemelerimizi elde ettikten sonra, öncelikle hazırladığımız kitre-su karışımını bir tülbent yardımı ile süzerek (temiz olması için) tekneye yerleştiriyoruz. Daha sonra seçtiğimiz toprak boyaları ezerek işleme uygun hale getiriyoruz. bu işlemden sonra boya çamur gibi olacaktır, boyaların içlerine doğru miktarlarda öd katıp 15 gün dinlendiriyoruz. Dinlendirme işlemi bittikten sonra boyalarımızı sulandırıp kullanıma hazır hale getiriyoruz.

Hazırladığımız boyaları teknemizin üzerine damlatıp şekil vermeye başlıyoruz. Bunları yaparken Ebru çeşitlerini göz önünde bulunduruyor ve buna göre desen veriyoruz. Bız, çöp veya tarak yardımı ile istediğimiz şekilleri elde etikten sonra kağıdı teknenin üzerine yerleştirip şekil oluştuktan sonra çekiyoruz ve muhteşem bir çalışmaya sahip oluyoruz. İşlem tek seferde yapılacağı için dikkat ve özen gerektirir.


Geçmişten Günümüze Ebru Sanatçıları

〉 Şebek Mehmet Efendi

Tarihte en eski Ebru Sanatçısı olarak biliniyor. Hayatı hakkında çok net bilgiler olmamakla birlikte; “Tertib-i Risale-i Ebri” adlı eserde bahsi geçtiğinden ve “Hadikatü’s Süeda” adlı Fuzuli’ye ait olan bu eserde kendisine ait ebru çalışmaları bulunduğu için 1595 ve 1608 yılları arasında vefat ettiği tahmin ediliyor.

〉 Hatib Mehmet Efendi

Ayasofya camisinin imam hatibi olmasından dolayı böyle anılan Hatib Mehmet Efendi çok kıymetli bir Ebru sanatçısıdır. Tam adı Mehmed bin Ahmed İstanboli’dir. Kendisi Hatib Ebru’yu keşfeden, adı ile anılan bir sanatçıdır. 1774 yıllarında evinde çıkan bir yangında, ebru çalışmalarını kurtarmak için canını tehlikeye atan ebru üstadı ne yazık ki yangından sağ çıkamamıştır. Bu olayın sonucunda ise Hatib Ebru uzun süre sır olarak kalmıştır.

〉 İbrahim Edhem Efendi

1829 yılında Üsküdar’da Özbekler Tekkesinde dünyaya gelen İbrahim Efendi, ebru sanatını babası Şeyh Sadık Efendi’den öğrenmiştir. Buhara’lı alimlerden ders alan İbrahim, ebru sanatının yanı sıra, oymacılık, doğramacılık, hat sanatı, mühürcülük gibi çeşitli sanatlarla da ilgilenmiş ve hatta 93 Harbi denilen savaşta komutanlık bile yapmıştır. 8 Ocak 1904 yılında yatsı namazı saatlerinde vefat etmiş ve bir sonra ki gün defnedilmiştir.

〉 Mehmed Necmeddin Okyay

Ebru Sanatını Özbek Şeyhi İbrahim Edhem Efendiden öğrenen Mehmed Necmeddin Okyay 28 OCak 1883 yılında Üsküdar’da doğmuştur. İlk çiçekli ebru ve yazılı ebrular Mehmed Efendi tarafından yapılmıştır. 5 Ocak 1976 Yılında vefat etmiştir.

〉 Mustafa Düzgünman

9 Şubat 1920 yılında Üsküdar’da dünyaya gelen Mustafa Düzgünman; tahsilini tamamladıktan sonra Necmeddin Okyay’ın hocalığını yaptığı Türk Tezyinat şubesine kayıt olup burada ebru sanatını öğrenmiştir. 12 Eylül 1990 yılında vefat etmiştir.

〉 Niyazi Sayın

Ebru sanatçısı olmasının yanı sıra Türk neyzendir, fotoğrafçılık ve musiki ile ilgilenmiştir.

〉 Alparslan Babaoğlu

1957 yılında Ankara’da dünyaya gelen Alparslan Babaoğlu tahsilini farklı illerde tamamlayıp yurduna dönen bir Ebru Sanatçısıdır. Mustafa Düzgünman’ın öğrencisi olmakla birlikte ilk kişisel sergisini Topkapı Sarayı’nda açtı.

〉 Fuat Başar

1953 yılı Erzurum doğumludur. Tıp fakültesinden mezun olmuştur fakat sanata olan ilgisinden dolayı mesleğini yapmamıştır. Ebru sanatını tek başına öğrenemeyeceği için Mustafa Düzgünman’dan rica etmiştir. Ebru sanatı hakkında bir kitabı bulunmakla birlikte  Kültür bakanlığı Süleymaniye Ebru Sanatı kursunda hocalık yapmaktadır.

İnsanoğlunun varoluşundan bu yana her zaman sanata doyumsuz ruhlar  olmuştur ve bunun sonucunda çeşitli sanatlar, bu sanatı severek yapan sanatçılar ortaya çıkmıştır. Her biri eşsiz sanatlar ve maharetleri ile bunları bizlere sunan değerli sanatçılar... Bunlardan biri de "Ebru Sanatıdır". Renklerin armonisi ve suyun üzerinde ki asil dansları ile Ebru sanatı görenleri büyüleyecek niteliktedir. Kağıdın suyla oluşturduğu bütünlük ve renklerin kağıda olan aşkının ağır gelmesi sonucunda ortaya çıkan göz doyurucu eserdir "Ebru".

Ruhunuzu doyuran güzellikler ile dolu bir gün dilerim.

Share

1 YORUM

  1. […] Ebru Sanatı Nedir? adlı yazımda detaylarını bulabileceğiniz Ebru Sanatı; ruhun en fırtınalı zamanlarından sıyrılmanızı ve ruhunuzu dinlendirmenizi sağlayacak olan bir sanattır. Suyla renklerin birbirine olan aşkı ve kağıdın suyla buluşması sonucunda yaşanan sessiz ayrılık. Sanatın zirvede ki halidir ebru. Belirli malzemeler eşliğinde, zorlu bir yapım aşamasından geçtikten sonra hayretle çıkan aşık olunası eserdir Ebru. […]

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here