Doğu Akdeniz Uygarlıkları (Fenikeliler ve İbraniler)

0

DOĞU AKDENİZ UYGARLIKLARI (FENİKELİLER VE İBRANİLER)

Fenikeliler

Ortadoğu’nun önemli ülkelerinden birisi olan Lübnan’ın en eski tarihi Fenikelilerle başlar. M.Ö. 2000 yılının sonlarına doğru kurulduğu sanılan Fenikelilerin Lübnan ve çevresine M.Ö. 3000 yıllarında geldikleri sanılmaktadır. Lübnan bu dönemde Asya ve Avrupa’nın önemli devletlerinden birisi olan Fenikelilere ev sahipliği yapar. Hiçbir dönem bu dönemde oynadığı rolü oynayamaz. Lübnan şehirleri dünyanın en önemli ticaret merkezleridir. Asya, Arabistan, Afrika ve Avrupa mallarının girdiği liman şehirleri dünyanın en zengin kentleri olmuştur. Fenike denilen bölge Suriye’nin sahil bölgesine verilen isimdir. Deniz ticareti bakımından son derece elverişli olan Lübnan şehirlerinde hakimiyet kuran Fenikeliler Mısır’daki sahil şeridinden Akdeniz kıyılarına kadar olan bölgede hakimiyet kurmuştur. İlk dönemlerden itibaren Akdeniz, Mısır, Arap ve Anadolu medemiyetleriyle kaynaşan Fenikeliler son derece geniş bir kültür havzasının içerisinde kaldılar.

 

Fenikeliler, şehir devletleri halinde yaşayan bir halktı. Sahile uzanan dağlar nedeniyle kara yolu ulaşımı çok zordu. Bu nedenle deniz ticareti ve deniz taşımacılığı çok gelişti. Şehir devletlerinde sanat, bilim ve kültür hızla gelişirken siyasi birlik sağlayamadıkları için güçlü bir devlet kuramadılar. Günümüzde Lübnan şehirlerinden olan Sayda ve Sur şehirleri milattan önceki Libnan tarihinde önemli gelişmelere tanık olmuş şehirlerdir. Kenanlılar olarak da anılan Fenikelilere bu ismin Yunanlılar tarafından verildiği sanılmaktadır. Haklarında kesin bir bilgi olmayan Fenikeliler, çok tanrılı bir inanışa sahiptir. Mısır, Asur, Büyük İskender ve Pers işgalleri gören ve her işgalin ardından tekrar toparlanmayı bilen Fenikeliler, savaşmaktan ziyade düşmanlarını haraçlar ile kendileriyle savaşmaktan alıkoymuşlardır. Fenikeliler, denizci olduklarından Ortadoğu’dan Batı Akdeniz kıyılarına kadar deniz ticareti ile uğramışlardır. Fenikeliler, Akdeniz’de birçok koloni kurmuşlardır. Bu kolonileri ile çağdaş sömürgeciliğin de temellerini atmış olan Fenikeliler, ticarette çok ileriydiler. Gemi yapmak bu halk için önemli bir uğraştı. Kuruldukları coğrafyanın hammadde kaynaklarının azlığı nedeniyle diğer ülkelerden hammadde satın alıp işleyip satmışlardır. Fenike, o dönemde Yunanlılar ile mücadele eden ve Yunan kolonileşmesine karşı alternatif olabilen bir devletti. M.Ö. 60-70 yılları arasında Roma’nın toprağı olan Fenikeliler, buldukları alfabe ile Latin alfabesinin temelini atmışlardır. Ardından Lübnan’a Asurlular, Babilliler, Persler, Makedonyalılar ve Romalılar egemen olmuşlardı. Lübnan ve çevresi Hz.Ömer’in döneminde feth edilerek Müslüman Arap imparatorluğunun sınırlarına dahil edilmiştir.

İbraniler

İbraniler, Sâmi asıllı bir kavim olup, ilk çağlarda Suriye ile Mezopotamya arasında yaşamışlardır. Bu bölgede göçebe hayat süren İbraniler, daha sonra Filistin taraflarına yerleşmişlerdir. M.Ö. 1040’lara doğru Filistin’de krallık kuran İbraniler, peygamberlerini bu krallığın başına getirmekteydi. Bu dönemde Hz. Davud, İbranilerin yöneticisiydi. Ardından Hz. Süleyman krallığın başına geçti. Hz. Süleyman döneminde İbraniler oldukça güçlendi. İbraniler ile çevresindeki ülkeler arasında ticaret gelişti. Mısır, Akdeniz ve Arabistan ile ticaret yapan İbraniler, iktisâdi ve siyasi olarak güçlü bir dönem yaşamışlardı. Hz. Süleyman’ın vefâtı ile birlikte siyasi birlik bozuldu. Krallık iki ayrı devlete bölündü. Bu iki devletin aralarındaki anlaşmazlıktan faydalanan Asurlular ve Babilliler iki devleti de yıkarak ortadan kaldırdı. Babilliler sadece Yahudilere ait olan devleti yıkmakla kalmamış, aynı zamanda Yahudileri Babil taraflarına sürgün etmişlerdir. Perslilerin, Babil’i alması ile esâretten kurtulan İbraniler, M.Ö. 6. yüzyılın ilk yarısında tekrar Kudüs’e gelerek buraya yerleşmeye çalıştılar. Fakat Pers, İskender ve Roma İmparatorlukları hakimiyeti altında yaşayan İbraniler, bir daha devlet kuramadılar. Hıristiyanlığın Suriye ve Filistin taraflarında yayılması ile güçlerini kaybeden Yahudiler, Roma idaresine karşı ayaklanınca M.Ö. 70 yılında tekrar Filisten’den sürüldüler.

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here