Damat Ferit Paşa’nın Hükümsüzlüğü

0

Damat Ferit Paşa’nın Hükümsüzlüğü 

“Şark hudut meselesinin şeriaiti hazıraya nazaran istediğimiz tarzda halline muvaffak olunacağı kat’i olduğundan tekrar arzeyliyorum”   15.K.Kumandanı Kazım Karabekir

Kuva-i Milliye ;”Millet orduya, kendi içinden teslim etmiş evladını,düşman tecavüzüne maruz kalan mıntıkaların müdafaasına,düşman tasallutuna uğrayan kardeşlerinin hayatının muhafazasına memur etmeğe mecbur olmuştu.İşte buna Kuva-i Milliye diyoruz ve bütün kainat böyle diyor” tanımlanır.

Tarihin değişimini etkileyen nedenler, otorite boşluğu, halk tepkileri, suikastler, zıt görüşlülerin çekişmesi, mandacı rejim, dış baskılar ve ayaklanmalardır.

İstiklal Harbi zemininde önemli başlıklar,

1) Ankara’da TBMM açılışı

2) İstanbul’un 1918-1923 işgali

3) Erzurum ve Sivas Kongreleri

4) Amasya,Havza Genelgeleri

5) Son Osmanlı Meclis-i Mebusan Kararları

“30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi, Osmanlı Devleti’nin idam fermanı olmuş ve mütarekenin uygulanması ile ülkenin canı yanmış, Türk milletine kendi imkanlarıyla direnmekten başka çare bırakmamıştı. Düşman saldırısına uğrayan bölgelerin savunmasını, kardeşlerinin hayatlarının korunmasını üstlenen Kuva-i Milliye olmuştu.”

“Kanun-i Esasi’de öngörüldüğü şekilde biri Ayan diğeri Mebusan olmak üzere iki meclisten oluşan Meclis-i Umumi 19 Mart 1887’de açılmıştır.” Daha sonra Mebusan feshedildi.

“1914’de Ayan Meclis’inde görülen özellik, asıl muhalefeti barındırmış olmasıdır. Başta Ahmet Rıza Bey ve Damat Ferit Paşa olmak üzere iki üç kişilik grup, İttihat ve Terakki hükümetlerini yerden yere vurmuştur. Tam dört savaş yılı boyunca Ahmet Rıza bey tek kişilik bir muhalefet partisi görünümü ve gücü ile Ayan’da İttihatçılara savaş açmıştır.” 

Vahdettin’in görevlendirdiği isimlerin bloklaşmaya yönelip gerilmelerle hareketlenmesi Ahmet Rıza ile Damat Ferit arasındadır. Peyam-ı Sabah gazetesinde Ali Kemal Kuva-i Milliye hakkında ağır köşe yazıları yazmış ve Adliye Nezareti Sait Molla İngiliz Muhibleri Cemiyetini kurmuştur. Bu üç muhalife düzenlenmesi planlanan  Ankara ve Bursa’dan Kuva-i Milliye Hareketinin ileri gelenleri aleyhine dönüştürülen ‘suikast’ girişimi, suçlanmalarını hızlandırdı.

Ahmet Rıza’nın görevden alınmasını isteyen; Damat Ferit Paşa, Hariciye Nazırlığı’nda memuriyete başlamıştı. II.Andülhamid’in dul kız kardeşi Mediha Sultan ile evlenerek saraya damat geldi. Devlet Şûrası üyeliğine getirildi. Londra Büyükelçisi olmak istedi ama reddedildi. Daha yüksek mevki isteği ile yaranma politikası uyguladı İngilizlere Tevfik Paşa’yı şikayet ederek görevinden istifasına neden oldu. Sonra Paris Konferansı’na katılmak isteyen Damat Ferid Paşa İngilizler tarafından gitmesi engellendi. Mondros Mütarekesi’nin 7.maddesini hazırladı. Ermenistan bağımsızlığı vaadi ile bazı bölgelerin işgalini bildirdi. Bu konuya karşı çıkan Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey’i 10 Nisan 1919’da Yozgat’ta öldürttü.

Hükümet olaylarını bastırmak üzere Mustafa Kemal Paşa 30 Nisan 1919’da Dokuzuncu Ordu Müfettişliğine getirildi. Ahmet Rıza, Mustafa Kemal Paşa’nın isteği ile Paris’e gitti. Lozan Antlaşması’na kadar da Milli Mücadele’yi yayma propagandası yaptı. Çeşitli gazetelerde yazılar yayınladı, konferanslar düzenledi.

24 Nisan 1920’de “20 Ocak 1921” Anayasası kabul edildi. TBMM açılmıştı, genelge yayınlanmış, Anadolu’da yeni devletin kurulacağı duyurularak “ulus özgürlüğü”, halkı kurtarmak için alınacak kararlara açık davet sunulmuştur. 21 Ocak 1921’de “Teşkilat-ı Esasiye Kanunu” yürürlüğe getirildi.

Damat Ferit Paşa, yüksek amirle konuşup 14 Haziran 1919’da Paris’e çağrıldı. Kendini Fransız dostu olarak ilan etti. Batı Trakya ve Arabistan’ın Osmanlı topraklarında kalması gerektiğini bildirdi. Yunan işgaline karşı Ege’nin can ve mal güvenliğinin sağlanmasını istedi. Musul, Halep, Adaların Osmanlı Devleti’nde kalmasını istedi. Avrupa sinirlendi, 28 Haziran 1919’da İstanbul’a geri gönderildi. İstanbul’da bulunmadığı sürede olayların karıştığını düşünerek bağımsız yeni bir hükümet kurdu. 29 Temmuz 1919’da Erzurum Kongresi’ni yönlendiren Mustafa Kemal Paşa ile Rauf Bey’i tutuklatma emri çıkardı. Bu esnada İzzet Paşa istifa etti.

10 Nisan 1920’de, Milli hareketi “fitne ve fesad” değerlendirip, Kuva-i Milliye’yi de “asiler” ilan etmişti.

7 Haziran; 16 Mart 1920’den sonraki İstanbul Hükümeti’nce imzalanan antlaşmaların geçersiz sayıldığı ilan edildi. Ankara İstiklal Mahkemesi tarafından ölüme mahkum edildi. Başka bir hükümet kurmak için tekrar istifa etti. Tam beş hükümet kurduğunu görüyoruz. 10 Ağustos 1920’de Sevr Antlaşması’nı imzaladı. Onaylatacak sadrazam bulamadı. Ankara Hükümeti devreye girerek 17 Ekim’de istifasını istedi. İstanbul’da bulunması tehlikeliydi. Nice’te öldü.

Şükrü Naili Paşa kumandasında 6 Ekim 1923’te İstanbul, işgalden kurtulmuştu ….

Tuğba Şahin

"bildiğiniz yoldan şaşmayın, bırakın insanlar ne söylerse söylesin"
Tuğba Şahin

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here