Cüce Gezegen Eris’in Keşfedilmesi

0
43
Cüce Gezegen Eris'in Keşfedilmesi
Cüce Gezegen Eris'in Keşfedilmesi

CÜCE GEZEGEN NEDİR?

Cüce gezegen, dış Güneş Sistemi’ni sarmalayan Kuiper Kuşağı’nda yer alan Plüton benzeri gezegen sınıflandırmasına giremeyen onlarca gökcisminin kategorisidir. Bunlara Neptün ötesi (Trans-Neptunian)  gezegenler de denir.

NEDEN BÖYLE BİR KATEGORİ OLUŞTURULDU ?

Gezegen sınıflamasına girmeyen bu gökcisimlerinin sayıları çoğalmaya başlayınca ve daha keşfedilememiş onlarcasının olduğu fark edilince, “Cüce gezegen” denilen yeni bir sınıf oluşturularak Pluton’la birlikte bu sınıfa dahil edildiler. Dolayısıyla Güneş Sistemi artık 8 gezegen ve onlarca cüce gezegenin yer aldığı bir yer olarak tanımlanıyor.

Uluslararası Astronomi Birliği’nce (UAB) gezegenler konusunda, 24 Ağustos 2006 tarihinde yapılan yeni bir tanımlama getirmiş ve bazı kararlar alınmıştır. Bu kararlara göre bir cüce gezegen:

-Güneş çevresindeki bir yörüngede dolaşır.
-Sabit bir şekle sahip olmasına engel olabilecek güçleri alt edebilecek yeterlilikte bir kütleçekimine sahip olmasını sağlayacak bir kütle ve bundan ötürü hidrostatik denge şekline sahip olmalıdır.
-Yörüngesinin civarını temizlememiş olmalıdır.
-Bir gezegenin veya başka bir yıldız harici cismin uydusu durumunda bulunmamalıdır.

*Bu tanım, şu an yalnızca Güneş sistemi için geçerlidir.

Bu tanım yörüngesinin civarını temizlemediği için Plüton’un gezegen yerine cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırılmasına neden olmuştur.

CÜCE GEZEGEN ERİS

5 Ocak 2005’te keşfedilen Eris, adını Yunan tanrıçası Eris’ten almaktadır. Eris, Antik Yunan’da kaos tanrısıdır. Adı Kuiper Kuşağı’ndaki bilinen en büyük cüce gezegen için uygun görünüyor. Çünkü bu cüce gezegenin keşfedilmesiyle, gezegen teriminin tanımı konusunda tartışmalar oluşmuştur. Eris, Plüton’u gezegenlikten eden Kuiper Kuşağı üyesi olarak da nitelenebilir.

 

Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilmiş Eris

Eris büyük bir ihtimalle donmuş su ve metandan meydana gelmiştir. Eris’in yaklaşık 2.300 km çapında oldugu hesaplanıyor. Ayrıca 33 bin km uzaklıkta çevresinde dolanan, kendisinden 5 kat küçük Dysnomia isimli bir de uydusu vardır. Plüton’dan yaklaşık 115 kilometre daha geniş olan Eris, güneş sistemindeki en uzak gezegen olarak biliniyor. Güneş’e olan ortalama uzaklığı 10.3 milyar km’dir.  Güneş’e bu kadar uzak olduğu için çok soğuktur ve ortalama sıcaklığı -217 ile -248ºC arasında değişir. Eris 591 yılda tamamladigi yörünge periyodu sırasında Güneş’e 38 AB(1 AB, yaklaşık 150 milyon kilometre.) kadar yaklaşabiliyor. Bu da ara sıra bize Plüton’dan daha yakın olduğu anlamına geliyor.

 

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here