Çekoslovakya’nın Dağılması

0
çekoslovakya dağıldı
çekoslovakya dağıldı

 

KDE DOMOV MUJ?

“Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdan mısınız?” tekerlemesini ırkçı bir söylem algılıyorum. Çünkü memleketimizde gırgırına kullanılan bu ifadenin menşei komik değildir.

Ağustos ayında Çekoslovakya’nın Prag kentinde çarpıcı bir sergi düzenlendi.”Kominist Rejim Modası” ismindeki projede dönemin kitap, dergi, ev dekoru, elektronik eşyaları sergilendi. Kuratörün amacı gençlere o günleri hissettirmek,anlamalarını sağlamak .Tıpkı ülkemizde düzenlenen antika festivallerine benzer.Halkın bağışladığı şahsi objelerden imece usulü kurulması bakımından önemlidir.

Bugün Çek Cumhuriyeti Austerlitz’in 212.yıl dönümü 19.yy döneminin askeri kıyafetleriyle Napolyon Savaşlarından bir bölüm canlandırılmış. Yıllar içinde Kafka, Jan Neruda gibi yazarlar yetiştiren Prag hakkında çeşitli film yapımları da vardır.

1989 Çekoslovakya Kadife Devrimi ifadesinin kaftan giysilerle salınmak olmadığını gayet iyi biliyoruz aptal değiliz.Yalnız,nasıl ve neden I.Dünya Savaşı sonunda Almanya politikasının başarısızlığı Slovakya ‘nın da içine dahil edildiği şeytan üçgenine dönüştü.1919 İtilaf Devletlerinin imzaladığı antlaşmalarla ,savaşın sonunda “Çekoslovakya,Yugoslovya ” gibi yeni devletler ortaya çıktı maddesi belgelerde yazar.Coğrafi konumunda sınır komşusu Avusturya Macaristan imparatorluğunun zatıflayıp dağılmasıyla 28 Ekim 1918 bağımsızlığına yöneltmiştir. Triyanan Antlaşması 1920 ‘de de Macaristan’ın bazı toprakları Romanya,Yugoslavya ve Çekoslovakya’ya verildi.

“1920 etnik çoğulculuk ve idari kadro eksikliği önemli bir problem olmakla birlikte iki savaş arasında demokrasi başarıyla uygulandı” Ne olduysa nüfusun azınlık muhtariyetindeki 19 Kasım 1938’de Prag Fedaralince Slovakya ile Rutenya’nın özerklik kazanması ortalığı alevlendirdi.

1948’e kadar Gotwald rejimi demokratik ülkeye çıkarsa da adını ,Jan Masoryk intiharı ,bakanların istifa etmesi Sovyetler’in baskıcı tutumunun yönetime el koymasına sebebiyet verdi.1960’a dek ,halk demokrasisinde tansiyon sakinleşti .Ancak milliyetçi ve liberal grup işçi,öğrenci,halk ayaklanması protestosu ağır kayıplarla bastırıldı Plzen’de kominist rejim tarafından. 1968 5 Ocak ,kürsüde Dubcek’in “yumuşak sosyalizm” ve “reform değişikliğine gidilmelidir” tavrı silahlı çatışmayla sonuçlandı.

Ülke Çek ve Slovak ayrımına düştü. Beş yıl süreyle 1 Ocak 1969, 200 üye barındıran halk meclisi ,yirmişer üyelik temsil heyeti ile beraber toplu meclis kuruldu.1970-1989 da görevi Gustav Husak devraldı.

Şu hususa değinelim:Merkez Avrupa’daki müttefiklerle SSCB arasındaki bloklaşma ülkelerini kapsayan Doğu Bloklaşması ya da Demir Perde tanımındaki ülkeler; Polonya, Bulgaristan, Macaristan, Romanya ve Arnavutluk’tur.

İngiltere’nin 1945 Yalta Konferansı Bildirisi’nde SSCB ‘nin işgalindeki ülkelere geçici hükümet kurulmasını öngören “Kurtarılan Avrupa” tasarısı yürürlüğe getirildi.Fakat Çekoslovakya ‘daki kominist rejim baskısı (kitle iletişim ,mahkemeler,bakanlıklar vb) muhalefetin tasviyesine neden oldu.

1989 ‘da siyasi dönüşüm görülür.Çoğulcu Demokrat yönetimi devralır.1988 ekonomik buhran gerilemeye ittiği için ülkede çeşitli sıkıntılar sürmekteydi. Sovyet işgalinin yirminci yılında meydanda protesto kanlı çatışmaya döndü .Dubcek oy birliği ile Meclis sözcülüğüne seçildi.1991-1992 de Slovak Fedarasyon faaliyetleri hız kazandı. Çok partili bir döneme geçildi.Havel’in istifa ederken son sözleri ;

“10 tane askeri bölüktense kelimelerin daha keskin olduğu ve sözcüklerin bütün yönetimi sarsmaya yeterli olduğu bir sistemde yaşamak istiyorum”

Slovakya siyasi manada daha çok hak elde etme ümidindeydi. Kaynaklarda edindiğim bilgi Macaristan idaresinde köylü kitlenin Katolik inancında olmaları da Çeklerin anti klerikal görüşlerinle bağdaşmıyor .

1 Ocak 1993’de barışçıl şekilde iki Cumhuriyet rejimi olarak ayrıldılar.1991’de de SSCB Kominist İdeoloji yıkıldı. Führerizm de kaybetti.

 

Tuğba Şahin

"bildiğiniz yoldan şaşmayın, bırakın insanlar ne söylerse söylesin"
Tuğba Şahin

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here