Bostanzâde Yahyâ Efendi Kimdir?

Bostanzâde Kimdir?

On yedinci yüzyıl müelliflerinden olan Bostanzâde Yahya Efendi’nin 1613’te kaleme aldığı Mir’âtü’l-Ahlâk adlı eseri; yirmi dört bölümden oluşan, her bölümde güzel huylardan birinin ele alındığı mensur ve didaktik bir ahlak kitabıdır.

Mir’âtü’l-Ahlâk Adlı Eseri

Cümle aralarında Arapça – Farsça – ahlâki ve hikemî manzumelerin yer aldığı, peygamber kıssaları ve İslâm tarihinden alınmış örnek motiflerle bezenen eserde yer yer Eflâtun, İbn Sînâ ve Hüseyin Vâiz-i Kâşifî gibi meşhur filozof ve bilginlerin adları zikredilerek onlardan nakiller yapılır. Eserde toplam 854 manzume ve 110 hikaye yer alır. Bostanzâde Yahyâ Efendi’nin bu eserinde Selçuklu Sultanı Sencer’den ve Melikşah’ın veziri Nizamülmülk’ten de bahsedilir. Sultan Sencer’in adı eserin dokuzuncu bölümü olan “af” bahsi ve yirmi dördüncü bölümü olan iyilerle sohbet bahsinde zikredilir. Bu bölümlerde, affetmenin fazileti ve iyilerle sohbetin önemi, Sultan Sencer’in hayatından alınan birer hikâye ile anlatılır. Nizamülmülk’e ise eserin on dördüncü bölümü olan “himmet” bahsinde yer verilir ve insanların bütün işlerinde himmete sarılmalarının gerekliliği Nizamülmülk’ün sözleriyle pekiştirilir. Eserin sotan bölümü olan “ ve vezâret” bahsinde ise, ismi verilmeksizin “mülûk-i Selâcıkadan biri” ifadesiyle Selçuklu sultanlarından biri hakkında bir hikâye anlatılır. Eserde yine benzer vesilelerle Devleti’nin kuruluş devri sultanlarından Çelebi Mehmed, Murad Hüdâvendigâr ile II. Murad’ın da adları geçer ve bu sultanlar, güzel huylarıyla örnek gösterilirler. Himmet bahsinde ise, Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid ile karşı karşıya gelen Timur’dan söz edilir.

Ailesi

Bostanzâde Yahyâ Efendi, on altıncı ve on yedinci yüzyıllarda önemli âlimlerin yetiştiği Bostanzâdeler ailesine mensuptur. Bu aileden, Kanuni Sultan devri âlimlerinden Tireli Kazasker Bostan Mustafa Efendi’nin torunu ve Şeyhülislâm Mehmed Efendi’nin oğludur.

Hayatı

Aslen Tireli olan Bostanzâde Yahyâ Efendi (ö. 1049/1639); 16. ve 17. yüzyıllarda önemli âlimlerin yetiştiği Bostanzâdeler ailesinden Bostanzâde Mustafa’nın torunu ve Şeyhülislâm Bostanzâde Mehmef Efendi’nin oğludur. Kaynaklarda doğum tarihi, gençlik ve öğrenim yılları hakkında bilgi bulunmamakta, yalnız babasından eğitim aldığı ve ilmiye sınıfındaki görevinin ilk yıllarını babasının yanında geçirdiği belirtilmektedir.

Aldığı Görevler

1003/1594 tarihinden itibaren Üsküdar Mihrimah Sultan, Sahn-ı Seman, Üsküdar Vâlide Atik ve Süleymaniye medreselerinde müderrislik yapmış; 1601-1614 yılları arasında Halep, Galata, Bursa, Edirne ve kadılığı görevlerinde bulunmuştur. Gül-i Sad-Berg adlı eserinin sonunda, bu kitabı 1030/1621 yılında tamamladığını ve o sırada kadılığından ayrılmış bulunduğunu ifade eder. Vekâyi’u’l-Fuzalâ’da ise kadılığından 1023/1614’te azledildiği belirtilir. Bu kayıtlardan, Bostanzâde Yahyâ Efendi’nin 1614’ten 1622’ye kadar herhangi bir resmî görev almadığı anlaşılmaktadır. 1622 yılında Anadolu kazaskerliğine getirildiyse de kısa bir süre sonra azledilmiş, 1629 yılında tayin ediliği Rumeli kazaskerliği görevinde ise ancak on ay kalabilmiştir. Ayrıca; kadılığından azledilmesinden sonra Rodosçuk (Tekirdağ) kazası, Anadolu kazaskerliğinden ayrılmasından sonra da Uzuncaova kazası kendisine arpalık olarak tahsis edilmiştir.

Sonuç

26 Rebiyülevvel 1049/27 Temmuz 1639 tarihinde vefat Bostanzâde Yahyâ Efendi, babası Şeyhülislâm Bostanzâde Mehmed Efendi’nin kabrinin yanına, Şehzâde Camii haziresine defnedilmiştir.

Tuhfetü’l-Ahbâb, Fî Beyâni Vak’a-i Sultan Osman, Gül-i Sad-Berg ve Mir’âtü’l-Ahlâk adlı toplam dört eseri vardır.

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll Up