Bostanzâde Mehmed Efendi Kimdir?

0

Şeyhülislâm Bostanzâde Kimdir?

Kanuni Sultan Süleyman devri âlimlerinden Tireli Kazasker Bostan Mustafa Çelebi’nin oğludur. Arapzâde Efendi, Kadızâde Efendi ve Gül Hoca Çelebi gibi devrin önemli bilginlerinden ders aldıktan sonra 1556’da mülâzım olmuş, ardından kırk akçe ile Eski İbrahim Paşa Medresesi müderrisliğine tayin edilmiştir.

Aldığı Görevler ve Görev Yerleri

Daha sonra çeşitli medreselerde ve bu arada Sahn-ı Seman, Yavuz Sultan Selim, Süleymaniye ve Edirne Selimiye medreselerinde müderrislik yapan Mehmed Efendi; 1573 yılında Şam, 1575’de Bursa, kısa bir süre sonra Edirne, 1576’da d İstanbul kadılığına tayin edilir. 1577’de Anadolu, 1580’de Rumeli kazaskeri olur. Kısa bir azil (görevden alma ya da alınma) döneminden sonra 1583 yılında Kahire kadılığına getirilir. 1587’de ikinci defa Rumeli kazaskerliğine tayin edildikten sonra; Müeyyedzâde Abdülkadir Efendi’nin, paranın değerinin düşürülmesiyle çıkan ve tarihlerde Beylerbeyi Vakası olarak geçen olaylar sebebiyle azledilmesi üzerine 1589’da olur. Osmanlı Devleti’nin yirminci şeyhülislâmıdır.

Şeyhülislamlık Görevinden Azledilmesi

Üç yıl bu görevde kalan Bostanzâde Mehmed Efendi, Anadolu kazaskeri ve devrin meşhur şâiri Bâkî ile aralarında çıkan bir tartışma nedeniyle görevden alınır. Kaynaklarda belirtildiğine göre; Bostanzâde Mehmef Efendi, İstanbul kadısı olan kardeşi Mustafa Efendi’yi Anadolu kazaskerliğine getirmek için Bâkî aleyhinde bazı kadılara şikayetler yaptırır. Bâkî de bir divan toplantısında Şeyhülislam Bostanzâde Mehmed Efendi’yi tertipçilik ve insafsızlıkla suçlar. Bu suçlamalardan haberdar olan Bostanzâde Mehmed Efendi; Bâkî’nin bazı beyitlerinin küfrü mucip olduğunu, onun azledilmemesi durumunda ise kendisinin şeyhülislamlığı bırakıp başka ülkeye gideceğini söyler. Bu durumdan rahatsız olan dönemin padişahı III. Murad, Bostanzâde’yi ve kardeşini azlederek şeyhülislamlığa Bayramzâde Zekeriyyâ Efendi’yi getirir. Azil sebepleri arasında, vakfiyesi gereği İstanbul Sultan Bayezid Medresesi’nde şeyhülislamların ders vermeleri âdet olduğu halde Bostanzâde’nin bunu uzun süre ihmal edip derse gitmemesi de gösterilir.

Yeniden Şeyhülislam Oluşu ve Vefatı

Bostanzâde Mehmed Efendi, azledildikten hemen sonra tekrar Rumeli kazaskerliğine getirilmiş, 1593 yılında da Bayramzâde Zekeriyya Efendi’nin vefatı üzerine yeniden şeyhülislam olmuş, bu ikinci şeyhülislamlığı vefatına kadar devam etmiştir. İki meşihat müddetinin toplamı yedi sene, dokuz ay, yirmi sekiz gün tutmaktadır. 1598’de vefat eden Bostanzâde Mehmed Efendi, Şehzâde Camii haziresinin caddeye bakan tarafına defnedilir.

Osmanlı tarihinde, azledildikten sonra tekrar şeyhülislamlığa getirilen ilk kişi Bostanzâde Mehmed Efendi’dir. Mübarek gecelerde minarelerde kandil yakılması adeti onun devrinde başlamış, şeyhülislamlara düzenli olarak ve belirli miktarda “arpalık” verilmesi de yine ilk defa onun şeyhülislamlığı döneminde gerçekleşmiştir.

Devrinin siyasi olaylarıyla yakından ilgilenen Bostanzâde Mehmed Efendi, başta Hoca Sa’deddin Efendi olmak üzere birçok tanınmış şahsiyetle ihtilafa düşmüştür. Nitekim Sultan III. Murad’ın cenaze namazını kıldırmak için Sa’deddin Efendi veziriazamdan izin almış, ancak geç kaldığı için cenaze namazı Bostanzâde Mehmed Efendi tarafından kıldırılmıştır. Sa’deddin Efendi ve oğulları namazın tekrar kıldırılması için uğraşmışlarsa da mesele yatıştırılmıştır.

Sonuç

Türkçe ve Arapça şiirler yazan Bostanzâde Mehmed Efendi’nin Kanuni için yazdığı mersiye çok beğenilmiştir. Bunun yanında İhyâ’u Ulûmi’d-Dîn’i Yenâbî’ul-Yakîn fî İhyâ’i Ulûmi’d-Dîn adıyla etmiş, Mülteka’l-Ebhur’u da şerhetmiştir. Ayrıca, Koca Mustafa Paşa semtinde, bugün mevcut olmayan bir mescit yaptırmıştır.

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here