Blade Runner Film ve Kitap Karşılaştırması

0
38

BLADE RUNNER- BIÇAK SIRTI

(ANDROİDLER ELEKTRİKLİ KOYUN DÜŞLER Mİ ? )

‘Bıçak Sırtı’ adlı kitap 1968’de Nebula Ödülleri’ne aday olmuştur. 1998 yılında ise Locus Poll Ödülleri’nde 1990’dan önce yayımlanmış en iyi bilim kurgu kitabı olarak seçilmiştir.

FİLM

Film, 2007’de Görsel Efekt Derneği tarafından tüm zamanların en etkileyici 2. filmi seçilmiştir.
(1. ise Star Wars’dur)

Oyuncular:Harrison Ford, Rutger Hauer, Sean Young, Edward James Olmos, Daryl Hannah

 

Bilim kurgu türündeki bu kült roman 1968’de Philip K. Dick tarafından kaleme alınmıştır, ayrıca ABD yapımı olup, 1982 yılında Hampton Fancher ve David Peoples’ın kitaptan uyarladıkları senaryo, sinema dünyasının
ilk kült filminin yönetmenliğini yürüten Ridley Scott tarafından filme uyarlanmıştır.

 

PHILIP K. DICK KİMDİR?

Amerikalı bilim-kurgu yazarı olan Philip’in 36 romanı, 121 kısa hikayesi vardır.
– Hayranları onu PKD olara adlandırmıştır.
– Blade Runner vizyona girmeden ölmüştür.
– 1963’de, The Man in the High Castle adlı romanı ile Hugo ödülünü almaya hak kazanmıştır.
– Açık alan korkusu (agorafobi), yaşamı üzerinde olumsuz durumlara neden olmuştur.

RIDLEY SCOTT KİMDİR?

30 Kasım 1937 yılında dünyaya gelmiştir.
– 3 kere Oscar’a aday olarak gösterilen, sör lakaplı, Blade Runner’ın yönetmenliğini yapmış yapımcıdır.
– 1963 yılında ise Doctor Who’nun yapımında görev almıştır.

 

Kitabın Teması

İnsanlar ve Androidler arasında belirsiz bir sınır oluşmuştur. Roman 1992 yılının San Francisco’sunda geçmektedir. 3. Dünya Savaşı (Nükleer Savaş)’ndan sonra, dünya neredeyse yaşanamayacak bir hal almıştır. Hayatta kalanların çoğu ise Mars’a göç etmiştir. Mesleğini bırakıp gitmeyenler ve ”Özel” olarak adlandırılan insanlar hariç..
Android’ler, dünyada tehlike olarak görülmektedir. Dünya’ya adım attıkları andan itibaren Android avcısı polis olan Rick Decard tarafından emekli edilmektedirler (öldürülmektedirler). Empati Testi, kitapta insanların hayatlarında Androidleri belirlemede önemli bir rol oynamaktadır, çünkü Androidler anılara ve empati yeteneğine sahip değildirler. Bu test, farklı durumlara karşı verdikleri tepkileri ölçmektedir. Bu savaştan sonra hayvan türleri neredeyse yok denecek kadar azalmıştır ve evcil hayvanlar statü sembolü olarak görülmektedir. Gerçek hayvanlar çok pahalıdır, ki bu yüzden çoğu insan elektrikli hayvana sahiptir. Rick de elektrikli bir koyuna sahiptir, isteği ise gerçek bir hayvana sahip olabilmektir, bu yüzden de ödül avcısı olarak çalıştığı söylenebilir.

 

Romanda soyu tükenen ilk canlı baykuştur, Elektrikli bir baykuş

 

Karakterler ve Kavramlar

Rick Deckard: Androidleri öldürmekle görevlendirilmiş bir polis görevlisi olup, ilk önce bu duruma karşı çıkar, sonradan ısrarlara karşılık kabul etmek zorunda kalır.

İran: Rick’in karısıdır.

Roy Batty: Androidlerin lideridir.

Rachael- Pris: Kitapta bu iki isim aynı tip olarak gösterilmiştir. Rosen’ın asistanı olan Android’dir.

Dr. Eldon Rosen: Androidlerin üreticisi ve Rosen Şirketi’nin sahibidir.

Nexus 6: Roy Batty, Pris, Max Polokov, Luba Luft; süper akıllı makinalar, insanlardan daha iyi bile denilebilecek Androidlerdir, kısaca Andy olarak da bilinirler.

Yüzbaşı Bryant: Android avcılarının başıdır.

J. F. Sebastian: ‘Özel’, tavuk kafa olarak da tanımlanır ve bu yüzden dünyayı terk etmesi ve evlenmesi yasaktır, çünkü radyasyon yüzünden testleri geçecek kapasiteye sahip değildir.

Holden Dave: Android avcısı olan Holden, bir Android tarafından yaralandıktan sonra görevi Rick Deckard’a verilir.

Phil Resch: Android avcısıdır.

Buster Friendly: Televizyon spikeri ve gününün 23 saatini televizyon ve radyo yayını yaparak geçirmektedir.

Penfield Mood Organ”: teknolojik bir alet olup, ruhsal durum bu aygıt sayesinde istenilen duruma getirilir.

Mercerizm: Savaştan önceki Wilbur Mercer adlı birinin hikayesine bağlı dini- felsefi bir harekettir.
Yaşam-ölüm-yeniden doğuş bakış açılı bu din, elektrikli bir empati kutusuyla diğerlerinin duygu ve düşüncelerine eşlik eder ve arınırlar. Monitör sayesinde yayınlanan Mercer , bir tepeye tırmanırken taşlanır ve bunu izleyen insanlar da bu duyguyu, acıyı onunla birlikte hissederler, ayrıca onlar da taşlanmış gibi yaralanır. Mercer tepeye  vardığında ise olay kendini sürekli aynı şekilde tekrarlar. Mercer’in hayvanları yeniden canladırdığı söylenmektedir.

Voight-Kampff-Test: İnsanları, Androidlerden ayırmaya yarayan sorulardan oluşan empati testidir. Göz bebeğinin büyümesi ve değişik iris ışıkları gibi nedenlerle anlaşılabilir.

 

 

 

 

 

 

KİTABIN KISA ÖZETİ

– Kitap 22 bölümden oluşmaktadır.

Savaş’tan sonra dünyada bir kaos durumu patlak vermiş, dünya karanlık, kirli ve güneşin doğmadığı bir gezegen haline gelmiştir. Hükümet tarafından televizyon reklamlarında şu sloganlar boy göstermektedir:
”Göç et ya da yozlaş”. Radyoaktif kumlar yüzünden insanlar zehirlenip, yok olmaya kadar sürüklenmektedir. Başka gezegenlerde kolonileşme programları yapılmaktadır ve insanları buraya göç etmeye teşvik etmek için her eve bir tane hizmetçi Android verileceği söylenmektedir.
Rick ve karısı İran ise dünyadaki yaşamlarına devam etmektedirler. Android avcısı olan Dave bir Android tarafından yaralanır ve hastanede yattığı için görevini Rick’e devreder. Rick’in elektrikli bir koyunu vardır ve daha sonradan tetanoz yüzünden ölür. Hayvanların nesli azaldığı için çoğu insan elektrikli hayvana sahiptir. Bazıları elektrikli hayvana sahip olmalarına rağmen, bunları gerçek olarak göstermektedir, çünkü hayvan sahibi olmayanın durumunun iyi olmadığı düşünülüp iyi gözle bakılmamaktadır, kitapta hayvanların kutsallaştırıldığını görmekteyiz, ki bu yüzden olsa gerek Rick bu görevde Androidleri öldürüp para kazanıp, gerçek bir hayvana sahip olmayı amaçlar.  Androidlerin dünyada bulunması yasak olmasına rağmen, Nexus-6’lar sahiplerini öldürüp, isyan çıkarıp dünyaya kaçmışlardır. Yapay bir zekay ve
ve anılara sahip oldukları için bunları insanlardan ayırt etmek imkansız denecek kadar azdır. Androidleri insanlardan ayırt etmek için Emniyet Teşkilatı ”Voight-Kampff’‘ adlı test uygulamaktadır. Bu testle birlikte göz bebeğindeki büyümeler ve hareketlerin hızı, empati yeteğini ölçmek için oluşturulan sorular yöneltilir, buna karşılık verdiği tepkiler ölçülür ve android olup olmadığına karar verilir. Eğer android ise öldürülür. Rosen şirketi ise bu testin işe yaramadığı düşünür ve Rachael Rosen üzerinde yapılmasına karar verilir ve Rachael’in Android olduğunu anlaşılır.
Rick, Nexus-6 olan Polokov’u yani Dave’i yaralamış olan Androidin peşine düşer ve onu emekli eder. Daha sonra opera şarkıcısı olan Luba Luft’un peşine düşer, burada başına bir takım olaylar gelir ve tutuklanır ve onu tutuklayanlar da Androidlerdir aslında. Phil Resch- Android avcısı- tarafından kurtarılır ve ikisi beraber Luba Luft’u yakalamak için uğraşırlar ve sonunda avlamayı becerirler. Aldığı ödül sayesinde kendine gerçek bir keçi alır.
Rachael, Rick’e diğer Androidleri yakalamak için yardım eder. Rick onun da Android olduğunu bilmesine rağmen onu  öldürmez, çünkü ona karşı birşeyler hissetmiştir.
John Isidore ise diğer Androidleri evine almıştır ve Rick, Mercer ile iletişime geçip, onların yerini öğrenip
Pris’i emekli eder. Rick evine döner ve karısı keçisinin damdan aşağı düştüğünü söyler.Bunu yapan kişi de tabiki Rachael’dir. Dinlenmek için bir yolcuğa çıkan Rick , Mercer’in tırmandığı tepeye tırmandığı sırada taşlanır, bu yüzden hemen arabasına döner ve bir kurbağa bulur, onu eve götürmeye karar verir. Karısı onun elektrikli bir kurbağa olduğunu fark eder ve Rick bu duruma üzülmek yerine güzelce bir uykuya
dalar, karısı ise yem olarak ona yapay sinek siparişinde bulunur.

 

KİTAP VE FİLM ARASINDAKİ FARKLAR

1- Roman 1992 yılında San Francisco’da; Film ise 2019 yılında Los Angelas’da geçmektedir

2- Kitapta Nükleer Savaş, soğuk savaş olarak belirtilmiş, fakat filmde kötü çevre sorunlarının arkasındaki neden tam olarak belirtilmemektedir.

3- Penfield Mood Organ ve Mercerizm, Buster Friendly gibi kavramlar filmde yer almıyor.

4- Kitapta, hayvan çeşitliliğin yok olması ve hayvanların statü olarak önemli rol oynası üzerinde çok durulmuş, filmde ise bu durumdan sadece bahsedilmiştir.

5- Kitapta bu zeki makinalar ”Android” ya da ” Andy” olarak adlandırılırken, filmde ”Replikant” yani ”kopya” olarak tanımlanır.

6- Kitapta Androidler ödül avcıları tarafından; filmde ise ”Blade Runner” tarafından emekli edilmektedirler.

7- Rick kitapta Iran ile evlidir ve karısı önemli bir yan rol oynamaktadır. Filmde Rick’in ilişki durumundan
bahsedilmemektedir.

8- Luba Luft kitapta opera şarkıcısı iken, filmde yılan dansçısı olarak geçmektedir.

9- Pris ve Rachael romanda aynı figür olarak canlandırılmıştır, ama filmde farklı karakterdirler.

10- Kitapta Isidore: özel, tavukkafa olarak betimlenmiş, filmdeki ismi ise Sebastian olup erken yaşlanma
problemi yaşamaktadır ve Androidlerin 4 yıl yaşama haklarının olduğunun üzerinde durulmuştur.

11- Kitap coşkulu ve alaycı bir anlatıma sahipken; film ise daha çok karanlık film olarak melankolik bir tarzda
gösterilmiştir.

12- Film ise daha farklı bir şekilde bitiyor: Rick ve Android olan Batty arasında bir kavga çıkar, kavga
sırasında Rick damdan düşeceği sırada Batty onu kurtarır. Bu hareket filmin doruk noktası olarak gösterilmektedir.

13- Filmde Rick’in Android olabileceğine dair soru işaretleri oluşmaktadır.

Ruhun simgesi olan güvercin, Roy öldüğünde havaya bir güvercin uçar. (Hristiyanlıkta güvercin  Kutsal Ruh temsil eder.)

Müzik

– Filmin müziği Vangelis tarafından yapılmıştır ve filmin atmosferi karanlık ve melankolik olarak gösterilmiştir.

– Müzik, nostaljik temalı ve farklı kültür ve dönemlerin karışımı olarak bestelenmiştir.

– ”Karanlık film” olarak müzik önemli rol oynamaktadır.
Karanlık Film: bu türdeki filmlerde karanlık, negatif, kaos gibi bir atmosfer ve çevre yaratılmış olup, aydınlatma motivleri , figürlerin kıyafetleri ve makyajları dikkat çekmektedir.

-Blues tarzında hüzünlü bir müzik ve Saksafon ve trompet sesleri duyulmaktadır.

– Synthesizer/sentezleyici bir müzik tarzı da görülmektedir: farklı bir türde müzik oluşturmak için kullanılan
müzik aletidir.

– Reklam panolarında ise Japon Biwa müzik türü duyulmaktadır.

– Az dialogların olduğu sahnelerde müzik önemli bir rol oynamaktadır. Örneğin; neredeyse hiç konuşmanın geçmediği Rick ve Rachael arasındaki romantik sahneler.

– Film fütürist, postmodern (modernizmin ötesinde) bir kurguya sahip olup distopik(ütopya’nın tam tersi, pesimit-kötümser) bir dünyayı anlatmaktadır.

Kitap ve Filmden sonra kafanızda şu gibi durumlar oluşabilir;

Aslında gerçek olan kim? Android ve insanlar arasındaki sınırı oluşturan şeyler neler?

Ne gerçek ne kurgu?

Yapay bir zekanın, üreticisinden daha zeki olabilmesi mümkün müdür?

Gerçek bir hayvana sahip olma arzusu , elektrikli yapay hayvanları gerçek gibi gösterme durumu,

Androidleri üretip, onlara anılar yükleyip daha sonra yaşamlarının sınırlandırılıp, kısıtlanması ve duygularını
yok sayıp onların hayatlarını sonlandırmak,

Androidler elektrikli koyun düşler mi, başlığından ise neden onların da insan gibi bir hayat sürdüremeyeceği
bir soru ile anlatılmaya çalışılmış,

İnsanın da , Androidin de ölümlü olması, fakat Androidlerin insanlar tarafından yaşam haklarının alınması,

İnsanların Androidlere hükmetmesinin nedeni, onları yaratmasından dolayı kendilerine o hakkı vermeleri mi?

Bu olay örgüsünde kim suçlanmalı ?

Amacına ulaşmak için kendilerinin kopyaları olduğu için Androidlerin yaşamlarına son verenler mi?

                                                             yoksa

Kendilerini köle olarak satan yaratıcılarına karşı ayaklanan ve onları öldüren Androidler mi??

 

 

Blade Runner 2049: 2017 yılında gösterime giren devam filmi niteliğinde olan Blade Runner 2049’da ilk filmdeki hikayenin üzerinden geçen  30 yıl sonrasından bahsedilmektedir.

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here