Bir Afrika Zaferi Gambiya

0

Gambiya Tarihçesi

Başkenti Banjul olan, Atlas okyanusu kıyısında yer alır Gambiya… Afrikanın en küçük ülkesidir.
Her Afrika ülkesinin kaderi gibi burasının da tarihi altın ve fildişi ticareti yüzünden başlar. Mali krallığına bağlı olduğu dönemlerde, ticaret için gelen Portekizliler buralarda hakimiyet kurmaya başlayınca 17. yüzyılda İngiliz Kralının verdiği yetkiyle ticarette söz sahibi oldular.

Geçen zaman içinde İngiltere ve Fransa bölgenin su kaynaklarını paylaşımı konusunda anlaşmazlık yaşayınca hakimiyet tamamen İngilizlerin olmuştur. Bu süreçten sonra da Fransa, Gambiya üzerinde hakimiyeti ele alabilmek adına Afrika kıtasında bulunan başka sömürge bölgelerini bu bölgeye karşılık Büyük Britanya’ya teklif etmiş ama başarı elde edememiştir. Özellikle 18. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında yaşanan ve merkezi James Adası üzerinde bulunan kale olan köle ticareti döneminde üç milyona yakın kişi bu bölgelerden Amerika kıtasına köle olarak götürülmüştür.

Gambiya 18 Şubat 1965’e kadar İngiliz sömürgesinde yaşamıştır.

İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olarak 1967 yılında dönemin Senegal devlet başkanı Leopold Sedar Senghor’un ziyaretinde iki ülke arasında yakın işbirliği konusunda anlaşma sağlanmıştır. 24 Nisan 1970 tarihinde yönetim şeklini Cumhuriyet olarak değiştiren Gambiya ,ülkenin ilk devlet başkanı olarak da o güne kadar başbakan olarak görev alan ve bu süreçten sonra 1994 yılına kadar beş defa daha aynı göreve getirilen Sir David Dawda Kairaba Jawara yapmıştır. 1981 tarihinde başkanın ülke dışında bulunduğu bir zamanda ülkede gerçekleştirilmeye çalışılan darbe, Senegal ordusunun da yardımı ile beş günlük bir süre sonunda sonlandırılmıştır. Ülkesine geri dönen Jawara, dört yıllık olağanüstü hal ilan etmiştir. Özellikle gerçekleştirilen darbenin de etkisi ile Gambiya ve Senegal 12 Aralık 1981 tarihinde imzaladıkları anlaşma ile askeri alanda, para biriminde ve ekonomi alanında birlikte hareket etme, güçlerini birleştirme kararı almışlardır. Senegambiya Konfederasyonu olarak adlandırılan bu yeni oluşum, 1 Şubat 1982 ile 30 Eylül 1989 tarihleri arasında varlığını sürdürmüş, bu süreçte Senegal’in sık bir şekilde dile getirdiği Senegal altında birleşme talepleri nedeniyle Gambiya’nın birlikten çekilmesi ile sonlandırılmıştır.

Gambiya’da Bağımsızlık İlan Ediliyor

Jawara döneminden sonra yönetime geçen Jammeh Gambiyanın bir İslam Cumhuriyeti olduğunu ilan etti. Gambiya’nın barış gücü kuvvetleri arasında görev alan Jammeh siyasi kariyeri öncesinde ABD ve Türkiye gibi ülkelerde askeri eğitimler almıştır.
Gerçekleştirdiği başarılı darbenin ardından Yahya Jammeh, askeri iktidarın kısa bir süre görevde kalıp demokratik seçimlerin yapılacağını belirtmiştir. Sonrasında yapılan seçimlerde devlet başkanı seçilen Yahya Jameh kısa bir süre sonra ulusal ve uluslararası alanda birtakım otoriter uygulamalara gitmiştir. Örneğin Aralık 2015’te de ülkesinin bir İslam Devleti olduğunu açıklamasının ardından ülkede kadınların kılık kıyafetlerine varıncaya kadar geniş bir alanda yeni düzenlemelere gidilmiştir.
Diğer taraftan Jammeh’in Gambiya’yı İngiliz Milletler Topluluğundan çıkarması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsünü tanımadığını açıklaması batılı toplumlar tarafından sıkça eleştirilmiştir.
22 yıllık iktidarının sonuna gelen Jammeh seçimlerin ardından yaptığı ilk açıklamada seçim sonuçlarını kabul etmiş, ancak 9 Aralık’ta fikrini değiştirerek seçimlere hile karıştırıldığı gerekçesiyle sonucu asla kabul etmeyeceğini söylemiştir.
Moritanya ve Nijerya’nın ara buluculuk görüşmelerine umulan cevabı vermeyen Jammeh görevi devretmemek için 90 günlük bir olağanüstü hal ilan etmiştir. Gelişmelerin ardından Gambiya’da demokrasinin tehlikeye girmesi ve halkın iradesinin yok sayılması uluslararası platformlarda büyük yankı yapmıştır.
Gambiya potansiyeli yüksek bir ülke ancak iktidar ve bağımsızlık sorunları nedeniyle dünyaya açılamamış ülkelerden birisi. Senegal ordusunun ülkeye girip yönetime el koymasıyla koltuğunu bırakan Jammeh’den sonra, Gambiya yaşamış olduğu bu deneyimlerle, demokrasi ve istikrar yolunda önemli adımlar atmış oldu. Sahip olduğu tarım, imalat sanayi, balıkçılık ve turizm potansiyeliyle bölgesinde gelecek vaat eden bir ülke olmaya aday.

Gambiya Kültürü

Nüfusun yüzde doksanı Müslüman olan Gambiyalıların yemek kültürleri çok değişik değil. Et, tavuk, balıktan oluşan bolca baharat kullanılan, salça ve sebzelerden oluşan yemekleri var.
Yöresel içkileri Jul Brew adındaki biradır. Bunun dışında tüketilen içecekler taze meyve sularıdır.
Gece hayatının kısıtlı olduğu bu ülkede sadece bir kaç şehirde gece kulüpleri bulunur. Ancak sık sık her yerde ateş dansları izlemek mümkündür.

Alış verişte ise; parlak renkli batik giysiler, tahta oymalar ve el yapımı mücevherler, davullar, boncuk işlemeli kemerler, el çantaları, saz, boncuk ve deri ürünler en çok tercih edilen ürünlerdir.

Minik Bir Gambiya Gezisi

Bir ülke düşünün ! Yıllarca Sömürge altında kalmış, başka bir dil ve gelenekler öğrenmek zorunda bırakılmış, dünyaya açılamamış. Pek çok Afrika ülkesinin paylaştığı bu kaderi yaşayan ülkelerden birisi Gambiya… Şimdi küçük bir gezi yapalım.

Afrika kıtasının kara üzerindeki en küçük ülkesi burası. Konumu çok farklı olan bu ülke, Senegal’in kalbine saplanmış bir hançer görünümünde. Dolayısıyla de Senegal’den başka komşusu yok..

Ormanlık yolları aşıp, ülkenin ortasına doğru gidilince, masallardaki büyüleyici güzellikte olan nehirler gibi bir nehirle karşılaşıyorsunuz. Gambiya Nehri!
Nehirde ulaşım sadece kayıkla sağlanıyor, her hangi bir başka taşıt veya köprü yok. Bu ince uzun kayıklarla nehirde karşıya geçmek güvenlik açısından oldukça riskli ancak bu kimsenin umrunda olmuyor.
Burada insanlar olduklarından çok genç ve dinç görünüyorlar, çünkü balık ağırlıklı besleniyorlar. Resmi dilleri İngilizce ama çeşit çeşit kendi dilleri de var.
Gambiya da yapılan son değişikliklerden sonra halk çok mutlu, artık yakınları kaybolmuyor, dışarıda korkusuzca dolaşabiliyorlar, artık herkes istediğini özgürce konuşabiliyor ve düşünebiliyor.
Halk; bir gün Gambiya’nın, Afrika’nın en ileri, en iyi ülkesi olacağına inanıyor.

Hani küçükken resim derslerinde çizdiğimiz kocaman çatılı, tek katlı evler vardı ya. İşte Gambiya’nın köylerindeki evler aynen öyle. Geniş, yeşil alanlarda, kenarlarda mango ağaçları, palmiyeler ve kısa boylu evler. Masal diyarı gibi…
Ancak her masalda olduğu gibi burada da tehlikeli şeyler var. Mesela yılanlar… O kadar fazla ki, hemen hemen herkesin türleri ve zehirleri hakkında bilgileri var. Çok dikkatli davranıyorlar.
Ormana girdiğiniz zaman sağdan soldan çıkışan maymunlarla karşılaşırsınız.
Ormanı geçtikten sonra pirinç tarlaları başlar ve buralarda kadınlar çalışır, onların da tek derdi sudur. Çünkü su buralarda çok kıymetli.
Bizler şarıl şarıl yüzme havuzlarına su akıtırken, dünyanın başka yerlerinde geçim kaynaklarını üretebilmek için suya ihtiyaç duyulduğunu hep unuturuz. Ama Gambiya yine de şanslıdır, Çünkü Afrika’da içme suyuna muhtaç ülkeler var.
Gambiya da hangi çocuğa sorarsanız sorun ileride ya eğitimci ya da siyasetçi olmak istediğini söylüyor. Çünkü Gambiya bağımsızlığa kadar olan dönemde çok acılar gördü. Halk ise daha bilinçli. Eğitimin önemine inanıyor ve ülkelerini ilerletmek için çalışıyorlar.

Kızıl toprakları olan Afrika. Ayrı bir dünya Afrika. Ne gelenekleri ne ülkeleri ne yaşayışları benzemez diğer kıtadakilere. Dünyanın en fazla zulmüne uğramış milletidir Afrikalı zenciler. Ama hep inançlılar…

Gambiyalılar dünyanın her yerinden gelen yabancılara karşı çok sıcak davranıyorlar, onları yöresel kıyafetler eşliğinde yerel danslarıyla ”Hoş geldin” diyerek karşılıyorlar . Çünkü biliyorlar ki her kamera, her gezici onlar için dünyaya açılan bir ses…
Türkiyeden bir eğitim gönüllüsünün başlattığı ”Sen de Gel” kampanyasına büyük ilgi var. Koyunculuk ve balıkçılığa teşvik edilen halk bu durumdan oldukça mutlu.
Gambiyalı kadınlar için çocuk doğurmak çok önemli. Kadınların hayallerini hep geniş aileler süslemekte. Hiç birinde nasıl bakarız endişesi yok. Bu yöndeki sorulara cevapları ise çok güzel “ Tanrı en doğru zamanı bilir “ Böylesine bir teslimiyet ! Ne diyelim ? Belki bizdeki bazı karşıt düşüncelere de güzel bir cevap olur.

Gambiya Afrika’nın şanslı ülkelerinden biri. Türkiye’den 11 saat sürecek bir yolculuğa karar verip oralara yolunuz düşerse bilin ki sizi çok sıcak karşılayacak bir halk var orada efendim …

Özge Güneş

Yazmak zamanı durdurmaktır ....
Özge Güneş

En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here