Aziz Nesin’in 12 Eylül Yorumu

0
29

12 Eylül 1980’de Ne Oldu?

Hayatımızın herhangi bir anında mutlaka 80 darbesi veya 12 Eylül ihtilali gibi kalıplar duymuşuzdur. Peki bu tarihte ne oldu? Darbenin gerekçesi olarak o yıllarda yaşanan siyasi iktidarsızlık, ekonomik sebepler ve sağ-sol çatışmaları ile oluşan kaos ortamı gösterildi. Gerçekten de öyleydi, halk adeta ikiye bölünmüş birbirine savaş ilan etmişti ve siyasiler bu kaosa engel olamıyor; sürekli erken seçime giderek kısa süreli hükümet değişiklikleri yapıyordu.

12 Eylül sabahı saat 3 sularında sokaklarda tanklar geziyordu asker sıkı yönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan etmişti. Kod adı “Bayrak Harekatı” olan darbeden sonra 1 milyon 683 bin kişi fişlendi ancak bu darbe kararı Türk siyasi tarihi için etkileri hala hissedilen büyük ve acı bir karar oldu. 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı ve 7 bin kişi için idam cezası istendi. 517 kişiye idam cezası verildi ancak 50 kişi idam edildi. 30 bin kişi sakıncalı olduğu gerekçesiyle tıpkı bugün KHK’larla ihraç edilenler gibi işlerinden oldular ve 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı. 300 kişi kuşkulu bir şekilde hayatını kaybetti. 171 kişinin işkenceden dolayı öldüğü belgelendi. 3 bin 854 öğretmenin ve 47 hakimin görevine son verildi. 400 gazeteci için toplam 4 bin yıl hapis cezası istendi. Cezaevlerinde toplam 299 kişi yaşamını yitirdi. 14 kişi açlık grevinde, 16 kişi kaçarken, 95 kişi çatışmada öldü.73 kişiye doğal ölüm raporu verildi, 43 kişinin intihar ettiği bildirildi.

Darbeden sonra Bülent Ecevit, Süleyman Demirel gibi isimlerin siyasete girmesiyle birlikte ülkedeki bütün siyasi partiler ve sivil toplum örgütleri yasaklandı, TBMM lağvedildi. 30 bin kişi siyasi mülteci olarak yurtdışına gitti. Generallerin yönetimindeki Milli Güvenlik Konseyi yasama, yürütme ve yargıyı tek elde topladı, ardından Kenan Evren Cumhurbaşkanı seçildi. 1982’de %92 oy oranı ile darbe anayasası yürürlüğe girdi. Yeni yasa ile sendikalaşma kaldırıldı ve grev hakkı yasaklandı. Okullara zorunlu din dersi getirildi, KHK ve OHAL belirleme yetkisi arttırıldı.

Binlerce kişinin hayatına mal olan bu olaylar silsilesi hakkında Aziz Nesin 8 Ocak 1993 günü “12 Eylül’de 5 deli kuyuya bir taş attı, 60 milyon insan çıkaramıyor” demiştir. Yani yapılan darbe hükümetten çok halka yapılmış gibiydi ancak halk bunu ilk etapta fark edememişti. Aradan yıllar geçmesine rağmen halk yaralarını halen sarmaya devam etmektedir. Bu demecinde kastettiği 5 deli darbeyi yapan generaller Kenan Evren, Tahsin Şahinkaya, Nurettin Ersin, Nejat Tümer ve Sedat Celasun‘dur.  12 Eylül ve 15 Temmuz karşılaştırıldığında 15 Temmuz bir darbe girişimi olarak nitelendirilse de sonuç itibariyle aralarında pek bir fark gözükmemektedir. Zira çok sayıda insan hayatını kaybetmiş, binlerce kişi mesleklerinden olmuş ve cezaevlerine düşmüştür.

Enes Aydos
Follow me
En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here