Akıllı Makinelerin Yükselişi: Robot Hakları

0
Yapay zeka ve robot hakları
Yapay zeka ve robot hakları

Muhtemelen Apple‘ın sanal asistanı Siri‘yi, Amazon‘un Alexa’sını ya da Microsoft‘un Cortana‘sını kapatma konusunda herhangi bir endişeniz olmazdı. Bu tür varlıklar bir insan asistanını taklit eder ancak açıkça insan değillerdir. Bunu sofistike yazılımın altında algılıyoruz orada “hiç kimse” var.

Ancak yapay zeka hızla gelişiyor. Çok uzak olmayan bir gelecekte makinelerimizin etten ve kandan değil de metalden ve plastikten yapılmış olmasına rağmen düşünce ve duygulara benzer bir şeyleri olduğunu hissetmeye başlayabiliriz. Bu olduğunda makinelerimize nasıl davranacağımız çok önemli; filozoflar ve akademisyenler, robotlar ve akıllı makinelerin bir çeşit haklara sahip olmayı hak ettiği bir geleceği hayal ediyorlar.

Bunlar mutlaka insan hakları değildir. Ancak, Kanada‘da Toronto Üniversitesi‘nden bir filozof olan Kristin Andrews, “özerk ve kendi kendine yeten bir bilgisayar ya da bir robotunuz varsa, bir kişiliğin olmadığını söylemek zor olur.” diyor.

 

 

Bu da bir dizi zor soruyu gündeme getiriyor. Bilince sahip bir robotu nasıl tedavi etmeliyiz? Bir AI programının duygusal olarak acı çekme veya acıyı hissetme kapasitesine sahip olduğundan eminsek ne olur? Kapatmak cinayetle aynı şey olur mu?

 

 

 

 

 

 

Robotlar vs. Hayvanlar

Hayvan hakları savunucuları, bazı hayvanları özellikle büyük maymunların hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi için bastırıyor. Şempanzeler, goriller ve orangutanlar yerine sadece özellik olarak muamele görmeyi hak eden Coral Springs, İnsan Hakları Proje tabanlı Florida gibi kuruluşlara inanıyoruz.

Herhangi bir özerk varlık canlı ya da değil insanlara uygulanan hukukun aynı mantıkla uygulayan kurumun hukuk ekibinin başında olan Steven, “insan olmayan hayvanlar açısından geliştirme sürecinde onlara karşı ahlaki ve yasal sorumluluklarımız aynı olmalı.” diyor.

Dinazor Pleo oyuncak bir robot, insanlar ile etkileşimi nasıl öğreniyor? Cambridge, Massachusetts, MIT Media Lab.’da bir araştırmacı olan Kate benzer bir şey gözlemledi. Pleo pek gerçekçi görünmüyor belli ki bir oyuncak. Ama hareket edebiliyor ve acı tecrübe yaşayabiliyor, zeka yapısı aynı zamanda yeteneği sadece bu şekilde konuşmaya programlanmış. Eğer Pleo baş aşağı tutarsanız, sızlanmaya başlayacak ve durmanız için size söyleyecektir.

 

Robot Pleo, bir dinozor.Çok basit bir deneyle robotun insanları büyük bir çaba ile nasıl şefkatli davrandırabileceğini gözlemleyebiliriz. Bir atölyede katılımcılar Pleo ile oynamaları için teşvik edildi ve sonra onu yok etmeleri istendi. Neredeyse tümü reddetti. KateOnlar gerçek değil fakat bu insanlar tedavi için olsa bile robotun canlılar gibi bir bilinç düzeyinde mantıklı oluşu durumu tersine çevirdi.  diyor.

Pleo acı hissetmiyor olsa da, bu varlıklara nasıl davrandığımıza dikkat etmemizin gerekli olduğunu düşünüyor. “Eğer bizim onlara vahşi davranmamız rahatsız edici ise yanlış hissettiren bir şey varsa belki de bu durum diğer canlılara nasıl davrandığımızı etkileyebilir çünkü içimizdeki bir parça empatiyi gözlemleyebiliriz.” diyor.

 

Robotlarla Sohbet Etmek

 Şimdi, kötü muamele Pleo veya herhangi bir diğer var olan robot suç olduğu sürece sahibi sensin. Ama gerçekten bilinç şekli vardı inandığımız bir bot kötü muamele görürse ne olacak? Ve bir makineye ilk etapta bir sakıncası olduğunu söyleyebilir miyiz?

  Bilgisayar bilimleri öncüsü Alan Turing yarım yüzyıl önce bu soruyu düşündü. Ve bir deney (Turing Test) uyguladı. “Sonuç olarak asla emin olamayız bir makine duygu ya da yaşadığı şeyin sadece en iyi yanlarını seçmeye eğilimlidirler.” dedi.

 

  Robot Sophia robot hakları konusunda çaba sarf ediyor.İnsan konuşmanın karmaşıklığını göz önüne aldığında, uzun söz alışverişi yapan yetenekli bir makine üretmek zor bir görev. Ama böyle bir makine üretildikten sonra “Turing miyiz” gibi bir düşünce var. Eğer ortada bir duygu varsa bu makineyi diğer robotlardan ayırmalıyız.

Hukuk tabanlı Prof. Dr. Mark Goldfeder, bir Atlanta söyleşisinde “İç kanama olup olmadığını görmek için araştırmaya başlayacaklar edemem benzer bir sonuca ulaşıldı. İnsan olarak insan gibi duran her türe tedavi uygulamak için bir sorumluluk üstlenmeliyiz. Etik bir bakış açısıyla robotlara hak vermek vermemekten daha iyidir.” dedi.

 

 

Peki Robot Hakları Neler?

 

Bir makine eğer Turing Test‘ini geçerse en azından varlığını sürdürmesi için hak kazandığı düşünülüyor. Sadece başlangıç ama Melbourne’deki Monash Üniversitesi‘nde Robert Sparrow, bir filozof düşünür. Eğer bir makine insan gibi bir “zihin” kavramına sahip olursa ne olacak? Son zamanlarda TheCritique.com üzerinde görünen yazının bir parçası “Yetişkin bir insan öldürmek gibi Turing Test‘ini geçebilen bir makine öldürmek en az o kadar yanlış olur hatta makine kapasitelerine bağlı olarak daha fazla yanlış bile olabilir.”

 Belki de bu saf mantık açısından mantıklı. Ama Seattle‘da Washington Üniversitesi‘nde Robotik ve Siber Hukuk Uzmanı Ryan Calo, kanunlarımız o kadar viraj olasılığının düşük olduğunu söylüyor.Hukuk sistemimiz temel biyoloji yansıtmaktadır.” diyor. Eğer bir gün bir çeşit yapay insan icat edersek “bugün hukuk kavramı hakkında ki her şeyi kırar. dedi.

  Robot Hakları ‘aslında NBC Universal Media, LLC tarafından 4 Aralık 2017 Dan Falk tarafından yayımlanan’ Akıllı Makinelerin Yükselişi Spot Koyar.

 

Referans: NBC Mach

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here