Akdeniz ve Kızıldeniz’i Bağlayan Kanal: Süveyş Kanalı

Süveyş Kanalı Nedir?

ve Kızıldeniz’i birbirine kavuşturan, tamamen insan yapımı olan Süveyş Kanalı, dünyada deniz geçitleri arasında önemli yer tutar. ’ın Akdeniz kıyısında yer alan Portsaid’den, Süveyş kanalının güneyinde yer alan, yine bir şehiri olan Süveyş şehrine kadar uzanır. 10 yıllık bir çalışmanın sonunda uzunluğu 164 km olup, günümüze kadar yapılan çalışmalarla uzunluğu 193 km, genişliği ise 205 km’yi bulmaktadır. Derinliği ise 24 metreyi bulur. Kanal, deniz seviyesinde olma özelliğiyle girişlerinde kapaklara gerek duymamaktadır.

Süveyş Kanalı Açılması

Ferdinand de Lesseps’in uğraşları ile hayata geçirilen kanal; 1859 yılında başlanmış, 1869 yılında tamamlanmıştır. Ferdinand,  Mısır’da Fransız diplamatı olduğu yıllarda, o dönemde daha Mısır valisi olmamış Said Paşa ile geliştirdiği dostluk ilişkileri sayesinde projesini hayata geçirme fırsatı bulacaktı. Ferdinand, Said Paşa vali olduktan sonra yaptığı görüşmelerde Uluslararası Süveyş Şirketi kurulmasını ve kanalın bütün milletlere açık olmasını gözeten anlaşmalar yaptı. Süveyş kanalı projesi, aynı zamanda mühendis olan Ferdinand’a aittir. Fransızlar ile başlayan ardından İngilizlerin de dahil olduğu Uluslararası Şüveyş Şirketi, 99 yıl boyunca kanalı kontrol edecekti. 99 yılın sonunda kanal, Mısır hükümetine devredilecekti.

Süveyş Kanalı Tarihçesi

Süveyş Kanalı’nın bulunduğu çevrede kanal açmak, yeni bir fikir değildi. Tarihte bu kanalı açmak için birçok girişim olmuştur. Bu girişimlerin tarihi bir hayli eskidir.

İlk olarak Antik Mısır’da ortaya atılan bu fikir, Kızıldeniz ile Nil deltasını bağlama yönündeydi. Firavun birinci Sesostris zamanlarında yapımına başlanan bu kanal, ikinci Necho tahttayken onarılmış, Persliler tarafından tamamlanmıştı. Nil’in getirdiği toprak yüzünden sık sık onarılması gereken bu kanalın başlangıcı M.Ö. 20. asırken, bitişi M.Ö. 500’lü yılları bulmuştur. Ptolemios hanedanı ve Roma hakimiyetine geçtiğinde onarılmış olsa da sonu terk edilmek olmuştur. M.S. 7. asırda Hz. Ömer zamanında tekrar kullanılmaya başlanmışsa da tarihler M.S. 8 yüzyılı gösterdiğinde güvenlik sebebiyle kapatılmış, onarımı yapılmadığı için kullanılmaz hale gelmiştir.

1568 de günümüzdeki haline yakın bir şekille Sokullu Mehmet Paşa’nın projeleri arasındaydı fakat hayata geçmeden Sokullu Mehmet paşa hayata gözlerini yumdu.

Tarihler 18. yüzyılı gösterdiğinde ise kanal fikri Napolyon’un gerçekleştirmek istediği bir hayaldi. Ülkesideki bilim adamlarına bu yöndeki talimatını verdiğinde, dönemin bilim adamları Kızıldeniz’in yüksekliğinin daha fazla olduğu gerekçesiyle projenin zor olduğunu söyledi. Yükseklik farkının olmadığı anlaşıldığında ise proje rafa kalkmıştı.

Hikayesi antik çağlara kadar uzanan Süveyş Kanalı’nın resmi olarak açılışı 1869’u bulacaktı.

Süveyş Kanalı Önemi

İnşaat yerinin çöl olması, finansman, işçi ölümleri gibi zorluklarla mücadele edilerek yapımı tamamlanan Süveyş Kanalı inşaatında toplam 2 milyondan fazla işçi çalışmıştır. Yapımında 125 bin işçinin hayatından olduğu kanal, dünyada önemli bir konuma sahiptir. Aynı zamanda Mısır’ın da önemini arttıran su yolu, deniz yolunu kısaltarak ticareti ve ulaşımı kolaylaştırmıştır.

Süveyş Kanalı öncesi Avrupa ile Asya arasında ticaret gemileri, Afrika kıtasını dolaşmak zorunda kalıyordu. Gemilerin yolu uzundu ve maliyet de bunun yanında yer alıyodu. Ayrıca yolun uzun olması, gemilerin erken dönememesi anlamına geliyordu. Bu da maliyet ve can kaybı tehlikesi demekti.

Süveyş kanalıyla Baharat yolu canlanmış, yol mesafesi kısalmış, ticaret daha kolay hale gelmiştir.

Süveyş Kanalı ve Savaşlar

Bu kadar önem arz eden, büyük gelir sağlayan Süveyş kanalı, aynı zamanda beraberinde sorunları da getirerek Süveyş krizine neden oldu. Uluslararası Süveyş Kanalı Şirketi, 99 yıllık kontrolden sonra 1968’de kontrolü Mısır yönetimine bırakacaktı. Fakat Mısır başkanı Nasır, 1956’da Süveyş Kanalını millileştirme kararı aldı.

Nasır, yaptırmak istediği Asvan barajı için ABD’den destek istedi. Sovyetler birliğine yaklaştığı nedeniyle ABD’nin isteye olumlu cevap vermemesi sonucu, baraja finansman sağlamak adına Süveyş Kanalı’nı millileştirme kararı, batılı devletlerce ve İsrail tarafından hoş karşılanmadı.

İsrail’in Mısır’ı işgaliyle devreye giren İngiltere ve , kanalın denetimini ele geçirdi. Aynı anda bu duruma karşı çıkan ABD ve SSCB’nin yaptığı uyarılar işgalci güçlerin çekilmesinde etkili oldu.

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll Up