8 Eylül 1526 Kanuni Sultan Süleyman’ın Budapeşte’yi Fethi

0
40

 

Osmanlı dönemi

Şimdiki adıyla Budapeşte olarak bildiğimiz Budin ve Peşte’yi 1526’da Kanuni Sultan Süleyman fethetmiştir. 160 senelik hakimiyetin ardından 1686’da elden çıkmıştır.

Osmanlı hakimiyetindeyken kolayca Türkleşmişti. Ticaret yollarının birleştiği bir yerde bulunan Budin ve Peşte, bir taraftan zengin bir ticaret şehri görünümü alırken, burada kurulan çeşitli vakıflar bu Orta Avrupa şehrine bir Osmanlı yerleşim merkezi manzarası vermişti. 1662 yılında burayı ziyaret eden Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde Budin ve Peşte’nin etraflı bir tasviri bulunmaktadır.

Seyahatname 6. Ciltte Anlatılan Budin ve Peşte

 

19. yüzyıl

19. yüzyılda Macaristan’ın bağımsızlık mücadelesi ve modernleşmesi dönemin karakterini oluşturmuştur. 1848’de Habsburglara karşı başkentte ayaklanma başlamış ve bir yıl sonra bastırılmıştır. Budapeşte 1867 Avusturya-Macaristan Antlaşması ile doğan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun iki başkentinden birisi olmuştur. Bu uzlaşma Budapeşte’nin I. Dünya Savaşı’na kadar sürecek olan ikinci büyük kalkınma dönemini başlatmıştır. Budin ve Peşte’yi birbirine bağlayan ilk kalıcı köprü olan Zincirli Köprü de 1849’da açılmıştır. Peşte ülkenin idari, siyasi, ekonomik, ticari ve kültürel merkezi haline gelmeye başlamışve şehrin gelişmesine bağlı olarak Macaristan’ın kırsal kesimlerinden artan göç Macarların şehirde çoğunluğa sahip olan etnik grup olmasını sağlamıştır. 1851’de Macarlar Budapeşte nüfusunun %35.6’sını oluştururken bu oran 1910 itibarıyla %85.9’a çıkmıştır.

20. yüzyıl

I. Dünya Savaşı’nın sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yıkıldı ve Macaristan Cumhuriyeti ilan edildi. 1920’de imzalanan Triyanon Antlaşması ise ülkenin bölünmesine ve Macaristan’ın nüfusunun ve topraklarının üçte ikisini kaybetmesine yol açmıştır.

Altmışlardan seksenlerin sonuna kadar Budapeşte Doğu Bloku’nun en mutlu “kışlası” olarak anılırdı ve şehir bu dönemde 2. Dünya Savaşı’nın yarattığı yıkımı sonunda atlatabilmiştir. Yıkılan köprülerden Erzebet Köprüsü ancak 1964’te tekrar inşa edilebilmiştir. 1970’lerde ayrıca M2 ve M3 metro hatları açılmış ve  1987 yılında, Tuna kıyısındaki Buda Kalesi Dünya Mirası UNESCO listesine dahil edilmiştir. Andrassy Bulvarı 2002 yılında UNESCO listesine eklenmiştir. 1980’li yıllarda kentin nüfusu 2,1 milyona ulaşmıştır.

20. yüzyılın sonlarında ise 1989 Devrimleriyle sivil hayattaki değişim Budapeşte sokaklarına da yansımıştır. Diktatörlük döneminden kalan anıtlar kamusal alanlardan kaldırılmış ve Hatıra Parkı’na taşınmıştır.

İşte Hatıra Parkı’ndan birkaç kare:

Kurtuluş Taş-Hatıra Parkı
Kızıl Ordu Askeri Heykeli
Macar-Sovyet Dostluk Anıtı

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here