1991 Zonguldak Kömür Madencilerinin Büyük Yürüyüşü

0
20

‘Zonguldak Feneri Sönmeyecek’
1991 yılının ocak ayında Zonguldak kömür maden işçileri tarihe damga vuracak 100 bin kişiyle yürüyüşe başladılar. Amaçlarının sadece ekmek davası olduğunu her seferde belirten elleri kömür kokan işçiler, 4 ocak 1991 yılında Zonguldak’tan Ankara’ya yürüyüşe başladılar. Amaçları çalıştıkları madenlerin kapatılmamasıydı. Peki bu 100 bin kişilik Zonguldak’tan Ankara’ya yola çıkışın sebebi neydi. Tarihe kısa bir göz atalım;

1991 Zonguldak Kömür Madencilerinin Büyük Yürüyüşü
1991 Zonguldak Kömür Madencilerinin Büyük Yürüyüşü

 

– Yıl 1990 ; Birçok Kamu Sektöründe sendikalarla anlaşmalar imzalanmasına rağmen, Maden İşçileri ile fiyatlar konusunda büyük anlaşmazlığa düşülür. Genel Maden-İş’in önerisi:

 

2.5 milyon lira maaş ve 85 bin lira yevmiye; hükümetin önerisi ise 1.2 milyon lira maaş ve 64 bin lira yevmiyedir. Genel Maden İş Genel Kurulu bir toplantı yaparak grev kararı alır. Sendika kurul başkanı Şemsi Denizer 30 kasım sabahı grev önlüğünü giyerek, Zonguldak’taki Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Gelik Müessesesi önünde greve başlar. Madencilik Sektöründe grev kararı almak, çalıştıkları madenlerin kapatılmasına kadar gidebilecek bir yoldur.

30 Kasımda başlayan greve katılanlar kışın gelmesiyle zorlanmaya başlarlar. Bu zorlu yolculuğa çevre illerde çalışan maden işçilerinin katılımıyla 45.000’e ulaşır. Yılmadan yıkılmadan hükümetin maden işçileri için güzel bir karar vermesini beklerler. Sokaklarda, caddelerde tüm ülke ve hatta diğer ülkelerde maden işçilerinin eylemi konuşulmaktadır. Şehrin hoparlör sistemi yetersizliğine rağmen mahallelere hoparlörler döşenip halkın durumdan haberdar olması sağlanır. Eve ekmek götürmek için nöbet bekleyen erkekler, nöbet bekleyen eşlerinin haklı isyanını duyurabilmek için onlara yemek hazırlayan kadınlar… Turgut Özal’ın Başkanlığında hükümet kömür ihtiyacını karşılayabilmek için yurtdışından ithal etmeye karar verir. Avustralya ve Güney Afrika’dan gelecek kömürleri yükleyen liman işçileri Zonguldak kömür işçilerine destek amaçlı kömürleri yüklenmekten vazgeçer.

1991 Zonguldak Kömür Madencilerinin Büyük Yürüyüşü-2
1991 Zonguldak Kömür Madencilerinin Büyük Yürüyüşü-2

– 3 Ocak 1991 ; Genel Maden-İş’in bağlı olduğu Türk-İş tarafından Türkiye çapında 1 günlük grev ilan edilir. Zonguldak’taki sendika grevi sürdürebilmek için Zonguldak’tan Ankara’ya yürüme kararı alır.

– 4 Ocak 1991; Zonguldak’tan Ankara’ya yola çıkacak olan işçiler için İstanbul’dan gelmesi beklenen araçlar gelmez. Şemsi Denizer 4 Ocak sabahı meydandaki tek yürek olan İnsanlara dönüp; “Arabalarımızı engellediler. Arabayla gidemiyoruz. Ama ayaklarımız var. Yürüyeceğiz.” der. Yürüyüşe başlamadan önce, yiyecek ve eşya ihtiyaçlarını yanlarına alırlar. Yürüyüşe katılan her maden ocağı kendi ekibi ile birlikte gidecektir. Aralara provakatörler dahil olmasın diye yabancı kişileri yanlarına katmayacaklardır. İlk molalarını 15 km. sonra Karamanlar köyünde ve ikinci molayı 10 km. uzaklıktaki Devrek’te verirler. Ankara’da Zonguldak madencilerinin geldiği haberi alınmıştır. Ve bu yürüyüşe engel olmak için, olağanüstü önlemler alınmaya başlanmıştır bile.

   – 5 Ocak 1991;  Zonguldak’tan yola çıkan elleri kömür kokan madenciler ve aileleri her gittikleri ilçede yanlarına dostlar eklemektedir. 5 Ocak sabahı Başbakan Yıldırım Akbulut ile görüşmek için, Şemsi Denizer Bolu’ya gider. Görüşmede Başbakan Akbulut, madenlerin işçilere devredilmesini önerir. Şemsi Denizer ise bazı şartlar ile bu teklifi kabul edeceklerini söyler. Şartlar şu şekildedir;
*  Türkiye Kömür İşletmeleri’nin bütün borçlarını devlet üstlenecek.
*  Kıdem tazminatlarını devlet bir hesapta bloke edecek.
*  Madencilerin koşullarını iyileştirmek için devlet, harcama yapacak.
*  Madenden çıkan kömürün tonu 30 lira yerine 100 liradan satılacak.
Hükümet şartları kabul etmez ve Şemsi Denizer yürüyüş yapan madencilerin yanına dönünce şu şekilde açıklama yapar: ‘ Görüşme falan yok, görüşmek için ön şart öne sürdüler, yürüyüşü bitirin gelin dediler. Para filan vermeyiz, teklif de sunmuyoruz; yürüyüş sırasında olabilecek her şeyden siz sorumlusunuz dediler. ‘
Yürüyüş yapan maden İşçileri 5 ocak gününün sonunda 40 km. yol kat edip Mengen’e ulaşır.

   – 6 Ocak 1991; 70 km yol yürüyen işçiler, önlerine çıkan engelleri aşarak devam etmektedirler. CumhurBaşkanı Turgut Özal : Denizer için, ‘ O zatla görüşülmez’ der. Zonguldak’tan yola çıkan ilaçların, yürüyüş ekibine ulaştırılması engellenir. Mecliste ise bu yürüyüşün kanunlara aykırı olduğu ve sendikanın kapatılması gerektiği konuşulur.

   – 7 ocak 1991; Kolluk kuvvetleri tarafından oluşturulan barikatlar her seferinde madenciler tarafından aşılır, üçüncü engelde çıkan olaylarda 201 kişinin göz altına alınır. İmren Aykut, yürüyüşe rağmen Denizer ile görüşebileceğini söyler. Ve Mengen’de madenciler görüşmenin sonucu beklerler.

 

 

   – 8 Ocak 1991;  Ankara’ya gitmeye karar vermiş olan Zonguldak maden işçilerinin yürüyüşü Denizer’in şu sözleri ile geri dönüş yolculuğuna sebep olur; ‘İşçiler hak arama mücadelesinin dışına çıkmazlar. Aralarına kışkırtıcı sokulsa da. … İşçi-sendika bütünlüğü içinde, disiplin kurarak kenetlendik. … Başarı, disiplin, güven, bunu siz yarattınız. Türkiye işçi sınıfı, emekçi halkı, sizinle övünüyorum. Eylem amaçlıdır. Yürüyüş planımız, anlaşma ortamı yaratmaktı. Bugün Yönetim Kurulu ile Ankara’ya gidiyorum. Üç gün Zonguldak’a gelemiyorum.’.

 

Denizer’e güvenen İşçiler, itiraz etseler de Denizer’in hükümet ile sürecek olan konuşmasından güzel sonuçlar çıkacağına inanarak Zonguldak’a geri döndüler. Ne yazık ki süren bekleyişler sonucunda hükümet ile sendika arasında anlaşma sağlanamadı. Ama tarihe önemli hatıralar bırakan bu yürüyüş ve grev, hakkını savunmak isteyen halkın tek yürek olabileceğinin örneğini göstermiş oldu.

You may also like

Share

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here