17.Yüzyıl Türk Edebiyatı’nın Belli Başlı Mutasavvıfları

17.Yüzyılın Belli Başlı Özellikleri
17.yüzyıl Türk edebiyatı İmparatorluğu’nun ekonomik ve siyasi gerilemeye başlamasına rağmen gelişmeyi başarmıştır. Klasik Türk şiiri, ahenk ve incelik bakımından bu dönemde daha sistemli bir hal almaya başlamıştır. İran şiiri örnek alınırken, bu dönemde örnek aldıkları İran şiirinin önüne geçmiş bir Türk edebiyatı görülmektedir.Milli bir yol alınmış ve Türkçe söyleyişe önem verilmeye başlanmıştır. Pek çok saz şairi bu dönemde yetişmiştir. Halk edebiyatı açısından bakıldığında karagöz ve meddah oyunları rağbet görmüştür.

DÖNEMİN ÖNEMLİ ŞAİRLERİNİN BELİRGİN ÖZELLİKLERİ

NABİ:
*Asıl adı Yusuf’tur.
*Kamaniçe Kale’sinin fethi üzerine Fetih-name-i Kamaniçe adlı eseri kaleme almıştır.
*Padişahın Edirne’de düzenlediği sünnet düğününde Surname adlı eseri yazmıştır.
*Hacca gitmiş ve dönüşünde Tuhfet’ül Harameyn adlı bir eser yazmıştır.

ADEM DEDE:
*Antalya Mevlevi tekkesi şeyhi Zincirkıran Mehmet Dede’ye intisap etmiştir.
*Konya’da Bostan Çelebi’nin ve ’da Mevlevi şairi İsmail Ankaravi’nin yanında yetişmiştir.
*Şeyhinin ölümü üzerine Galata Mevlevihanesi’nde şeyh olmuştur.
*Nüktedan ve zeki bir sofidir.
*En önemli özelliği Mevleviler içinde hece vezni ile Yunus tarzını benimsemiş olmasıdır.

SİNAN ÜMMİ:
*Niyazi-i Mısri’nin şeyhidir.
*Halvetiye Tarikatı’nın Yiğitbaşı koluna mensuptur.
*Ümmi Sinan, Sinan Ümmi gibi mahlaslar kullanır.
*Şeyhi Eroğlu Nuri ölünce hilafet makamına geçer, halkı irşad eder.
*Dili oldukça sadedir.
*Aruz ve hece veznini kullanmıştır.
*Divan ve Kutbü’l Meani adlı iki eseri vardır.

NİYAZİ-İ MISRİ:
*Halveti şeyhlerinden Hüseyin Efendi’ye intisap eder ve onun nezaretinde halvete girer.
*Daha sonra Kahire’de Kadiri şeyhine bağlanır.
*Bursa Ulu Cami yakınındaki medresede riyazete devam eder.
*Elmalılı Şeyh Yusuf Sinan’ın halifesi şeyh Mehmed dergahına yerleşir.
*Şeyhinin ölümü üzerine Halvetiye’nin Mısıriye kolunu kurup irşad eder.
* Mektubat, Divan-ı İlahıyyat , Şerh-i esma-i Hüsna … gibi eserleri vardır.

ŞEYHÜ’L –İSLAM YAHYA EFENDİ:
* Şeyhü’l islam makamında görev yapmıştır.
*4. Murat’a medhiye sunmuştur.
*Gazel şairidir.
*Aşk,doğa, rindlik gibi konuları gazellerinde işlemiştir.
*Baki ve Nedim arasında köprü kurmuştur.
*En önemli eseri olan Divan’ıdır ve 77 beyitlik bir mesnevisi bulunmaktadır.

OĞLANLAR ŞEYHİ İBRAHİM EFENDİ:
*Halvetiye şeyhlerinden Eğrikapı zaviyesi şeyhi Hakikizade Osman Efendi’ye intisap etmiştir.
*Aksaray ‘da Gavsi Tekkesi’nde halife olur.
*Daha sonra “Oğlanlar Tekkesi” adındaki dergahta şeyhlik yapar.
*Küçük yaştaki oğlanlara dini dersler verdiği için lakabı “oğlanlar şeyhi” olarak kalmıştır.
*Aziz Mahmud Hüdayi ve Hüseyin Lamekani’den feyz alır.
*Divan adlı eseri 294 beyittir ve içerisinde “dil-i dana” adlı kasidesi bulunur.
*Vahdet-name adlı eserinde tasavvufun bazı çapraşık meselelerini ele almıştır bu yönüyle didaktik bir eserdir.
*Müfid ü Muhtasar adlı eseri de tasavvufi bir eserdir.

GAYBİ SUN’ULLAH:
*Oğlanlar şeyhi İbrahim Efendi’ye intisap etmiştir.
*Divan, Sohbet-name, Biat-name … gibi eserleri bulunmaktadır.

KUL NESİMİ:
*Bektaşi tarikatındandır. Ama Caferi, Haydari ve Hurufi tarikatları ile de ilgilenmiştir.
*Hem hece hem aruz ölçüsünü kullansa da aruzu daha sık kullandığı eserlerinde görülmektedir.
*Fuzuli ve Nesimi’den etkilenmiştir.
*Nefesleri oldukça başarılıdır.

AŞIK VİRANİ:

*Hurufilik inancına bağlı bir Bektaşi babası olup ” Virani, Aşık Virani” mahlaslarını kullanmıştır.
*Hurufilik akidelerine bağlanmıştır.
*Hurufilik akidelerini gösteren bir “Risale’si” vardır.
*Küçük bir Divan’ı da bulunmaktadır.

NAKŞİ AKKİRMANİ:
*Halveti şeyhlerindendir.
*Müretteb bir Divan’ı bulunmaktadır.
*Vakıat, Biatname,Manzume-i Gayriyye… gibi eserleri olduğu bilinmektedir.

Bu Yazıyı Okuyanlar Bunları da Okudu . . .

Share
Web sitemizden yazı kopyalayıp, başka platformlarda yayınlamak telif suçu kapsamında cezalandırılacaktır. Web Sitemize Hoş Geldiniz.Twitter Takip Edilesi Hesaplar >> @tarihnedio , @SerhatOner24

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll Up